การจัดการระบบนิเวศแบบพหุภาคีในอาเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์

Name: ปิยวัช ละคร

Organization : ผู้วิจัย

keyword: การจัดการ

; ระบบนิเวศแบบพหุภาคี

; อำเภอหล่มสัก

; จังหวัดเพชรบูรณ์

Abstract: การศึกษาการจัดการระบบนิเวศแบบพหุภาคีเครือข่ายในอำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาการจัดระบบนิเวศของภาคีเครือข่ายชุมชนในจังหวัดเพชรบูรณ์ 2) เพื่อพัฒนาพื้นที่และกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์กับการเสริมสร้างความสมดุลในระบบนิเวศ ในจังหวัดเพชรบูรณ์ 3) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาอุปสรรคและเสนอองค์ประกอบการจัดการระบบนิเวศแบบพหุภาคี ในจังหวัดเพชรบูรณ์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบผสมผสานคือการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า การจัดระบบนิเวศแบบพหุภาคีเครือข่ายของชุมชนในอำเภอหล่มสักจังหวัดเพชรบูรณ์ ทั้ง ด้านน้ำ ด้านดิน ด้านเกษตรอินทรีย์ ด้านการจัดการขยะ ทุกพื้นที่ ต้องมีการทำความเข้าใจกับชุมชนให้มีความรู้ในเรื่องดิน น้ำ โดยการมีส่วนร่วมของพหุภาคี ให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ เพื่อการจัดการทรัพยากรน้ำที่ยั่งยืน มีแนวคิดจะพัฒนาลำน้ำ โดยขุดเป็นบ่อน้ำในลำห้วย เป็นขั้นบันไดทอดลงไปสู่ด้านล่ง และมีแนวคิดทำธนาคารน้ำใต้ดิน เพื่อเพิ่มระดับน้ำบาดาล การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ระบบนิเวศดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญในการดำรงชีพของมนุษย์ การทำเกษตรกรรมที่ต้องใช้ที่ดินเป็นปัจจัยหลัก ดังนั้น การจัดการดินเป็นการเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน ทำได้โดยการใช้ปุยอินทรีย์ ซึ่งมีหลายชนิดด้วยกันเช่น การใช้ปุยคอก ปุยหมัก ดังนั้นวิธีการเพิ่ม อินทรียวัตถุ ให้แก่ดินอีกวิธีหนึ่ง ที่มีวิธีการปฏิบัติง่ายก็คือ การใช้ปุ๋ยพืชสด ปุยพืชสด คือ ปุ้ยอินทรีย์ชนิดหนึ่ง ที่ได้จากการไถกลบ ต้น ใบ และส่วนต่างๆของพืช โดยเฉพาะพืชตระกูลถั่ว ในระยะช่วงออกดอก ซึ่งเป็นช่วงที่มีธาตุอาหารสูงสุด แล้วปล่อยทิ้งไว้ให้เน่าเปื่อยผุพัง ย่อยสลายเป็นอาหารแก่พืชที่จะปลูกตามมา พืชที่ใช้ปลูกเป็นปุยพืชสด ได้แก่ โสนอินเดีย ปอเทือง อัญชัน ไมยราพไร้หนาม พืชตระกูลถั่วต่างๆ มีความพอเพียงกับการดำรงชีวิต สุขภาพแข็งแรงด้วยการทำกษตรอินทรีย์ไว้บริโภคในครัวเรือนบ้าง นำไปขายบ้าง ลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช โดยใช้วิธีทางธรรมชาติในการกำจัดศัตรูพืชแทน และการจัดการขยะชุมชนที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและการจัดการขยะอย่างเป็นระบบระเบียบ ไม่ให้มีมลภาวะซึ่งส่งผลต่อสุขภาพ จึงหันมาให้ความสนใจในการที่จะดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม ให้อยู่ในสภาพที่ดีอย่างยั่งยืน โดยมีหลักการพัฒนาที่จะนำไปสู่ความยั่งยืน คือ การรักษาสิ่งแวดล้อมโดยคำนึงถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรควบคุมการปล่อยของเสียสู่ธรรมชาติ การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และเห็นคุณค่ควบคุมจำนวนประชากร เพื่อลดความต้องการการใช้ทรัพยากรของมนุษย์ นอกจากนี้ยังมีการคัดแยก ณ แหล่งกำเนิดและแยกประเภทเก็บขน โดยการจัดถังแยกประเภทเพื่อให้ประชาชนแยกประเภทขยะทิ้งโดยแยกออกเป็นขยะรีไซเคิล ขยะที่รึไซเคิลไม่ได้ และขยะอันตรายก็ตาม การดำเนินการสร้างวินัยในการจัดการขยะ จึงจัดทำโครงการชุมชนปลอดขยะ (Zero Waste) เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของประชาขนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการดำเนินงานด้านการจัดการขยะมูลฝอยแบบครบวงจร โดยนำแนวคิด "Zero Waste" หรือ "การจัดการขยะเหลือศูนย์" ตามหลัก ๓Rs คือ Reduce หรือ การลดปริมาณขยะ Reuse หรือ การใช้ซ้ำ และ Recycleหรือ การนำกลับมาใช้ใหม่ ส่งเสริมให้ชุมชนมีการจัดการขยะจากต้นทางแหล่งกำเนิดขยะ การพัฒนาพื้นที่และกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์กับการเสริมสร้างความสมดุลในระบบนิเวศ ในอำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งในแต่ละพื้นที่มีกิจกรรม พัฒนาที่ให้ความสมดุลการระบบนิเวศเช่นกิจกรรมปลูกป่าตันน้ำทางฝั่งซ้ายของน้ำปาสัก คลองชลประทานสำหรับส่งน้ำเพื่อการเกษตรปลูกพืชเสริมแร่ธาตุให้กับดิน ซึ่งจะส่งผลให้เกษตรกรปลูกพืชได้ผลผลิตมากขึ้น ส่งเสริมให้เกษตรกรลดการใช้ปุ๋ยเคมี หรือสารเมีชนิดต่างๆ ให้ใช้ปุ๋ยอินทรีย์แทนปุยเคมี ส่งเสริมให้ทำเกษตรอินทรีย์ปลอดสารพิษมากขึ้น และรณรงค์ให้ชุมชนคัดแยกขยะก่อนทิ้งด้วย ซึ่งเป็นการง่ายต่อการจัดการมากขึ้น ปัญหาและอุปสรรคคือ ความร่วมมือ ความรู้ ความเข้าใจของชุมชนที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการระบบนิเวศ ส่วนการเสนอองค์ประกอบการจัดการระบบนิเวศแบบพหุภาคี คือ ภาครัฐ ภาคประชาชน ต้องร่วมกันจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้น ในส่วนของภาครัฐสนับสนุนงบประมาณ สนับสนุนเครื่องมือ และภาคประชาชนให้ความร่วมมือปฏิบัติตามให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันจึงจะสำเร็จลุล่วงตามเป้าหมายได้ วิเคราะห์ปัญหาอุปสรรคและเสนอองค์ประกอบการจัดการระบบนิเวศแบบพหุภาคี ในอำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ พบปัญหาทรัพยากรน้ำ ได้แก่ ปัญหาการขาดแคลนน้ำ และภัยแล้ง และปัญหาป่าต้นน้ำเสื่อมโทรม ปัญหาการกัดเซาะหน้าดิน ดินถล่ม น้ำป่ไหลหลาก และปัญหาน้ำท่วม ปัญหาคุณภาพน้ำ เมื่อแยกเป็นก็จะมีปัญหาน้ำเสียที่เกิดจากกิจกรรมในการดำรงชีวิตในชุมชน ความไม่เข้าใจในเรื่องการทำเกษตรอินทรีย์ การจัดกรขยะขาดความรู้ในการคัดแยก และไม่เอาใจใส่

Abstract: A Study of Networked Multilateral Ecosystem Management in Lom Sak District Phetchabun province. this time its objectives are: 1) to study the ecological organization of community network partners in Phetchabun Province; 2) to develop creative areas and activities and promote ecological balance in Phetchabun Province; 3) to analyze problems and obstacles and propose elements of multilateral ecosystem management in Phetchabun Province. This research is a mixed qualitative research. The data was collected by interviewing stakeholders. The study found that Multilateral ecosystem organization, a network of communities in Lom Sak district, Phetchabun province. Both in the water, the soil, the organic agriculture in all areas of waste management, communities must be understood to have knowledge of soil and water through multilateral participation. All areas For sustainable water resource management has an idea to develop a river by digging into a well in a creek. A staircase leading down to the bottom have an idea to make an underground water bank to increase the level of groundwater. Sustainable water resource management by the participation process of network partners. Soil ecosystem is an important natural resource for human sustenance. Land-based agriculture is the main factor, so soil management adds organic matter to the soil. Achieved by using organic fertilizers which has many types as well. The use of manure, compost, so another way to add organic matter to the soil. There is an easy way to practice the use of green manure. Green manure is a type of organic fertilizer. Obtained by plowing the leaves and parts of the plant. Especially legumes, during the flowering period which is the period with the highest nutrients. Then let it rot and decay decomposed into food for the plants that will be grown accordingly. Plants are grown as sreen manure include: Sesbania, India, Potheng, Butterfly Pea, and myrap without thorns. Various legumes Having sufficiency for living healthy by making organic farming for household consumption, some sell and reduce the use of pesticides. Using natural methods to get rid of pests instead And environmental friendly waste management and systematic waste management Not to have pollution which affects health Therefore turned their attention to the environment To be in good and sustainable condition. The principle of development that will lead to sustainability is environmental conservation, taking into account resource conservation, control of waste to nature. Efficient use of resources And see the value of population control To reduce the need for human resources. There is also in situ separation and storage. By arranging a sorting bin for people to classify trash separated into recyclable waste non recyclable waste and dangerous waste implementation of waste management discipline. Therefore, the Zero Waste community project was created to promote and support the cooperation and participation of the people and local sovernment organizations in implementing the integrated solid waste management by implementing the concept of "Zero Waste" or "Zero waste management" according to the 3Rs principle, is reduce or reduce the amount of waste, reuse or reuse and recycle or reuse. Encourage communities to manage their waste from their source of waste. Space development and creative activities and enhancing ecological balance In the district of Lom Sak, Phetchabun Province. In which each area has activities development that provides ecological balance such as an upstream forest plantation activity on the left bank of Nam Pa Sak. Irrigation canals for supplying water for agriculture grow plants to add minerals to the soil. This will result in farmers growing more crops. Encourage farmers to reduce the use of chemical fertilizers. Various chemicals use organic fertilizers instead of chemical fertilizers. Encourage more organic farming and campaigning for the community to sort waste before throwing away Which is much easier to manage problems and obstacles are the cooperation, knowledge and understanding of the community to take part in ecosystem management. As for the proposition of a multilateral ecological management component, the government and the people must jointly deal with the problems that arise. As for the government sector, budget support Tool support And the public sector to cooperate and follow in the same direction so that the goal can be achieved. Analyze barriers and propose components for multilateral ecosystem management. In the district of Lom Sak, Phetchabun Province. Found problems with water resources such as water shortage and drought and watershed degradation. The problem of erosion in front of the land, landslides, and flooded forest flows and flood problems water quality problems when separated, there will be waste water problems arising from life activities in the community. Not understanding of organic farming waste management, lack of knowledge of sorting and not paying attention.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจาก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610761119

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2561

Modified: 2566-05-11

Issued: 2566-05-10

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2561-190นายปิยวัช ละคร.pdf	2.47 MB	14	2026-09-02 14:56:22

ใช้เวลา

0.034586 วินาที