รายงานวิจัย เรื่อง หน้าที่ของพลเมืองกับการเสริมสร้างสิทธิเสรีภาพสู่ความเป็นพลเมืองตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

Name: ธนาชัย สุนทรอนันตชัย

Name: ปกรณ์ ปาลวงษ์พานิช

Name: กษมา สุขนิวัฒน์ชัย

ThaSH: หน้าที่พลเมือง -- ไทย

ThaSH: รัฐธรรมนูญ -- ไทย -- 2560

Classification :.LCCS: JQ1749.ก15

ThaSH: ความเสมอภาค -- ไทย

ThaSH: สิทธิทางสังคม -- ไทย

ThaSH: ความเป็นพลเมือง

Abstract: การศึกษาวิจัยนี้ เป็นการศึกษาโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเสนอแนะกลไกทางกฎหมายที่ เสริมสร้างความเป็นพลเมือง เพื่อทำหน้าที่พลเมืองในขอบเขตตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ศึกษาและเสนอแนะกลไกและมาตรการเพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างการ ทำหน้าที่ พลเมืองกับการใช้สิทธิเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยใช้วิธีการ ศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาวิจัยเอกสาร โดยผลการศึกษาวิจัยพบว่า 1. กรอบความเป็นพลเมือง 6 ประการ อันได้แก่ รับผิดชอบตนเองและพึ่งตนเองได้ เคารพหลักความ เสมอภาค เคารพความแตกต่าง เคารพสิทธิผู้อื่น เคารพกติกา และรับผิดชอบต่อสังคมและส่วนรวม ส่วนใหญ่มีการที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 แล้ว เว้นแต่การเคารพหลักความเสมอภาค ไม่ได้มีการบัญญัติไว้เป็นหน้าที่ของพลเมือง มีเพียงกาหนดให้เป็นสิทธิของบุคคลที่รัฐ และหน่วยงานของรัฐต้องเคารพเท่านั้น 2. รูปแบบของการกาหนดหน้าที่พลเมืองขั้นพื้นฐานที่เชื่อมโยงกับสิทธิเสรีภาพในประเทศไทย เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศพบว่ามีความแตกต่างกันอันเนื่องมาจากภูมิหลังและความเป็นมาของแต่ละประเทศ การมีองค์กรที่ทำหน้าที่ด้านการศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมืองโดยเฉพาะ และหลักสูตรกระบวนการจัดการเรียนสอนหน้าที่พลเมือง เมื่อพิจารณาถึง “ค่านิยม” ที่ส่งผลต่อของความเป็นพลเมืองในประเทศต่าง ๆ พบว่า มี “ค่านิยมร่วม” ที่คล้ายคลึงกันหลายประการ กล่าวคือ การมีความตื่นรู้ ความรับผิดชอบ ต่อตนเองและสังคม การเคารพสิทธิของผู้อื่น และการยอมรับความแตกต่าง สำหรับ “ค่านิยมต่าง” ที่พบในบางประเทศ เช่น การยอมรับในพหุวัฒนธรรม การให้ความสำคัญในเรื่องคุณธรรมจริยธรรม ศีลธรรม และ ขนบธรรมเนียมประเพณี เป็นต้น 3. การกำหนดตัวแบบการทำหน้าที่พลเมืองที่ทาให้การเรียกร้องสิทธิเสรีภาพมีความหมาย ในแง่ระบบ และกลไกระดับประเทศ ได้แก่ สถาบันการเมืองการปกครอง พรรคการเมือง หน่วยงานองค์กรภาครัฐ องค์กรธุรกิจเอกชน องค์กรไม่แสวงหากำไร สื่อมวลชน ส่วนระบบและกลไกระดับท้องถิ่น ได้แก่ ครอบครัว ชุมชน โรงเรียนหรือสถาบันการศึกษา เมื่อพิจารณาถึงหลักสูตรการจัดการศึกษาพบว่าต้องครอบคลุมทั้งจัดการศึกษาในโรงเรียน/สถาบันการศึกษา และนอกโรงเรียน/สถาบันการศึกษา โดยมีปัจจัยเงื่อนไขที่ทำให้ตัวแบบข้างต้น อาจเป็นรูปแบบที่ประสบความสาเร็จก็ได้ กล่าวคือ 1) พลเมืองมีความรู้ความเข้าใจในระบบการเมืองการปกครอง และมีความตื่นรู้ 2) มีองค์กรหน่วยงานขึ้นรับผิดชอบด้านการศึกษาเพื่อสร้างพลเมืองเป็นการเฉพาะ 3) ผู้จัดการศึกษา ครูและผู้บริหารสถานศึกษาตระหนักในหน้าที่ของความเป็นพลเมือง รวมถึงมีองค์ความรู้ในกระบวนการจัดการศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมือง 4) ชุมชนและท้องถิ่นให้ความสาคัญและมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมือง และ 5) ภาครัฐต้องสนับสนุนพรรคการเมืองหรือองค์กรที่ไม่แสวงหากำไร ดาเนินกิจกรรมต่าง ๆ ที่ส่งเสริมความเป็นพลเมือง 4. กลไกที่ทำให้เกิดการทำหน้าที่พลเมืองที่หนุนเสริมการใช้สิทธิและเสรีภาพตามรัฐ ธรรมนูญแห่ง ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ประกอบด้วย กลไกภาครัฐและภาคเอกชนที่ทาหน้าที่จัดการศึกษา ในระบบ กลไกภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และครอบครัวที่ทำหน้าที่จัดการศึกษานอกระบบ และ การศึกษาตามอัธยาศัย และกลไกสื่อมวลชนที่ทำหน้าที่จัดการศึกษาตามอัธยาศัย ทั้งนี้ ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเป็นมาตรการและกลไกทางนโยบายหลายประการ กล่าวคือ 1) ควรส่งเสริมให้มี “ศูนย์กลางศึกษาทางการเมือง” ของรัฐหรือเอกชน 2) รัฐต้องสร้างความเข้มแข็งให้กับ “การเมืองภาคพลเมือง” ที่พัฒนามาจากความเป็นพลเมืองผู้ตื่นรู้ที่รวมตัวกัน พึงส่งเสริมให้เกิดการสื่อสารสาธารณะ มีกลไกส่งเสริมให้ประชาชนรวมตัวกัน และเกิดกระบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม (Social movement) ได้ โดยรัฐไม่ปิดกั้น ตลอดจนส่งเสริมความรู้และสร้างกลไกในการต่อต้านการทุจริตโดยทั่วไป เพื่อช่วยกันชี้เบาะแสการ ทุจริตที่เกิดขึ้นในสังคม 3) ส่งเสริมให้ส่วนราชการต้องบริหารงานภายใต้หลักธรรมาภิบาลอย่างต่อเนื่อง 4) ทบทวนและกำหนดเป้าหมายของความเป็นพลเมืองไทยที่ชัดเจน สามารถปฏิบัติได้ 5) สนับสนุนให้ สื่อมวลชนสื่อสารข้อมูลข่าวสารสาธารณะที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนในการเสริมสร้างความเป็นพลเมือง 6) ส่งเสริมให้ส่วนราชการทำงานร่วมกับภาคประชาสังคม และชุมชนเพิ่มมากขึ้น 7) สร้างพื้นที่ให้เด็กและ เยาวชนมีโอกาสร่วมคิด วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์ แสดงความคิดเห็นรวมถึงนาเสนอข้อมูลที่เป็นประโยชน์ และ 8) ปรับปรุงด้านหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนในระบบ ผู้วิจัยเห็นว่าควรมีมาตรการและกลไกทางกฎหมายบางประการที่ออกมาเพิ่มเติม เพื่อส่งเสริมสนับสนุนการทำหน้าที่ของพลเมืองในการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพ ได้แก่ 1. เพื่อให้มาตรา 51 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 สามารถเกิดผลได้อย่างเป็นรูปธรรม ควรต้องมีการแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 45 พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณา ของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 โดยการลดระยะเวลาและขั้นตอนที่ประชาชนต้องดำเนินการให้น้อยลง และเพิ่มสภาพบังคับให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องต้องดำเนินการหรือปฏิบัติเพื่อให้ประชาชนหรือชุมชนได้ประโยชน์ในสิทธิเสรีภาพของตน 2. รัฐควรมีบทบาทในการสนับสนุนการเมืองภาคพลเมือง โดยการสนับสนุนให้มีการจัดตั้งองค์กรที่มี หน้าที่ในการประชาสัมพันธ์ ให้ความรู้ หรือสร้างความตื่นตัวให้แก่ประชาชนในเรื่องสิทธิ เสรีภาพ และหน้าที่ของประชาชน โดยอาจเป็นการจัดตั้งในรูปของกองทุนหรือมูลนิธิที่ให้ประชาชนเข้ามามีบทบาทในการดำเนินการ จึงสมควรมีกฎหมายรองรับการจัดตั้งองค์กรทางการเมืองภาคพลเมืองดังกล่าว 3. ควรมีการทบทวนมาตรการและกลไกทางกฎหมายที่มีอยู่ที่ใช้ในการตรวจสอบการใช้งบประมาณ ของพรรคการเมืองที่ได้รับอุดหนุนจากรัฐ ควรจะมีมาตรการทางกฎหมายเชิงลงโทษในการปรับพรรคการเมืองและ/หรือกรรมการบริหารพรรคการเมือง นอกจากนั้น ควรมีมาตรการและกลไกในการส่งเสริมให้ภาคประชาชนสามารถตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณของพรรคการเมืองได้ด้วย 4. ควรมีมาตรการและกลไกทางกฎหมายที่ส่งเสริมให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของการร่วม คิดและนาเสนอนโยบายในเวทีสาธารณะได้อย่างกว้างขวาง ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ

Abstract: The objectives of this research are to study and propose certain legal mechanisms to strengthen citizenship for performing civic duties under the Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560 (2017), and to study and propose other related tools and measures for a balance between the performance of civic duties and the exercise of rights and liberties under the Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560 (2017). This study was conducted by the qualitative approach based on the documentary research. The results of this study were described below. 1. According to 6 citizenship frameworks, which consist of self-responsibility and selfreliance, respect to the principle of equality, respect to differences, respect to other people’s rights, respect to rules, and social and common responsibility, it was found that most of the said citizenship frameworks have been already imposed in the present Constitution of the Kingdom of Thailand. Except respect to the principle of equality is not defined as a duty of citizens. But it is only imposed that the State and State agency respect to individuals’ rights. 2. Forms of formulating the fundamental citizenship linked to rights and liberties in Thailand and other countries. The study found that there are differences due to the background and history of each country, organizations that provide education specifically for citizenship and the curriculum for the teaching and learning process of citizenship. When considering “values” taking effect to citizenship in various countries, it was found that many countries have “mutual values” in several facets that are awareness, self-responsibility and social responsibility, respect to rights of other people and respect to differences. However, there are “different values” such as acceptance of diversity in the multi-cultural society, valuing morality, ethics, and customs and tradition, etc. 3. Models of performing civic duties making the claim for rights and liberties meaningful. In term of national systems and mechanisms are political and governmental institutions, political parties, government authorities, private business organizations, nonprofit organizations and mass media. While local systems and mechanisms are family, Community and school or educational institute. When considering the educational management curriculum, it is found that it must cover both the education management in formal curriculum management and non-formal curriculum management. Factors for success of the aforesaid models are that 1) citizens should have knowledge, understanding, and awareness of the political regime, 2) there should be the specific organizations in charge of civic education, 3) education providers, teachers, and administrators of educational institutes should recognize the civic duties, and have knowledge in the educational management procedure for building citizenship, 4) community and locality should value and take in part in the civic education management and 5) the government sector must encourage the political parties or non-profit organizations to arrange activities promoting citizenship. 4. Mechanisms provoking civic duties and encouraging the exercise of rights and liberties under the Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560 (A.D. 2017) consists of mechanism in the government sector and private sector in charge of the formal educational management, mechanism in the government sector, private sector, civil society sector, and family and mechanism of the mass media in charge of managing the informal education. In this regard, the researcher has suggested as a policy measure and mechanisms for many factors which are 1) to promote the “Political Studies Center” owned by the State or the private sector 2) to strengthen the “civil politics” as carried out by the State, which must be developed from the active citizenship, the State should also promote the public communications, set up mechanisms to promote the formation of people and social movement whereas the State shall not obstruct this, but educate and create mechanisms for general anti-corruption and whistleblowing of corruption 3) to encourage the government authorities’ administration under the principle of good governance 4) to revise and fix the precise and practical target of citizenship 5) to encourage the mass media to communicate any public information which helps promote citizenship 6) to promote the government sector to work with the civil society sector and communities 7) to give opportunities to children and youth to think, analyze, comment, share opinions, and present the useful information in schools or other places appropriately and 8) to revise the formal curriculum and teaching and learning. The Researcher views that some legal measures and mechanisms should be added to promote and support the performance of civic duties in claiming for rights and liberties as specified below: 1. to make Section 51 of The Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560 tangible, Section 45 of the Organic Act on Procedures of the Constitutional Court B.E. 2561 (A.D. 2018) should be amended by shortening the time period and the procedures to be done by the people while increasing the sanction for any related State agency so that the people and the community get benefit in their rights and liberties 2) the State should have a role in supporting the civil politics by supporting the establishment of an organization with a duty of publicizing, educating, or arousing awareness of people regarding their rights, liberties, and duties. 2. The State should have a role in supporting the civil politics by supporting the establishment of an organization with a duty of publicizing, educating, or arousing awareness of people regarding their rights, liberties, and duties. This organization may be in the form of fund or foundation in which the people can take actions in its operation. A specific law should be enacted to support the establishment of this political organization. 3. The existing legal measures and mechanisms used to examine the political parties’ spending of budget as supported by the State should be revised. There should also be the punitive legal measures imposing a fine for the political parties and/or party administrators. In addition, there should be other measures and mechanisms encouraging the people to examine the budget spending by these political parties. 4. The State should promote the legal measures and mechanisms which arouse the general people to recognize the importance of brainstorming and presenting the policies in the public forum independently, either at the local or national level.

สถาบันพระปกเกล้า. ห้องสมุดสถาบันพระปกเกล้า

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: kpilibrary@kpi.ac.th

Name: สถาบันพระปกเกล้า

Role: ผู้ให้ทุน

Created: 2562

Modified: 2564-11-09

Issued: 2564-11-09

งานวิจัย/Research report

application/pdf

CallNumber: JQ1749.ก15 .ธ36 2562

tha

©copyrights สถาบันพระปกเกล้า

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	kpi research 6507.pdf	3.61 MB	86	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.035221 วินาที