การวิเคราะห์ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยางในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ ประเทศไทย

The analysis of operational efficiency of rubber farmers’ cooperatives in special economic zones (SEZ), Thailand

Name: วิญญู โครมกระโทก

ThaSH: สหกรณ์การเกษตร -- แง่เศรษฐกิจ

ThaSH: สหกรณ์กองทุนสวนยาง

ThaSH: ชาวสวนยาง

Abstract: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง 2) วิเคราะห์ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง และ 3) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อ ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง ในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ (SEZ) 6 จังหวัดใน ประเทศไทย จำนวน 37 สหกรณ์ แบ่งตามระดับการพัฒนาของสหกรณ์ชาวสวนยาง 3 ระยะ ได้แก่ ระยะเริ่มต้น (ร) 3 แห่ง ระยะพัฒนา (D) 15 แห่ง และระยะก้าวหน้า (P) 19 แห่ง ดำเนินการเก็บรวบรวม ข้อมูลปฐมภูมิโดยใช้แบบสอบถามในการสัมภาษณ์ตัวแทนสหกรณ์ชาวสวนยาง เกี่ยวกับสถานภาพการ ดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง ข้อมูลปัจจัยที่ใช้ในการวิเคราะห์ประสิทธิภาพ ปัจจัยที่ส่งผลต่อ การดำเนินงานของสหกรณ์ และปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง รวมทั้ง รวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากรายงานประจำปีของสหกรณ์ชาวสวนยาง ที่ผ่านการตรวจสอบจากกรมตรวจ บัญชีสหกรณ์ ในช่วงปี 2559 - 2561 วิเคราะห์ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์โดยใช้วิธีการ Data Envelopment Analysis (DEA) และวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานของ สหกรณ์ใช้วิธีการ Tobit Regression Model ทั้งนี้ การศึกษาประสิทธิภาพการดำเนินงานด้วยวิธีการ DEA ใช้ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยางโดยมีปัจจัยนำเข้า ได้แก่ จำนวน สมาชิก สินทรัพย์ทั้งหมด ทุนของสหกรณ์ และค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ และปัจจัยผลผลิต คือ กำไร สุทธิของสหกรณ์ชาวสวนยาง และใช้ข้อมูลระยะเวลาของการพัฒนาสหกรณ์ (ปี) จำนวนปีที่ก่อตั้ง (ปี) จำนวนหุ้นของสมาชิก (%) และ หนี้สิน (บาท) ในการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการ ดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง การศึกษานี้ได้ศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพ และใช้สถิติพรรณนา โดยใช้ข้อมูลพื้นฐานทางเศรษฐกิจสังคมของสหกรณ์ชาวสวนยาง การดำเนินธุรกิจของสหกรณ์ชาวสวนยาง สภาพการดำเนินงาน การผลิต การตลาด การเชื่อมโยงเครือข่าย การบริหารจัดการองค์กร อีกทั้ง การศึกษาครั้งนี้ ได้ดำเนินการจัดสนทนากลุ่มเพื่ออภิปราย และส่งต่อข้อมูลให้กับผู้แทนของการยาง แห่งประเทศไทย ในการนำข้อมูลไปใช้พัฒนาสหกรณ์ชาวสวนยางต่อไป ผลการศึกษาพบว่า สหกรณ์ชาวสวนยางทั้ง 3 ระดับ มีสมาชิกโดยเฉลี่ย 324.36 ราย มีทุน เรือนหุนเฉลี่ย 5,912,990.78 บาท ทุนสำรองเฉลี่ย 3,596,396.49 บาท โดยมีจำนวนคณะกรรมการเฉลี่ย 10.55 คน การศึกษาการดำเนินกิจกรรมทางด้านธุรกิจของสหกรณ์ชาวสวนยาง พบว่า ในภาพรวม สหกรณ์ชาวสวนยางมีการดำเนินกิจกรรมธุรกิจ 6 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมเงินรับฝาก กิจกรรมธุรกิจ สินเชื่อ กิจกรรมธุรกิจซื้อ กิจกรรมธุรกิจขาย กิจกรรมธุรกิจแปรรูป และกิจกรรมธุรกิจส่งเสริม/บริการ ซื้งสหกรณ์ชาวสวนยางในแต่ละระดับการพัฒนาจะมีการดำเนินธุรกิจที่แตกต่างกันออกไป ทั้งนี้ ผลการศึกษาด้านสถานะทางการเงินของสหกรณ์ชาวสวนยาง ด้านกำไรยังไม่มีเสถียรภาพเนื่องจาก สหกรณ์ชาวสวนยางมีกำไรเฉลี่ยเพึ๋มขึ้นในปี 2560 มูลค่า 1,521,910 บาท จากปี 2559 มีมูลค่า 919,850 บาท แต่ในปี 2561 กำไรสุทธิเฉลี่ยกลับมีมูลค่าลดลง เหลือเพียง 841,280 บาท เมื่อพิจารณาทางด้านสินทรัพย์ เฉลี่ยทั้งหมด พบว่า สหกรณ์ชาวสวนยางมีสินทรัพย์เพึ๋มขึ้นใน 3ปี ของการเก็บข้อมูลอีกทั้งทุนของ สหกรณ์ชาวสวนยางเฉลี่ยก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกัน การวิเคราะห์ค่าประสิทธิภาพของสหกรณ์ชาวสวนยาง พบว่าสหกรณ์ชาวสวนยางใน 3 ระดับ มีระดับประสิทธิภาพอยู่ในช่วง ร้อยละ 24 ถึง ร้อยละ 65 ระดับประสิทธิภาพการดำเนินของ สหกรณ์ในระยะเริ่มต้นเฉลี่ย ร้อยละ 40 แสดงค่าประสิทธิภาพเฉลี่ยตาที่สุด ในขณะที่สหกรณ์ชาวสวน ยางในระดับพัฒนา และสหกรณ์ชาวสวนยางระดับก้าวหน้ามีประสิทธิภาพเฉลี่ยร้อยละ 49 และร้อยละ 48 ตามลำดับ ซื้งสหกรณ์ชาวสวนยางทั้ง 3 ระดับสามารถเพิ่มประสิทธิภาพได้อีกถึง ร้อยละ 51-60 แสดง ให้เห็นว่าสหกรณ์ชาวสวนยางในระดับเริ่มต้นยังมีค่าประสิทธิภาพตาที่สุด เนื่องจากยังขาด ประสิทธิภาพในการบริหารป็จจัยการผลิตที่เหมาะสม ผลการศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยางที่ระดับ นัยสำคัญทางสถิติ0.01 (p< 0.01)พบว่าจำนวนหนี้สินของสหกรณ์ชาวสวนยางมีความสัมพันธ์เชิงบวก กับระดับประสิทธิภาพของสหกรณ์ บ่งชี้ว่าสหกรณ์ชาวสวนยางที่มีระดับประสิทธิภาพในระดับสูง จะมีหนี้สินมากตามไปด้วย เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยางให้ดี ยึ๋งขึ้นอีกทั้งระยะเวลาการก่อตั้งที่ยาวนาน ส่งผลให้ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง ลดต่ำลง ปัจจัยดังกล่าวบ่งชี้ว่า สหกรณ์ชาวสวนยางยังขาดทักษะด้านการบริหารจัดการ และทักษะการเป็น ผู้ประกอบการในการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง เนื่องด้วยเกษตรกรชาวสวนยางมีทักษะเฉพาะในการจัดการฟาร์มตนเองมากกว่าการบริหารงานของสหกรณ์ อีกทั้งสหกรณ์ที่มีระยะการก่อตั้งที่ยาวนานกว่ายังใช้วิธีการบริหารงานแบบดั้งเดิม ชึ่งไม่ทันต่อสภาวะเศรษฐกิจที่ผันผวนในปัจจุบันนอกจากนี้ยังพบว่า สหกรณ์ชาวสวนยางต้นแบบที่มีค่าประสิทธิภาพการดำเนินงานอยู่ใน ระดับสูง มี 3 แห่ง โดยเป็นสหกรณ์ชาวสวนยางในระยะพัฒนา 1 แห่ง มีค่าประสิทธิภาพเฉลี่ย 0.906 และสหกรณ์ชาวสวนยางในระยะก้าวหน้า 2 แห่ง มีค่าประสิทธิภาพเฉลี่ย 1.000 และ 0.959 เพื่อใช้เป็นแบบอย่างในการพัฒนาประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง และกลุ่มสถาบัน เกษตรกรในพื้นที่อื่นๆ และใช้ในการการวางแผนนโยบายสนับสนุนสถาบันเกษตรกรชาวสวนยาง ต่อไปผลการศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความสำคัญกับ การระบบการบริหารหนี้สินของสหกรณ์ชาวสวนยาง อีกทั้งในสหกรณ์ชาวสวนยางที่มีการดำเนินการที่ยาวนาน ควรให้ความสำคัญในการสร้างความเข้มแข็ง ของสหกรณ์ชาวสวนยางด้านการบริหารจัดการ และทักษะการเป็นผู้ประกอบการให้สหกรณ์ชาวสวนยาง เพื่อส่งผลให้บรรลุการพัฒนาในระยะยาว ต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ชาวสวนยาง คำสำคัญ : สหกรณ์ชาวสวนยาง, ประสิทธิภาพการดำเนินงาน, พื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ (SEZ), วิธีการ วิเคราะห์เต้นห่อทุ้ม (DEA), แบบจำลองโทบิท (Tobit Regression Model), ระดับการพัฒนาสหกรณ์ ชาวสวนยาง, ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงาน

สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. สำนักหอสมุดกลาง

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: Lifelong@kmitl.ac.th

Name: สุณีพร สุวรรณมณีพงศ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Email : suneeporn.su@kmitl.ac.th

Name: ปัญญา หมั่นเก็บ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม

Email : panya.ma@kmitl.ac.th

Created: 2564

Modified: 2566-01-18

Issued: 2023-01-17

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Level: ปริญญาเอก

Descipline: เกษตรศาสตร์

Grantor: สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

©copyrights สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Winyoo Kromkratoke.pdf	14.6 MB	30	2026-01-13 11:32:51

ใช้เวลา

0.025812 วินาที