แนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่มีต่อสถาปัตยกรรมของสิมอีสาน

Name: พระมหาพิสิฐ วิสิฏฐปญโญ

Organization : ผู้วิจัย

Name: ประยูร แสงใส

Organization : ผู้วิจัย

Name: นิติกร วิชุมา

Organization : ผู้วิจัย

Name: ศิโรรัตน์ ประศรี

Organization : ผู้วิจัย

Name: ชอบ ดีสวนโคก

Organization : ผู้วิจัย

Name: จุฬาพรรณภรณ์ ธนะแพทย์

Organization : ผู้วิจัย

keyword: แนวคิด

; พระพุทธศาสนา

; สถาปัตยกรรม

; สิมอีสาน

Abstract: การวิจัยเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดการออกแบบสถาปัตยกรรมทาง พระพุทธศาสนา 2) ศึกษาประวัติและพัฒนาการสถาปัตยกรรมสิมอีสาน 3) วิเคราะห์แนวคิดทาง พระพุทธศาสนาที่ปรากฏในสถาปัตยกรรมสิมอีสาน ได้กำหนดกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 40 รูป/ คน โดยผู้วิจัยได้แบ่งกลุ่มผู้ให้ข้อมูลออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) พระสังฆาธิการที่ดูแลสิมอีสาน 2) นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านสิมอีสาน 3 ผู้ได้รับอิทธิพลจากสิมอีสาน นำเสนอผลการวิจัยด้วย วิธีการวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลจากการศึกษาพบว่า แนวคิดการออกแบบสถาปัตยกรรมทางพระพุทธศาสนารูปเป็นวัดวาอารามของชาวอีสาน นั้นกลมกลืนอยู่ท่ามกลางธรรมชาติแวดล้อม โดดเด่นดังศาสนสถานที่ให้สร้างให้เป็นศูนย์กลางแห่ง จักรวาล ซึ่งเป็นที่สถิตของเทพเจ้าอันเป็นสัญลักษณ์ แห่งพระราชาผู้ทรงไว้ซึ่งอำนาจ สถาปัตยกรรม สิมอีสาน ที่เหลืออยู่ถึงทุกวันนี้ล้วนได้รับการปฏิสังขรณ์มาแล้วทั้งสิ้น การให้ความสำคัญตาม สัญลักษณ์ของจักรวาลคติ ตามการรับรู้ในเชิงสัญลักษณ์ของชาวอีสานในอดีต ส่วนที่มีลักษณะร่วมคือ การวางตำแหน่งสิมอีสาน เป็นศูนย์กลางของวัดโดยเปรียบเสมือนดังเขาพระสุเมรุ เป็นตัน ประวัติและพัฒนาการสถาปัตยกรรมสิมอีสาน มีพัฒนาการ 3 ยุค ได้แก่ ยุคที่ 1 สิม อีสานพื้นบ้านบริสุทธิ์แขบดั้งเดิม คือ สถาปัตยกรรมสิมอีสาน ตั้งแต่ในยุคสร้างบ้านแปลงเมือง ต่างรับ อิทธิพลศิลปะและวัฒนธรรมงานช่างล้านช้าง ยุคที่ 6 สถาปัตยกรรมสิมอีสาน สิมพื้นบ้านประยุกต์ โดยช่างพื้นบ้าน ได้รับอิทธิพลจากกลุ่มช่างญวนได้เข้ามามีบทบาทสำคัญและเด่นชัดมากขึ้นและ โดยเฉพาะศาสนาคาร และยุคที่ 3 สิมอีสานประยุกต์หรือสิมพื้นบ้านผสมเมืองหลวง งานช่างในยุคนี้มี ความหลากหลาย ซึ่งส่วนใหญ่อาศัยการศึกษาจากภาพถ่าย หนังสือ ตำรา หรือบ้างก็เดินทางไปศึกษา ดูงานทั้งในและต่างประเทศตามแหล่งศิลปะสถาปัตยกรรมวัดต่างๆ ที่มีความประทับใจ ตามเงื่อนไข ตัวแปรสำคัญคือรสนิยมของทั้งตัวนายช่าง สมภาร คณะกรรมการวัด และเจ้าศรัทธา แนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในสถาปัตยกรรมสิมอีสานวิเคราะห์จาก องค์ประกอบ 3 ส่วน ได้แก่ 1) ส่วนบนของสิม มีช่อฟ้าที่มีรูปคล้ายปราสาทเป็นสัญลักษณ์แสดงถึง ความเคารพบูชาและเสมือนฉัตรที่คอยกั้นแดดและฝนพระพุทธรูปและสิม ส่วนหน้าบันของสิม นิยม สร้างเป็นตะวันทอแสงเปรียบได้กับปัญญาที่เกิดขึ้นกลางใจของผู้แสวงหาโมกขธรรม 2) ส่วนกลางของ สิม มีประตูทางเข้าทางเดียว เปรียบได้กับมรรคมีองค์ 8 เป็นทางสายเอกซึ่งจะนำผู้ปฏิบัติไปสู่การพ้น ทุกข์ และ 3) ส่วนฐานของสิม คือ ส่วนของเอวขันเปรียบได้กับไตรสิกขา หลักธรรมที่พัฒนาชีวิตให้ ดำรงบนความถูกต้องและดีงาม

Abstract: This research aims were 1) to study the concept of Buddhism architecture design 2) to study history and development of architecture of Sim Isan 3) to analyze the concept of Buddhism as appeared in Sim Isan .The target group of key informants were 40 persons. i.e. 1.The Sangha administrative officers 2. The expert academics in Sim Isan 3. The persons who got influence from Sim Isan and showed the result of research by descriptive method. The findings of research as follows: The concept of Buddhist architecture design, the temples in Isan were harmonious with natural environment. It is the great prominent as religious places to create for being universal center which is the place of God. It is also a symbol of the great king. The architecture of Sim Isan is still alive today due to renovation. To give the importance of symbol as universal acceptant aspect of Isan people in the past. The co-characteristics was positioning Sim Isan as the center of temple of Sumeru mountain etc. History and development of architecture of Sim Isan had 3 periods. The first period: architecture of pure local Sim Isan or the original architecture of Sim Isan was architecture from the age of creation of home town. The Isan arts influenced by arts and Lanchang culture. The second period: architecture of Sim Isan or local Sim Isan applied by local architecture, it influenced by the prominent Vietnam architecture of contractors both building/ house and religious building. The third period: The Sim Isan applied or local Sim Isan mixed with capital style, these architectures had many styles which almost studied from the photos, texts or studied in Thailand and abroad at arts and architecture in the temples which impressed as main variables of construction workers, abbots, the committee of temple and the hosts taste especially the abbot had the great roles for giving idea to design the creative plan as new imagination Buddhist Concept as appears in Sim ISAN Architecture analyzed from the three parts component i.e. 1) The upper part of Sim has Chofa shaped like a castle as a symbols of worship and look like umbrella that protect the sun and rain of Buddha image and Sim. The gable of Sim favor to create as the sun shine like the wisdom that arises in the heart of liberation seeker. 2) The Central part of Sim has one entrance door. It is comparable to the noble eightfold path which will lead the practitioner to over come the suffering. 3) The base part is Sim is the waist part, it is comparable to the threefold training doctrines that improve life to live righteousness and virtue.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย MCU RS 610761060

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2561

Modified: 2566-04-07

Issued: 2566-04-03

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2561-060พระมหาพิสิฐ วิสิฏฺฐปญฺโญ, ดร..pdf	6.36 MB	5	2025-11-12 09:51:37

ใช้เวลา

0.044529 วินาที