ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความเจ็บป่วย การรับรู้ทางอารมณ์ และพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้

The relationships between illness representations, emotional representation, and self-care behaviors in older persons with uncontrolled type 2 diabetes

Name: ขนิษฐา ขลังธรรมเนียม

ThaSH: การดูแลสุขภาพด้วยตนเอง

ThaSH: เบาหวานในผู้สูงอายุ

Abstract: การวิจัยเชิงบรรยายวิเคราะห์ความสัมพันธ์นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความเจ็บป่วย การรับรู้ทางอารมณ์และพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ โดยใช้กรอบแนวคิดเชิงทฤษฎีการควบคุมตนเองของ Leventhal และคณะ กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบ สะดวก จำนวน 88 ราย ที่มารับบริการตรวจรักษาที่คลินิกเบาหวาน แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี ตั้งแต่เดือนตุลาคม ถึงเดือนธันวาคม 2556 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามจำนวน 3 ชุด ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบสอบถามการรับรู้ความเจ็บป่วยด้วยโรคเบาหวาน (IPQ-R) แบบวัดกิจกรรมการดูแลตนเองในผู้เป็นเบาหวาน (SDSCA) วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สัมประสิทธ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีการรับรู้ความเจ็บป่วยด้วยโรคเบาหวานในด้าน การรับรู้ช่วงเวลาของการ เจ็บป่วยอยู่ในระดับสูง (Mean = 4.05, S.D. = 0.51) การรับรู้ความสามารถในการควบคุมหรือรักษาความเจ็บป่วยอยู่ในระดับสูง (Mean = 4.00, S.D. = 0.55) การรับรู้ผลที่เกิดตามมาจากการเจ็บป่วยอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 3.11, S.D. = 0.40) และ การรับรู้ทางอารมณ์ที่เกิดจากโรคเบาหวานอยู่ในระดับต่ำ (Mean = 2.19, S.D. = 0.92) พฤติกรรมการดูแลตนเองอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 4.95, S.D. = 0.84) การรับรู้สาเหตุของการเจ็บป่วยด้วยโรคเบาหวาน พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีการรับรู้มากที่สุด 3 อันดับแรกคือ การไม่ควบคุมอาหาร ร้อยละ 61.4 มีพันธุกรรมเบาหวานร้อยละ 21.6 และ ตับอ่อนเสื่อมร้อยละ 8.0 จากการศึกษาพบตัวแปรต้นที่ความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ การรับรู้ลักษณะเฉพาะของการเจ็บป่วย (r = .486, p < .01) การรับรู้ระยะเวลาของการเจ็บป่วย (r = -.381, p < .01) และการรับรู้ผลที่เกิดตามมาจากการเจ็บป่วย (r = .243, p < .05) ส่วนตัวแปรที่ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเอง คือ การรับรู้ความสามารถในการควบคุมหรือรักษาความเจ็บป่วย (r = -.057) และการรับรู้ทางอารมณ์ที่เกิดจากโรคเบาหวาน (r = .127) ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการประเมินการรับรู้ความเจ็บป่วยสำหรับบุคลากรทางสุขภาพ ใช้ในการจัดทำแนวทางในการวางแผนการดูแล โดยส่งเสริมให้ผู้ป่วยเบาหวานมีความเข้าใจและรับรู้การเจ็บป่วยด้วยโรคเบาหวาน ในด้านลักษณะเฉพาะของการเจ็บป่วย ระยะเวลาของการเจ็บป่วย และผลที่เกิดตามมาจากการเจ็บป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองที่เหมาะสม สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และชะลอการเกิดภาวะ แทรกแทรกซ้อนที่เกิดจากโรคเบาหวานได้

Abstract: The present descriptive correlational research aimed at investigating the relationships among illness representations, emotional representation, and self-care behaviors in older persons with uncontrolled type 2 diabetes mellitus. The self-regulation model of Leventhal et al. (1980) was employed as the conceptual framework of the study. The study sample, recruited by means of convenience sampling, consisted of 88 older persons with uncontrolled type 2 diabetes mellitus who were treated at the diabetes clinic, outpatient department, Sriprajan Hospital, Suphanburi Province, from October to December, 2013. Data were collected based on three questionnaires: a personal data questionnaire, A Revised Illness Perception Questionnaire (IPQ-R), and A Summary of Diabetes Self-Care Activities Questionnaire (SDSCA). Pearson’s product moment correlation coefficient was used in the data analysis. The study findings revealed that their mean timeline of illness was at a high level (Mean = 4.05, SD = 0.51), their controllability/curability of illness were at a high level (Mean = 4.00, SD = 0.55), their mean perceived consequences of illness were at a moderate level (Mean = 3.11, SD = 0.40), their mean emotional representation were at a low level (Mean = 2.19, SD = 0.92), and their mean self-care behaviors were at a moderate level (Mean = 4.95, SD = 0.84). In terms of causes of type 2 diabetes mellitus, it was found that the top three perceptions were lack of diet control, diabetic heredity, and deteriorated pancreas at 61.4%, 21.6%, and 8.0%, respectively. The study findings showed that the study variables that were statistically significantly related to self-care behaviors in older persons with uncontrolled type 2 diabetes mellitus were identity of illness (r = 0.486, p < 0.01), timeline of illness (r = - 0.381, p < 0.01), and perceived consequences of illness (r = 0.243, p < 0.05). On the other hand, the variables that were not associated with self-care behaviors were controllability/curability of illness (r = - 0.057) and emotional representation (r = 0.127). The study findings could be used as baseline data for health care teams to assess illness representations and to devise a guideline on care plan. Promoting patients’ illness representations of type 2 diabetes mellitus so that they would understand and identity of illness, timeline of illness, and consequences of illness. This method can enable them to develop and maintain appropriate self-care behaviors to control fasting blood sugar levels and prolong the onset of possible diabetic complications.

มหาวิทยาลัยมหิดล. หอสมุดและคลังความรู้มหาวิทยาลัยมหิดล

Address: นครปฐม

Email: liwww@mahidol.ac.th

Name: วิราพรรณ วิโรจน์รัตน์

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Name: นารีรัตน์ จิตรมนตรี

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Name: คนึงนิจ พงศ์ถาวรกมล

Role: ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Created: 2557

Modified: 2563-10-25

Issued: 2563-10-25

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ ข226ค 2557

tha

DegreeName: พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การพยาบาลผู้สูงอายุ

Grantor: มหาวิทยาลัยมหิดล

©copyrights มหาวิทยาลัยมหิดล

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	5437195.pdf	1.33 MB	39	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

-0.548327 วินาที