การสังเคราะห์องค์ความรู้พุทธศิลปกรรมในล้านนา

Name: เทวัญ เอกจันทร์

Organization : ผู้วิจัย

Name: สมบูรณ์ ตาสนธิ

Organization : ผู้วิจัย

Name: พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์

Organization : ผู้วิจัย

Name: ประดิษฐ์ ปัญญาจีน

Organization : ผู้วิจัย

Name: จิตรเทพ ปิ่นแก้ว

Organization : ผู้วิจัย

keyword: พุทธศิลปกรรม

; ประวัติศาสตร์ศิลป์

; ล้านนา

Abstract: การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ประการคือ (๑) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของพุทธศิลปกรรมในล้านนา (๒) เพื่อเสริมสร้างความรู้ทางพุทธศิลปกรรมล้านนา แก่เยาวชน นิสิต นักศึกษา และชุมชน ๘ จังหวัดภาคเหนือ และ (๓) เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้พุทธศิลปกรรมล้านนา ในการส่งเสริมการศึกษาการพัฒนาคุณภาพศิลปะ และการสร้างเมืองศิลปะเชิงสร้างสรรค์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยการศึกษาศิลปกรรมในล้านนา ใน ๘ จังหวัดภาคเหนือตอนบน ผลของการศึกษา พบว่า ประวัติความเป็นมาของพุทธศิลปกรรมในล้านนา เกิดขึ้นเมื่อได้รับอิทธิพลการเผยแผ่เข้ามาของพระพุทธศาสนา จำแนกออกเป็นแต่ละยุคดังนี้ ยุคที่ ๑ พระพุทธศิลปกรรมล้านนาสมัยอาณาจักรหริภุญชัย ก่อนที่พระพุทธศาสนาจะเผยแผ่เข้ามาในล้านนา ชนพื้นเมืองนับถือคติความเชื่อแบบวิญญาณนิยม มีการสร้างบ้านแปงเมืองโบราณ เช่น เวียงเจ็ดลินต่อมาได้มีการสถาปนาอาณาจักรหริภัญชัยขึ้น โดยได้รับอิทธิพลทางพุทธศิลปะแบบหินยานจากอาณาจักรละโว้ (ลพบุรี ยุคที่ ๒ พุทธศิลปกรรมล้านนาสมัยอาณาจักรเชียงแสน ศิลปะสมัยเชียงแสน- โยนก เรียกตามชื่อเมืองโยนกเชียงแสน ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงท้องที่อำเภอเชียงแสนจังหวัดเชียงรายในปัจจุบัน ได้รับอิทธิพลจากศิลปะทวาราวดี และละโว้ (ลพบุรี) เป็นการผสมผสานกันของพุทธศิลปะแบบมหายาน ทำให้ศิลปะแบบโยนก-เชียงแสน ได้รับอิทธิพลแบบผสผสาน ยุคที่ ๓ พุทธศิลปกรรมล้านนาสมัยอาณาจักรล้านนา ในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๙ ถึง ๒๑ โดยพญามังราย ได้สถาปนาเมืองเชียงใหม่ขึ้น และมีพัฒนาการมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน เป็นยุคที่รุ่งเรืองที่สุดทั้งทางด้านศิลปะและวัฒนธรรม และยุคที่ < พุทธศิลปกรรมล้านนาสมัยปัจจุบัน สมัยเมืองประเทศราช และเมืองขึ้นของสยาม ศูนย์กลางอำนาจเดิมยังคงอยู่ที่เชียงใหม่ แต่ในยุคนี้ มีความหลากหลายทางด้านรูปแบบและคงเอกลักษณ์เป็นงานศิลปะแบบพื้นถิ่น ศิลปะพม่า จีน ไทย และมีความหลากหลายทั้งทางด้านรูปแบบวัสดุ และงานประดับ การเสริมสร้างความรู้ทางพุทธศิลปกรรมล้านนา แก่เยาวชน นิสิต นักศึกษา และชุมชนเขตภาคเหนือ พบว่า อัตลักษณ์ของพุทธศิลปกรรมในล้านนาที่มีคุณค่าเชิงศิลปะและการออกแบบเป็นอัตลักษณ์ที่เป็นรูปธรรม สามารถนำมาเป็นข้อมูลพื้นฐานสู่การออกแบบในรูปแบบต่างๆ ได้จึงได้มีแนวคิดในการนำพุทธศิลป์ล้านนา ที่มีรูปแบบที่มีลักษณะโดดเด่นเฉพาะตัวมีความวิจิตรงดงาม ซึ่งเป็นความงดงามที่แสดงถึงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของล้านนาโดยใช้แบบอย่างรูปร่าง รูปทรงจากสิ่งของเครื่องใช้ เครื่องสักการะโบราณต่างๆ เพื่อเป็นการนำเสนอเผยแพร่พุทธศิลปกรรมแบบล้านนาในรูปแบบต่างๆ ดังนี้ จิตรกรรม ประติมากรรมสถาปัตยกรรม โดยการเสริมสร้างความรู้ทางพุทธศิลปกรรมล้านนา แก่เยาวชน นิสิต นักศึกษา และชุมชนเขตภาคเหนือ ทั้งในด้านจิตรกรรม มีหลายสกุล เช่น สกุลช่างเชียงใหม่ สกุลช่างไทใหญ่ สกุลช่างน่าน ประติมากรรม มีความนิยมในการสร้างพระพุทธปฏิมาก็แพร่หลาย จากวัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น อาทิ ไม้ ดิน หิน และทองคำ พระพุทธรูปในล้านนาที่ปรากฏเป็นที่รู้จักในฐานะพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง และสถาปัตยกรรม คือ การสร้างพระเจดีย์ การประดับตกแต่งด้วยปูนปั้น โลหะ ส่วนวิหาร หอไตร และอุโบสถนั้น มักใช้ไม้เป็นองค์ประกอบองค์ความรู้พุทธศิลปกรรมล้านนาในการส่งเสริมการศึกษาการพัฒนาคุณภาพศิลปะ และการสร้างเมืองศิลปะเชิงสร้างสรรค์ มีกิจกรรม ดังนี้ ๑. กิจกรรมสร้างสรรค์ผลงานศิลปกรรมล้านนาวิถีใหม่ จากการศึกษาค้นคว้าศิลปกรรมในอดีต โดยการใช้มุมมองของทีมงานวิจัย และศิลปินผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อสร้างสรรค์ผลงานลายเส้นที่ได้จากการระดมความคิดแสวงหาการสร้างสรค์งานพุทธศิลปกรรมล้านนาใหม่ ได้แก่ ลายบัว ลายกรวยเชิง ๒. กิจกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้หรือถอดบทเรียนพุทธศิลป์ จากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้การส่งเสริมการศึกษาการพัฒนาคุณภาพงานพุทธศิลป์ ในการสร้างสรรค์แบบร่วมสมัยที่เกิดจากการสังเคราะห์ ที่มีประโยชน์ในการพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นที่สำคัญของล้านนาแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน ๓. กิจกรรมขยายเครือข่ายและเผยแพร่พุทธศิลป์สู่สังคม เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ร่วมกันจากการระดมความคิด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเรียนรู้ร่วมกันระหว่างเครือข่ายทีมงานวิจัย นิสิต นักศึกษา นักเรียน พระสงฆ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ และเครือข่ายอื่นๆ ทำให้การสร้างพื้นที่ในการเรียนรู้ของเครือข่ายการสร้างสรรค์งานพุทธศิลปกรรมล้านนา อีกประการหนึ่ง เพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาที่เกิดจากการสร้างสรรค์ที่เรียกว่า "พุทธศิลป์ล้านนา"

Abstract: This research It has three objectives: (1) to study the history of Buddhism in Lanna arts; (2) to enhance knowledge of Lanna Buddhist arts to youth, students and communities in the 8 northern provinces and (3) to synthesize Buddhist knowledge of Lanna art In promoting education and arts quality development And creating a creative art city This research is action research by studying the arts in Lanna in the 8 upper northern provinces. The results of the study showed that the history of Buddhist art in Lanna Occurs when influenced by the spread of Buddhism Classified into each era as follows: 1st era, Lanna Buddha art, Hariphunchai Kingdom Before Buddhism spreads into Lanna Indigenous peoples respect spiritualism. Ban Paeng was built, an ancient city such as Wiang Chet Lin, later the Hariphanchai Kingdom was established. By being influenced by Buddhism, stone-style art from the Lawo Kingdom (Lop Buri), 2nd Period, Lanna Buddhist Art in the Chiang Saen Kingdom Chiang Saen-Yonok art, called after the city of Yonok Chiang Saen Located along the Mekong River in Chiang Saen District, Chiang Rai Province today Influenced by the art of Dvaravati and Lavo (Lop Buri) is a combination of Mahayana Buddhist art Making art like Yonok – Chiang Saen Has been influenced by a combination of the 3rd era of Lanna Buddhist art in the Lanna Kingdom Around the 19th to the 21st Buddhist century by Phaya Mang Rai established the city of Chiang Mai. And has continuously developed for a long time It was the most prosperous era in both art and culture and the 4th era of modern Lanna Buddhist art. Royal city era And colonies of Siam The original power center was still in Chiang Mai, but in this era, it was diverse in style and remained uniquely as traditional art, Burmese, Chinese, Thai and diverse art, materials and decorations. In enhancing knowledge of Lanna Buddhist art for youths, students and communities in the northern region, it was found that the identity of the Lanna Buddhist art has value in art and design. Is a concrete identity It can be used as a basis for various designs. Therefore has the idea of bringing the Lanna Buddhist art With a form that has a distinctive character and beauty Which is a beauty that represents the cultural identity of Lanna by using a shape model Shapes from objects Various ancient sacrifices To present the dissemination of Lanna Buddhist art in various forms as follows: painting, sculpture, architecture By enhancing knowledge of Lanna Buddhist arts to youth, students and communities in the northern region In both the painting there are many currencies such as Chiang Mai Sakul Chang Tai Yai Sakul Chang Nan sculpture is popular in the creation of the Buddha is widespread. From materials readily available in the local area such as wood, clay, stone and gold, the Lanna Buddha image appears to be known as the priceless Buddha image. And architecture is to build a pagoda Decorated with metal stucco, the temple and the chapel. Wood is often used as a component of knowledge of Lanna Buddhist art in promoting education and art quality development. And the creation of a creative art city has the following activities 1. Activities to create works of Lanna New Way of Art From the study of art in the past By using the perspective of the research team And qualified artists In order to create artworks obtained from brainstorming, seeking to create new Lanna Buddhist art, such as Bua Lai Khueng 2. Activities for transferring knowledge or taking off Buddhist art lessons From learning activities, educational promotion, quality development of Buddhist art In contemporary creations resulting from synthesis It is useful for developing an important local cultural learning center of Lanna with community participation. 3. Network expansion activities and disseminate Buddhist arts to society. It is part of learning together from brainstorming. Sharing experiences and learning among a network of research teams, students, students, qualified monks And other networks Causing the creation of a learning area of the Lanna Buddhist Art Creation Network Another In order to promote tourism, Buddhist landmarks arising from the creations called " Buddhist Art Lanna"

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 80076302001

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2563

Modified: 2566-04-21

Issued: 2566-04-21

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2563-001เทวัญ เอกจันทร์.pdf	37.67 MB	30	2025-11-25 02:28:41

ใช้เวลา

0.045277 วินาที