สถานะทางกฎหมายและประเภทขององค์การมหาชนไทย

Legal status and categories of public organizations of Thailand

Name: กฤษดายุทธ มังกร

keyword: องค์การมหาชน

; องค์กรจัดทำบริการสาธารณะ

; นิติบุคคลมหาชน

Abstract: แนวคิดเกี่ยวกับองค์การมหาชนปรากฏขึ้นระหว่างการนำเสนอเรื่องนิติบุคคลมหาชน ในระบบกฎหมายไทย โดยถูกนำเข้ามาอธิบายผ่านข้อความคิดเรื่อง Établissement public ของประเทศฝรั่งเศส ในลักษณะของความจำเป็นจะต้องสร้างหน่วยงานของรัฐรูปแบบใหม่ขึ้นมา เพื่อจัดทำบริการสาธารณะอันแตกต่างไปจากส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจที่มีอยู่เดิม ซึ่งการจัดองค์กรของรัฐหลังจากการเปลี่ยนแปลงการปกครอง หน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งให้เป็นอิสระออกจากส่วนกลาง มีแนวโน้มที่ถูกจัดให้เป็นรัฐวิสาหกิจเกือบทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์การของรัฐบาล พ.ศ. 2496 ถูกจัดให้เป็นรัฐวิสาหกิจ ด้วยผลของพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502 ถึงแม้ว่าบางหน่วยงานไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการแสวงหากำไรก็ตาม ต่อมาปรากฏว่ามีหน่วยงานของรัฐอยู่จำนวนหนึ่ง ได้รับการจัดตั้งขึ้นให้มีสถานะเป็นนิติบุคคลที่ไม่ใช่ส่วนราชการ และไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการแสวงหากำไรเหมือนรัฐวิสาหกิจ แต่ไม่สามารถทำการจัดประเภทหน่วยงานรัฐเหล่านี้ได้ ซึ่งหน่วยงานเหล่านี้ถูกเรียกว่า “หน่วยงานของรัฐประเภทที่สาม” หรือ “หน่วยงานของรัฐที่มิใช่ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจ” ก่อให้เกิดปัญหาในการปรับใช้กฎหมายกับกลุ่มหน่วยงานรัฐประเภทนี้เป็นอย่างมาก ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น เมื่อนำข้อความคิดเรื่อง Établissement public มาปรับใช้ในระบบกฎหมายไทย โดยเรียกว่า “องค์การมหาชน” จึงไม่สามารถอธิบายให้มีความหมายเหมือนกับระบบกฎหมายฝรั่งเศสได้ เนื่องจากไม่สอดคล้องกับการบริหารราชการและการจัดองค์กรภาครัฐในเวลานั้น ภายหลังมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 อันเป็นกฎหมายที่จัดวางมาตรฐานกลางเกี่ยวกับองค์การมหาชนเอาไว้ องค์การมหาชนจึงกลายมาเป็นกลไกอีกสถาบันหนึ่งของฝ่ายบริหารที่จัดทำบริการสาธารณะ นอกเหนือจากส่วนราชการที่จัดทำบริการสาธารณะทางปกครองและรัฐวิสาหกิจที่จัดทำบริการสาธารณะทางอุตสาหกรรมและพาณิชยกรรม โดยจัดให้องค์การมหาชนเป็นหน่วยงานของรัฐที่ดำเนินการจัดทำบริการสาธารณะทางสังคมและวัฒนธรรม ปัจจุบันหากพิจารณาสถานะทางกฎหมายและประเภทขององค์การมหาชนที่อยู่ในระบบกฎหมายไทยทั้งหมด ยังมีปัญหาในเรื่องการตีความคำว่าองค์การมหาชนจำกัดแคบอยู่เฉพาะที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นจากพระราชกฤษฎีกาซึ่งอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 เท่านั้น ไม่รวมถึงองค์การมหาชนที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ และไม่พบว่ามีการนิยามหรือให้ความหมายขององค์การมหาชนไว้อย่างชัดแจ้ง จากการศึกษาองค์การมหาชนทั้งหมดในระบบกฎหมายไทย วิทยานิพนธ์เล่มนี้จึงขอเสนอให้มีคำนิยามทางกฎหมายขององค์การมหาชน ดังนี้ องค์การมหาชน คือ นิติบุคคลมหาชนที่เกิดจากการกระจายอำนาจทางงานบริการ อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐหรือองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ดำเนินการจัดทำบริการสาธารณะเฉพาะด้าน ต่างจากภารกิจทั่วไปในความรับผิดชอบของส่วนราชการและไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการผลิตสินค้าและบริการเพื่อแสวงหากำไรดังเช่นรัฐวิสาหกิจ

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: preserv@tu.ac.th

Name: จันทจิรา เอี่ยมมยุรา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2560

Modified: 2564-04-03

Issued: 2564-04-03

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

DOI: 10.14457/TU.the.2017.1162

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: กฎหมายมหาชน

Grantor: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

©copyrights มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	1863kritsadayut.pdf	3.34 MB	15	2024-03-30 20:42:11

ใช้เวลา

0.032596 วินาที