การพัฒนาศิลปะการแสดงจากดอกลำดวน ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ

Name: ภัสชญารักษ์ จารุดารากร

Address: 98 หมู่ 8 ตำบลโพนข่า อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ 33000

keyword: ศิลปการแสดง

Classification :.DDC: 793.31

; ดอกลำดวน

Abstract: การวิจัยเรื่อง การพัฒนาศิลปะการแสดงจาก “ดอกลำดวน” ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของดอกลำดวนที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชาวจังหวัดศรีสะเกษ 2) เพื่อพัฒนาศิลปะการแสดงจาก “ดอกลำดวน” ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ การวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และเชิงพัฒนา (Developmental Studies) โดยศึกษาข้อมูลประชากรจากปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และผู้เชี่ยวชาญทางด้านศิลปะการแสดง พื้นบ้าน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และการวิเคราะห์ข้อมูลจาก ภาพถ่าย วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยใช้วิธีการศึกษาเอกสาร ตำรา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ศึกษา ภาคสนาม การสังเกต การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์และพัฒนาศิลปะการแสดง จาก “ดอกลำดวน” ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ ผลการศึกษาพบว่า ดอกลำดวนมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตชาวจังหวัดศรีสะเกษเป็นอย่างมาก ซึ่งสามารถแบ่งเป็น 3 ด้าน ประกอบด้วย 1) ด้านวัฒนธรรม ความเชื่อ ได้แก่ สิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจของมนุษย์ที่เชื่อถือ และเป็น พลังนำไปสู่การปฏิบัติด้วยพิธีกรรมนั้น ๆ 2) ด้านสังคม ได้แก่ เป็นดอกไม้ประจำจังหวัด การจัดเทศกาล ดอกลำดวนบานสืบสานประเพณีสี่เผ่าไทย การแกะลายดอกลำดวน ในปราสาทสระกำแพงน้อย การจัดใช้เป็นสัญลักษณ์ในงานสถาปัตยกรรมต่าง ๆ 3) ด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ เป็นแรงบันดาลใจใน การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างรายได้ให้แก่ชุมชน เช่น การผ้าทอพื้นเมืองศรีสะเกษ ลายนาคาพนมดงลำดวน การทำเข็มกลัดดอกลำดวน การทำน้ำหอม ดอกลำดวน การทำสเปรย์กลิ่น ดอกลำดวน และการทำขนมดอกลำดวน เป็นต้น ผลการการพัฒนาศิลปะการแสดงจาก “ดอกลำดวน” ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษครั้งนี้ ผู้วิจัยได้รับแรงบันดาลใจมาจากดอกลำดวนที่เป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดศรีสะเกษ องค์ประกอบการแสดงออกเป็น 8 ประการ ดังนี้ 1) คำร้องและทำนองดนตรี มีแต่งขึ้นมาใหม่และใช้ดนตรีอีสานใต้ 2) รูปแบบการแสดงแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 กำเนิดดอกลำดวน ช่วงที่ 2 ความสำคัญและ ความงามของดอกลำดวน 3) ลีลาท่ารำ แบ่งออกเป็น 2 ช่วง คือ ช่วงที่ 1 ได้แก่ ท่าออก, ท่าผลิดอก, ท่าออกใบ, ผลิบาน, ท่าชูช่อ, ท่าลมพัด, ท่าภมรเคล้า, ท่ากลีบดอกบาน, ท่าลำดวนชูช่อ ช่วงที่ 2 ได้แก่ โชว์ความงามของดอกลำดวน, ท่าเด็ดดอกลำดวน, ท่าชื่นชมความงามของดอกลำดวน, ท่าเก็บดอก ลำดวน, ท่าจีบยาว, ท่าเชิ้บ เชิ้บ เชิญชวนชมความงาม 4) อุปกรณ์การแสดง ผู้วิจัยจึงออกแบบอุปกรณ์ การแสดงเป็นกิ่งดอกลำดวน เพื่อสื่อให้เห็นถึงความงดงามของดอกลำดวนให้เด่นชัดมากขึ้น 5) การแต่งกาย ผู้วิจัยออกแบบการแต่งกายเพื่อสื่อให้เห็นถึงลักษณะธรรมชาติของดอกลำดวน 6) นักแสดง คัดเลือก โดยการพิจารณาความสามารถจากผู้มีประสบการณ์การทางด้านทักษะในการแสดงพื้นบ้านเป็นสำคัญ จำนวน 4 คน 7) การแปรแถว มี 8 รูปแบบ ได้แก่ แถวเฉียง แถววีคว่ำ แถวคู่ฟันปลา แถววงกลม แถวหน้ากระดานสลับฟันปลา แถววีคู่ แถววีหงาย และแถวสี่เหลี่ยมลูกเต๋า 8) การออกแบบแสงใช้ แสงตามลำดับเหตุการณ์เพื่อสื่อให้เห็นถึงอารมณ์ของผู้แสดง ซึ่งการการพัฒนาศิลปะการแสดงจาก “ดอกลำดวน” ดอกไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษจะสามารถเป็นสื่อกลางในการบ่งบอกถึงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของจังหวัดศรีสะเกษที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ถ่ายทอดให้คงอยู่ควบคู่กับชนรุ่นหลังสืบต่อไป The objectives of this research were: 1) to study the history of “Dok Lamduan” and its influences on the ways of life of the people in Sisaket province; and 2) to develop the performing arts from the provincial flower of Sisaket – “Dok Lamduan”. Qualitative and development research methodologies were applied in this study. The participants of this study consisted of local philosophers, community leaders, and experts in local performing arts. The research tools were questionnaire, interview forms, and photographic analysis. Data were collected through related documentary studies, field studies, observations, interviews, and focused-group discussions. The collected data was taken to analyze for the development of the performing arts from the provincial flower of Sisaket – “Dok Lamduan”. The results showed that: Dok Lamduan has greatly influenced the ways of life of the people in Sisaket province. Its influences can be divided into 3 aspects as follows: 1) culture and beliefs – these are considered as the human spiritual anchor of people who are trusted and is the power leading to the practice of that ritual; 2) society – Dok Lamduan is a provincial flower of Sisaket that leads to the organization of Dok Lamduan and the Tradition of Four Thai Tribes Festival, the carving of Dok Lamduan at Prasat Sa Kamphaeng Noi, and used as a symbol in various architectural works; and 3) economy – Dok Lamduan is an inspiration for the creation of various products to increase income for the community, such as the traditional Sisaket weaving of Naga Phanom Dong Lamduan pattern, Dok Lamduan brooch making, Dok Lamduan perfume making, Dok Lamduan scent spraying, Dok Lamduan cookies, and etc. According to the development of performing arts from the provincial flower of Sisaket – “Dak Lamduan”, the researcher was inspired by “Dok Lamduan” which is considered as the symbol of Sisaket province. The performing arts developed by the researcher is divided into 8 elements as follows: 1) Vocal and melody – the vocal and melody is re-arranged using the southern Isan music. 2) The performing is divided into 2 stages –the origin of Dok Lamduan is the first and the importance and beauty of Dok Lamduan is the second. 3) The dance style is divided into 2 phases -- the first phase consists of Tha Ok, Tha Phli Dok, Tha Ok Bai, Tha Phli Ban, Tha Chu Cho, Tha Lom Phat, Tha Phamon Khlao, Tha Klip Dok Ban, and Tha Lamduan Chu Cho while the second phase is presenting a beauty of Dok Lamduan including Tha Det Dok Lamduan, Tha Chuenchom Khwam Ngam Dok Lamduan, Tha Kep Dok Lamduan, Tha Chip Yao, and Tha Choep Choep Choen Chuanchom Khwam Ngam. 4) Performing equipment – the researcher designed the performing equipment as a branch of Dok Lamduan to present more the beauty of Dok Lamduan. 5) Dressing –the costume is designed to show more the nature of Dok Lamduan. 6) Performers – 4 performers are selected based on the abilities and experiences in local performing arts. 7) Dancing formation -- there are 8 types of dancing formation including oblique dancing formation, inverted V dancing formation, double zigzag dancing formation, circular dancing formation, alternating zigzag side by side dancing formation, double V dancing formation, upturned V dancing formation, and dice dancing formation. Timeline conveys the emotions of the actors. 8) Lighting – chronological lighting is used to convey the emotions of the performers. The development of performing arts from the provincial flower of Sisaket – “Dok Lamduan” – is a medium to indicate the cultural identity of Sisaket province that is worth preserving and passing on to the next generation.

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: สุรินทร์

Email: arit@srru.ac.th

Name: สุรีย์ฉาย สุคันธรัต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ศิริเพ็ญ อัตไพบูลย์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2565-12-15

Issued: 2565-12-15

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: 793.31 ภ218ก

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การวิจัยเพื่อพัฒนาท้องถิ่นและภูมิภาค

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	SRRUThesis2565-19.pdf	21.07 MB	24	2026-09-06 12:55:19

ใช้เวลา

0.040547 วินาที