การเก็บรักษาและการกลายของม่วงเทพรัตน์ในสภาพปลอดเชื้อเพื่อการอนุรักษ์และการปรับปรุงพันธุ์พืช

In vitro storage and mutation of Persian violet for plant conservation and breeding

Name: เสาวรส พนมชัย

keyword: รังสียูวีซี

ThaSH: การอนุรักษ์พืช

ThaSH: การกลายพันธุ์พืช

ThaSH: ม่วงเทพรัตน์ -- การปรับปรุงพันธุ์

ThaSH: การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช

Abstract: ม่วงเทพรัตน์ (Exacum affine Balf. f. ex Regel) เป็นไม้ดอกที่สวยงามและมีมูลค่าทางเศรษฐกิจ การอนุรักษ์และการปรับปรุงพันธุ์พืชก็เป็นพื้นฐานสำคัญที่ส่งผลต่อการผลิตพืช เชิงอุตสาหกรรมชีวภาพ งานวิจัยนี้ได้ใช้เทคโนโลยีการผลิตเมล็ดเทียมและผลเทียมมาช่วยในการ เก็บรักษาทรัพยากรเชื้อพันธุ์พืชในสภาพปลอดเชื้อเพื่อการอนุรักษ์ม่วงเทพรัตน์ โดยห่อหุ้มปลายยอดขนาด 2-3 มิลลิเมตร ด้วยแคลเซียมอัลจิเนตในการผลิตเมล็ดเทียมแบบหุ้มชั้นเดียวหรือสองชั้น และได้ใช้นวัตกรรมใหม่ที่เรียกว่าผลเทียมเพื่อห่อหุ้มปลายยอดได้มากถึง 5 ชิ้น ต่อมาเมื่อนำเมล็ดเทียมและผลเทียมไปเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 4 และ 25 องศาเซลเซียส แล้วนำมาเพาะเลี้ยงบนอาหารสูตรพื้นฐาน MS นาน 4 สัปดาห์ พบว่าสามารถเก็บรักษาเมล็ดเทียมและผลเทียมได้นานถึง 30 วัน โดยเมล็ดเทียมแบบหุ้มชั้นเดียวและผลเทียมมีร้อยละและดัชนีอัตราการงอก รวมถึงร้อยละความมีชีวิตมากกว่าเมล็ดเทียมแบบหุ้มสองชั้นตลอดระยะเวลาของเก็บรักษา นอกจากนี้ยังมีการให้รังสียูวีซีครั้งเดียวหรือซ้ำร่วมกับเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อชักนำม่วงเทพรัตน์ให้เกิดรากและเกิดการกลายในสภาพปลอดเชื้อเพื่อการปรับปรุงพันธุ์ม่วงเทพรัตน์ โดยพบว่าการให้รังสียูวีซีที่ความเข้มต่ำ (30 ไมโครวัตต์ต่อตารางเซนติเมตร) ครั้งเดียว แก่ยอด ขนาดจิ๋ว (ความยาว 2-3 มิลลิเมตร) เป็นเวลา 4 ชั่วโมง ก่อนนำไปเพาะเลี้ยงบนอาหารสูตรพื้นฐาน MS นาน 4 สัปดาห์ สามารถชักนำให้เกิดจำนวนและความยาวรากมากที่สุดโดยปราศจากใช้ สารควบคุมการเติบโตของพืช ในขณะที่การให้รังสียูวีซีครั้งเดียวหรือซ้ำส่งผลให้เกิดการกลายของดอกม่วงเทพรัตน์มากถึง 44 รูปแบบ โดยเมื่อให้รังสียูวีซีครั้งเดียวที่ความเข้มสูง (234 ไมโครวัตต์ต่อตารางเซนติเมตร) เป็นเวลา 6 ชั่วโมง สามารถชักนำให้ดอกมีกลีบสูงสุดถึง 9 กลีบ แต่การให้รังสียูวีซี ความเข้มต่ำครั้งเดียวจะไม่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางสัณฐานวิทยาของดอกม่วงเทพรัตน์ ต่อมาเมื่อศึกษาความเสถียรของการกลายของดอกม่วงเทพรัตน์ภายหลังการเพาะเลี้ยงต่อช่วง ในสภาพปลอดเชื้อ พบว่า ลักษณะดอก 5 กลีบ (รูปแบบปกติ ก) และดอก 5 กลีบ ที่มีกลีบดอก ห่างกัน (รูปแบบ ฌ) สามารถถ่ายทอดได้ในระหว่างการเพาะเลี้ยงต่อช่วงถึง 3 ครั้ง

Abstract: Persian violet (Exacum affine Balf. f. ex Regel) is a beautiful flowering plant with economic value. Plant conservation and breeding are fundamental to bioindustrial crop production. In this research, synthetic seed and synthetic fruit production technologies were used to assist in the storage of germplasm in vitro for the conservation of Persian violet. Microshoot of 2-3 mm in size was encapsulated with calcium alginate to produce single- or double-layered synthetic seeds and using an innovation called synthetic fruit to encapsulate up to 5 explants. Later, when the synthetic seed and synthetic fruit were stored at 4 and 25 degrees Celsius and then cultured on MS basal medium for 4 weeks, it was found that the synthetic seed and synthetic fruit could be stored for up to 30 days. The germination percentage and germination rate index, and the viability percentage of single-layered synthetic seed and synthetic fruit were more significant than double encapsulated synthetic seed over the entire storage period. In addition, single or repeated UV-C exposures were also used in conjunction with tissue culture technology to induced in vitro root and mutation for Persian violet breeding. It was revealed that single irradiation of low-intensity UV-C (30 microwatts per square centimeter) which applied to microshoot (2-3 mm in length) for 4 hours before being cultured on MS basal medium for 4 weeks could initiate maximum number and root length without the use of plant growth regulator. Meanwhile, single or repeated UV-C exposure resulted in 44 different types of Persian violet flower mutation. In a single exposure to high-intensity UV-C (234 microwatts per square centimeter) for 6 hours, up to 9 petals were induced. However, a single low-intensity UVC exposure did not affect the morphological characters of the Persian violet flowers. Subsequently, the mutation stability of the Persian violet flower after subculture in vitro was investigated. It was noticed that the 5-petal standard form and the 5-petal flower with separated petals could be transmitted during 3 times subculture.

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. สำนักหอสมุดกลาง

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@kmutnb.ac.th

Name: กิตติ โพธิปัทมะ

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : kitti.b@sci.kmutnb.ac.th

Name: สมโภชน์ น้อยจินดา

Role: ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์

Email : sompoch.n@sci.kmutnb.ac.th

Created: 2564

Modified: 2566-11-30

Issued: 2565-08-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: เทคโนโลยีอุตสาหกรรมชีวภาพ

Grantor: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

©copyrights มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	B17562326.pdf	6.1 MB	3	2025-04-22 12:48:01

ใช้เวลา

0.020562 วินาที