โรงเรียนสันติภาพ: ศึกษาและพัฒนากระบวนการไกล่เกลี่ย โดยพุทธบูรณาการของโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี

Peaceful School: A Study and Development of Mediation Process by Buddhist Integration of Ban Pho Wai School, Muaeng District, Suratthani Province

Name: คนึงนิตย์ ศรีรักษ์

keyword: สันติภาพ

; พุทธบูรณาการ

Abstract: ปัญหาการทะเลาะวิวาทของเยาวชนในสถานศึกษาเพิ่มความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ การไกล่เกลี่ยนับว่าเป็นเครื่องมือที่สำคัญประการหนึ่งที่สถานศึกษานำมาใช้เพื่อจัดการความขัดแย้ง เพราะการไกล่เกลี่ยเป็นการจัดการปัญหาที่จุดกำเนิด และเป็นการจัดการความขัดแย้งเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน การศึกษาวิจัยครั้งนี้การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) ประกอบด้วยการ วิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมุ่งศึกษาวิเคราะห์สภาพปัญหา สาเหตุ และผลกระทบของความขัดแย้งของนักเรียน สร้างและพัฒนากระบวนการไกล่เกลี่ยโดยพุทธบูรณาการของโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี และวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) แบบ (Pre-Experimental Design) จริง โดยทดลองใช้นักเรียนของโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ซึ่งมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑. เพื่อศึกษาสภาพปัญหา สาเหตุ และผลกระทบความขัดแย้งของนักเรียนโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ๒. เพื่อศึกษากระบวนการไกล่เกลี่ยของสำนักงานศาลยุติธรรมและพระพุทธศาสนาเถรวาท ๓. เพื่อนำเสนอกระบวนการไกล่เกลี่ยโดยพุทธบูรณาการของโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ผลการวิจัยพบว่า ๑) สภาพปัญหา สาเหตุ และผลกระทบความขัดแย้งของนักเรียนโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ความขัดแย้งของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนบ้านโพหวายมี ๒ระดับ คือ การทะเลาะวิวาทด้านคำพูด และการทำร้ายร่างกาย ซึ่งมีสาเหตุมาจาก ๑) สภาพทางครอบครัวที่ยากจน หย่าร้าง ทำให้เด็กไม่ได้อาศัยอยู่กับพ่อแม่ต้องไปอาศัยอยู่กับ ปู่ ย่า ตา ยาย หรือญาติพี่น้องอื่น หรืออยู่กับพ่อหรือแม่คนใดคนหนึ่ง ส่งผลให้เด็กขาดความอบอุ่น รู้สึกว้าเหว่า ขาดที่พึ่งพาและที่ปรึกษาทางใจ ๒) พฤติกรรมเบี่ยงเบนของเด็ก เช่น ความมีอคติต่อกัน การรักพวกพ้อง การล้อเลียนปมด้อยหรือความผิดปกติของผู้อื่น การวางอำนาจหรือการข่มเหงผู้ที่อ่อนแอกว่า การพูดจาโอ้อวดเกินความเป็นจริง และการแข่งขันหรือแย่งชิงผู้หญิงคนเดียวกัน เป็นต้น ๓) สภาพทางสังคมและสิ่งแวดล้อม เนื่องจากโรงเรียนบ้านโพหวายตั้งอยู่ในชุมชนแออัดสภาพของการแก่งแย่งชิงดี การต่อสู้เพื่อเอาตัวรอด การใช้ความรุนแรงสภาพแวดล้อมของชุมชน อันธพาล ค้าของผิดกฎหมาย ฯลฯ อาจชักจูงให้เด็กมีพฤติกรรมที่ไม่ถูกไม่ควร และ ๔) สารเคมีในร่างกาย ซึ่งสารเคมีในที่นี้ คือ ฮอร์โมน ความไม่สมดุลของสารเคมีในร่างกาย มีอิทธิพลต่อการพัฒนาบุคลิกภาพ และพฤติกรรมบางอย่าง ทำให้เกิดความผิดปกติในด้านความคิด การรับรู้และด้านอารมณ์ โดยการจัดการความขัดแย้งที่ผ่านมาของโรงเรียนบ้านโพหวาย คือ ครูเป็นผู้ไกล่เกลี่ย แต่อย่างไรก็ตามการเจรจาไกล่เกลี่ยโดยครู หรือบุคลากรในโรงเรียนบ้านโพหวายยังคงมีปัญหาอุปสรรค จากปัญหาทัศนคติของครู และบุคลากรที่ขาดทักษะที่เพียงพอในการเจรจาไกล่เกลี่ย เนื่องจากไม่มีกระบวนการที่ชัดเจนสำหรับการจัดการความขัดแย้ง ขาดความรู้ในการไกล่เกลี่ย ศึกษากระบวนการไกล่เกลี่ยของสำนักงานศาลยุติธรรม และพุทธศาสนาเถรวาท เพื่อนำกระบวนการทั้งสองมาบูรณาการร่วมกัน และนำไปปฏิบัติดังนี้ ขั้นตอนที่ ๑ ตั้งสติให้พร้อมสรรพ (M; Mindfulness) ขั้นตอนที่ ๒ ดับอารมณ์คู่กรณี (E-Emotion management) ขั้นตอนที่ ๓ เน้นที่ฟัง/สื่อสารให้ลึกซึ้ง (D-Deep listening and Communication) ขั้นตอนที่ ๔ ตรึงให้อยู่ในประเด็น (I-Issues Analysis) ขั้นตอนที่ ๕ เข็ญวิธีการให้สอดรับ (A-Approaching to Strategies) ขั้นตอนที่ ๖ ปรับทัศนคติเทียบเท่า (T-Thinking Wisely) ขั้นตอนที่ ๗ ดึงเข้าสู่จุดสนใจ (I- Interest Finding) ขั้นตอนที่ ๘ ให้ทางเลือกเพิ่มเติม (O-Options Creating) และขั้นตอนที่ ๙ เสริมสร้างความสัมพันธ์ (N-New Relationship Building) นำเสนอกระบวนการไกล่เกลี่ยโดยพุทธบูรณาการของโรงเรียนบ้านโพหวาย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี ประกอบไปด้วย ๖ ขั้นตอนใหญ่ คือ ๑) การเตรียมความพร้อม และสร้างความไว้วางใจ ๒) ตั้งสติและปรับอารมณ์ ๓) การวิเคราะห์และค้นหาสาเหตุความขัดแย้ง ๔)การจัดการปัญหาความขัดแย้ง ๕) การหาทางออกหรือข้อตกลงร่วมกัน และ ๖) เสริมสร้างความสัมพันธ์ ให้คู่กรณีทำกิจกรรมร่วมกัน กล่าวโดยสรุป นอกจากผู้ไกล่เกลี่ยที่นำกระบวนการไกล่เกลี่ยโดยพุทธบูรณาการไปใช้ในการจัดการความขัดแย้ง ทั้ง ๖ ขั้นตอนแล้ว ผู้ไกล่เกลี่ยควรดำรงอยู่บนพื้นฐานของจิตใจที่เป็นกลาง ปราศจากอคติ ๔ กล่าวคือ ปราศจากความลำเอียงทั้ง ๔ ประการ คือ ฉันทาคติ ลำเอียงเพราะชอบ โทสาคติ ลำเอียงเพราะชัง โมหาคติลำเอียงเพราะหลง และภยาคติลำเอียง เพราะกลัว จึงจะเรียกได้ว่าเป็นผู้ไกล่เกลี่ยอย่างสมบูรณ์แบบ

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ส่วนหอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหาดวงเด่น ฐิตญาโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2562

Modified: 2563-09-13

Issued: 2563-09-13

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาสันติศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU63011602.pdf	50.7 MB	13	2024-03-03 01:32:15

ใช้เวลา

0.033247 วินาที