บทบาทการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสาวกในพระสุตตันตปิฎก

Name: พระประยูร อาจิณฺณธมฺโม (รุ่งเรือง)

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การเผยแผ่พระพุทธศาสนา

; พระสาวกในพระสุตตันตปิฎก

Abstract: การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาประวัติและคุณสมบัติของพระสาวกองค์สำคัญ 2) เพื่อศึกษาวิธีการและการปฏิบัติเพื่อที่จะบรรลุธรรมของพระสาวก 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์บทบาทการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสาวกในพระสุตตันตปิฎก ผู้วิจัยเชิงคุณภาพ (เอกสาร) โดยศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาทและเอกสารที่เกี่ยวข้องนำข้อมูลที่ได้มารวบรวม วิเคราะห์ สรุปเรียบเรียงบรรยายเชิงพรรณนา ตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ และแก้ไขตามคำแนะนำ ผลการวิจัยพบว่า พระสาวกที่ได้บรรพชาอุปสมบทเป็นพระภิกษุสงฆ์ก็ประพฤติพรหมจรรย์อันหมายถึงประพฤติธรรมอันประเสริฐ กล่าวคือ ท่านเหล่านี้จะประพฤติปฏิบัติตนเช่นเดียวกันพระพุทธองค์ คือจาริกไปตามที่ต่างๆ เพื่อประกาศพระศาสนา ถึงพร้อมด้วยธรรม สมควรได้รับการสักการะด้วยของที่เขานำมาบูชาโดยถ้วนหน้า เพราะเป็นเนื้อนาบุญของโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นใดยิ่งกว่าพระสาวกโดยมากเป็นผู้ศึกษาเล่าเรียนพระพุทธพจน์จนแตกฉาน พร้อมกับนำหลักธรรมมาปฏิบัติและเผยแผ่แก่สาธารณชน หลักธรรมคำสั่งสอนที่ว่านี้ก็คือ พระธรรมวินัยที่พระพุทธองค์ทรงแสดงและบัญญัติไว้เพื่อเป็นกฎเกณฑ์แบบแผน หรือกรอบสำหรับควบคุมพระภิกษุสงฆ์มิให้ประพฤตินอกกรอบพระธรรมวินัย จากการวิจัยในครั้งนี้พอสรุปได้ 3 ประเด็นคือ ประเด็นที่ 1 จากการศึกษาพบว่าคุณสมบัติก่อนบรรลุธรรมหรือก่อนที่จะเข้ามาบวชในพระพุทธศาสนาของพุทธสาวกมีชาติกำเนิดมาจากทุกชนชั้นวรรณะ มีทั้งที่เป็นวรรณะกษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร และจัณฑาล ต่างรูปต่างวรรณะ ใช้ชีวิตความเป็นอยู่ภายใต้กรอบจำกัดของสังคมที่มีการแบ่งชนชั้น แต่พอได้เข้ามาบวชในพระพุทธศาสนา ล้วนปฏิบัติอยู่ในกรอบของพระธรรมวินัยที่ควบคุมพฤติกรรมที่เรียกว่า สิกขาบท 227 ข้อ เหมือนกันหมดโดยเสมอภาคกัน ไม่มีใครเหลื่อมล้ำต่ำสูงกว่ากัน จึงไม่มีชนชั้นวรรณะในหมู่พุทธสาวก พุทธสาวกทุกรูปมีฐานะเท่าเทียมเสมอภาคเหมือนกันหมด เป็นวิธีการปกครอบสงฆ์ที่ชาญฉลาดของพระพุทธองค์ในการควบคุมหรือขจัดปัญหาทางสังคมในเรื่องการถือชั้นวรรณะ ประเด็นที่ 2 ที่เกี่ยวกับมูลเหตุและการปฏิบัติตนในการบรรลุธรรมของพุทธสาวกจากการศึกษาวิจัยพบว่า ในสังคมอินเดียถือว่าการออกบวชเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับชีวิตในการที่จะแสวงหาโมกขธรรม การออกบวชถือเป็นเรื่องธรรมดา เพราะสังคมถูกกำหนดกรอบของขั้นตอนการดำเนินชีวิตไว้ 4 ขั้นตอน ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว หากผู้ใดต้องการหลุดพ้นจากภาระหน้าที่ที่ถูกมอบหมายหรือถูกกำหนดโดยสังคมจารีตประเพณีและวัฒนธรรมก็ต้องแสวงหาความสุขสงบโดยการออกบวชและศึกษาศิลปวิทยาอยู่ในสำนักที่บรรพบุรุษหรือตนเองเลื่อมใสศรัทธา แล้วบำเพ็ญเพียรภาวนา ช่วยถ่ายทอดความรู้ของครูอาจารย์ต่อไปหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับจริตหรือวิสัยทัศน์ของแต่ละคน ประเด็นที่ 3 ที่เกี่ยวกับการปฏิบัติตนหลังการบรรลุธรรมของพุทธสาวกพบว่า หลังจากบรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว พุทธสาวกทั้งหลายต่างก็ประพฤติปฏิบัติตามปฏิปทาที่ตนเองถนัด การช่วยกันเผยแผ่พระพุทธศาสนาหรือโดยการปลีกวิเวกไปตามสถานที่ที่ตนเองปรารถนาตามลำพังบ้างเที่ยวจาริกไปตามสถานที่ต่าง ๆ กับพระภิกษุบริวารบ้าง ตามเสด็จพระพุทธองค์เพื่อรับสนองงานที่ตนเองมีความสามารถบ้าง ปฏิบัติตามหลักธรรมที่ตนเองยึดถือและถือปฏิบัติเป็นวัตรบ้าง

Abstract: The thesis contained 3 objectives; 1) study of the story and virtues of great Buddha’s disciples, 2) the method and process of the complete enlightenment of disciples, and 3) analysis of the Buddhism propagation roles of great disciples in Suttanta Pitaka. It was done by taking the authentic texts of Theravada Buddhism and involved documents, gathered, analyzed, concluded and written in descriptive type. The results showed that after having ordained as Bhikkhu, the Buddha’s disciples followed Buddhist disciplines until attaining the same realization as the Buddha had, then travelled to various places to spread the Buddha’s teachings as advised by the Buddha. These Arahanta disciples contain these nine virtues, namely good practice, righteous and good conducts, deserving to recipe the worshiped offerings, being as a field of merit in the world, etc. Most of the disciples have well studied and learned the words of the Buddha until they become fluent, lived according to the Dhamma and spread the Dhamma to the public. The doctrine included discipline and Dhamma that the Buddha has taught and laid down as a standard rule for Bhikkhus not to behave out of the areas disciplines as well as for the Buddha commune. From this research, it can be concluded 3 aspects: First aspect: their qualifications before ordination in Buddhism. The Buddha’s disciples were born from all castes, namely king, brahmins, merchants, workers, and outcasts, who lived their lives under the limited tradition of a society or caste divisions. Obviously, they, having ordained in Buddhism, all strictly followed the discipline regulation which governs their behavior named 227 rules of conduct, all equally, no one were excepted, therefore, there is no caste among the Buddhist disciples. This was the Buddha’s clever way of monasticism for control or eliminating social problems of casteism. Second aspect: The cause and practice for the attainment of the Buddha’s disciples. In Indian society, ordination has been considered one stage of living to seek for liberation. Ordination was a common practice, because society has set a framework for 4 stages in life: Artha, Kāma, Dharma and Moksa. If someone wants to be freed from the social obligations entrusted or imposed by society, customs and culture, he must seek peace through ordination and study with some master that his ancestors or himself worshiped, and then meditate for liberation. When skilled, they will help to promote the teachers’ knowledge or isolate themselves. Third aspect: The practice after the enlightenment of the Buddhist disciples showed that after attaining an Arahant, all Buddhist disciples follow the practice that they are good at, helping to spread Buddhism or traveling lonely or with other Bhikkhu to different places, communities, to help people in general or some of them follow the Buddha to fulfill his mission in which they have expertise in propagating the Dhamma for the benefit and happiness of the masses.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระธรรมวชิราจารย์ (สุชาติ กิตฺติปญฺโญ), รศ. ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ. ดร.สุพิชฌาย์ พรพิชณรงค์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2023-07-11

Issued: 2566-05-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	ediyXCvNFaLXjLvufWM07jjkkkJYEPvtJGV58yyT.pdf	2.09 MB	14	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.026985 วินาที