ปัญหาการคุ้มครองเสรีภาพในการประกอบอาชีพในระบบกฎหมายไทย

The legal problem on careering under Thai law system

Name: ปรางชมพู จงอนุรักษ์

keyword: เสรีภาพในการประกอบอาชีพ

; สิทธิมนุษยชน

; การจำกัดสิทธิและเสรีภาพ

Abstract: การศึกษา “ปัญหาการคุ้มครองเสรีภาพในการประกอบอาชีพในระบบกฎหมายไทย” ตามวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ เป็นการศึกษาปัญหาในทางกฎหมาย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความชัดเจนในการตีความบทบัญญัติเกี่ยวกับ “ เสรีภาพในการประกอบอาชีพ” ซึ่งจากการศึกษาประวัติศาสตร์การเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยที่ผ่านมานั้น อาจกล่าวได้ว่าเสรีภาพในการประกอบอาชีพได้ถูกรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเรื่อยมา นับตั้งแต่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2547 ซึ่งถือเป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ 2 ของประเทศไทยและได้ปรากฏบทบัญญัติที่รับรองสิทธิและเสรีภาพแก่ประชาชนชาวไทยขึ้น“เสรีภาพในการประกอบอาชีพ” ก็ถูกรับรองเอาไว้ในมาตรา 14แห่งรัฐธรรมนูญแล้ว เหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญในช่วงระยะเวลาภายหลังการประกาศใช้ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ค.ศ. 1948 ซึ่งตรงกับ พ.ศ.2492 เมื่อรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2492 (ฉบับที่5)ประกาศใช้และได้มีการนำหลักการในปฏิญญาสากลมาบรรจุลงไว้ในรัฐธรรมนูญนำมาสู่การบัญญัติรับรองเสรีภาพในการเลือกถิ่นที่อยู่และการประกอบอาชีพแยกออกจากสิทธิเสรีภาพประเภทอื่นเอาไว้ใน มาตรา 41 ซึ่งทำให้เสรีภาพในการประกอบอาชีพถูกรับรองอย่างเด่นชัดยิ่งขึ้นในขณะที่ประเทศไทยมีการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญอีกหลายครั้งจนกระทั่งมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นรัฐธรรมนูญฉบับประชาชนที่มีการให้ความคุ้มครองทางด้านสิทธิและเสรีภาพมากที่สุดฉบับหนึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับรัฐธรรมนูญทุกฉบับที่ผ่านมา ได้มีการบัญญัติรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพในมาตรา 50 แยกออกมาจากสิทธิและเสรีภาพประเภทอื่นอย่างชัดเจนในที่สุด และมีการบัญญัติเงื่อนไขในการจำกัดเสรีภาพดังกล่าวเอาไว้ในวรรคสองแห่งมาตราเดียวกันนี้ จนกระทั่งมีการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญ มาเป็นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 เสรีภาพในการกระกอบอาชีพถูกบัญญัติเอาไว้ใน มาตรา 43 โดยยังมีเนื้อหาคงเดิมทุกประการ เมื่อได้ทำการวิเคราะห์ปัญหาเปรียบเทียบในการบัญญัติเงื่อนไขในการจำกัดเสรีภาพดังกล่าวตามรัฐธรรมนูญ ซึ่งปัจจุบันรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติรับรอง เสรีภาพในการประกอบอาชีพนี้ไว้ใน มาตรา 40 โดยมีการบัญญัติเปลี่ยนแปลงเนื้อหาต่างไปจากรัฐธรรมนูญฉบับก่อนตลอดทั้งได้ทำการศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของการบัญญัติกฎหมายอื่นๆในประเทศไทยซึ่งมีลักษณะเป็นการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพทั้งในภาครัฐและในภาคเอกชนเพื่อนำไปสู่แนวทางการแก้ไขปรับปรุงบทบัญญัติดังกล่าวให้เกิดความชัดเจนและสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ โดยผลการศึกษาปัญหาดังกล่าวพบว่า มีปัญหาที่สำคัญดังนี้ 1.ปัญหาการรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญไทยซึ่งเป็นปัญหาสืบเนื่องมาจากการตีความบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 40 วรรคแรกซึ่งได้บัญญัติรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพเอาไว้ แต่อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาเรื่องดังกล่าวยังคงพบว่ามีปัญหาซึ่งถกเถียงในทางวิชาการ เช่น กรณีบุคคลต่างด้าวจะสามารถเป็นผู้ทรงสิทธิตามมาตรานี้ได้หรือไม่หรือปัญหาการนิยามความหมายของ อาชีพ ที่ได้รับการคุ้มครองและปัญหาเกี่ยวกับการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามรัฐธรรมนูญซึ่งเป็นปัญหาจากการเปลี่ยนแปลงบทบัญญัติในส่วนของเงื่อนไขการจำกัดสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 40 วรรคสองซึ่งพบถ้อยคำบางประการที่มีลักษณะไม่ชัดจน 2.ปัญหาการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามกฎหมายอื่นซึ่งเมื่อทำการศึกษาระบบกฎหมายอื่นอันมีลักษณะเป็นการออกโดยอาศัยฐานอำนาจตามรัฐธรรมนูญในส่วนที่เป็นเงื่อนไขในการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพ พบว่ามีประเด็นปัญหาที่น่าสนใจว่า ในส่วนกฎหมายที่มีลักษณะเป็นการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพในระบบราชการ ซึ่งผู้จัดทำพบประเด็นปัญหาที่น่าสนใจในการนำมาวิเคราะห์ศึกษาในการบัญญัติกฎหมายระเบียบราชการต่างๆที่มีการกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของข้าราชการ เช่น การกำหนดคุณสมบัติของการเป็นผู้ประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี ในกฎหมายระเบียบข้าราชการพลเรือนอันเป็นกฎหมายกลางของระเบียบข้าราชการนั้นมีความเหมาะสมและสอดคล้องต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ หรือการกำหนดอายุเกษียณราชการในปัจจุบันเมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศแล้วเหมาะสมหรือสอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบันหรือไม่ อีกทั้งเมื่อทำการศึกษาการประกอบอาชีพในภาคเอกชน เมื่อพิจารณากฎหมายที่จำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพของเอกชนบางประเภท ซึ่งกำหนดให้ต้องมีการขอใบอนุญาตในการประกอบอาชีพดังกล่าว โดยกำหนดคุณสมบัติละลักษณะต้องห้ามในเรื่องประวัติการต้องโทษตามความผิดที่กำหนด หรือการกำหนดลักษณะต้องห้ามโดยใช้ถ้อยคำว่าเป็น ผู้บกพร่องหรือประพฤติเสื่อมเสียอย่างร้ายแรง หรือถ้อยคำอื่นที่มีลักษณะเดียวกันนั้นมีความเหมาะสมและสอดคล้องต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ 3. ปัญหาการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพโดยเอกชนซึ่งพบว่าปัจจุบันการกำหนดข้อสัญญาในการจ้างงาน บางครั้งมีการกำหนดข้อสัญญาที่มีลักษณะเป็นการจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพของอีกฝ่ายโดยอาศัยความสัมพันธ์บนพื้นฐานที่คู่สัญญาที่อีกฝ่ายมีอำนาจเหนืออีกฝ่าย เช่น นายจ้างและลูกจ้างทำให้อีกฝ่ายอาจต้องจำใจยอมรับข้อกำหนดดังกล่าว และกฎหมายที่จะคุ้มครองเรื่องดังกล่าวยังมีข้อจำกัดในการคุ้มครองเสรีภาพในการประกอบอาชีพของภาคเอกชน จากการศึกษาปัญหาข้างต้นทำให้พบว่าปัจจุบันการรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยยังมีปัญหาทั้งในการตีความหาความชัดเจนในทางวิชาการเพื่อการคุ้มครองเสรีภาพดังกล่าวเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพพร้อมทั้งสอดคล้องกับหลักกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิมนุษยชนต่างๆซึ่งไทยได้เข้าร่วมเป็นภาคี ซึ่งล้วนแล้วแต่ยืนยันและบัญญัติรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพเอาไว้ในฐานะที่เป็นสิทธิมนุษยชนที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีพหรือเป็นวิถีทางยังชีพของมนุษย์ นอกจากนี้บทบัญญัติกฎหมายต่างๆในประเทศไทยซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญเพื่อจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพนั้น บางครั้งยังมีลักษณะไม่สอดคล้องต่อหลักการรับรองเสรีภาพในการประกอบอาชีพตามรัฐธรรมนูญและไม่เป็นไปตามหลักการจำกัดสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ทั้งในส่วนของการประกอบอาชีพในภาครัฐและในส่วนของภาคเอกชน จึงจำเป็นที่จะต้องส่งเสริมให้มีการพัฒนาแก้ไขเปลี่ยนแปลงบทบัญญัติดังกล่าวให้เหมาะสม หรือทำการศึกษาและหาแนวทางสรุปหลักเกณฑ์ให้เกิดความชัดเจนมากยิ่งขึ้นเพื่อพัฒนาแนวทางการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและเหมาะสมแก่สภาพสังคมในปัจจุบัน

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: preserv@tu.ac.th

Name: ต่อพงศ์ กิตติยานุพงศ์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2559

Modified: 2564-05-06

Issued: 2564-05-05

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

DOI: 10.14457/TU.the.2016.839

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: กฎหมายมหาชน

Grantor: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2223prangchompoo.pdf	1.8 MB	18	2025-01-26 15:10:10

ใช้เวลา

0.025186 วินาที