มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ

Legal Measures to Protect the Rights of Personal Health Information

Name: จุฑาทิพย์ พิชยะปัญญาวัฒน์

ThaSH: ข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ -- วิจัย

ThaSH: สิทธิส่วนบุคคล -- การคุ้มครอง -- กฎหมายและระเบียบข้อบังคับ -- วิจัย

ThaSH: สิทธิส่วนบุคคล -- ข้อมูล -- การศึกษาเฉพาะกรณี

Abstract: ข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ เป็นข้อมูลที่มีความสำคัญเนื่องจากเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความสัมพันธ์กับสุขภาพของบุคคล ที่บันทึกเกี่ยวกับประวัติการเข้ารับบริการทางการแพทย์ ไว้ในเอกสารที่เรียกว่า เวชระเบียน ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบกระดาษหรืออิเล็คทรอนิกก็ตาม ซึ่งข้อมูลในเวชระเบียน ถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่เป็นความลับของผู้เข้ารับบริการด้านสุขภาพ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาที่เกี่ยวข้องกับมาตรการทางกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ ของผู้รับบริการทางการแพทย์ และมาตรการ ทางกฎหมายในการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ โดยศึกษาจากปัญหาที่มีผลกระทบ ต่อการปฏิบัติงานทางการแพทย์ และปัญหาทางกฎหมาย โดยศึกษาเปรียบเทียบปัญหาข้อเท็จจริงในทางปฏิบัติ ศึกษาเปรียบเทียบกับบทบัญญัติทางกฎหมาย โดยวิเคราะห์จากแนวคิดและ หลักกฎหมายของประเทศไทยและต่างประเทศ โดยกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพในประเทศไทยมีอยู่หลายฉบับ แต่ก็มีลักษณะการให้ความคุ้มครองเป็นการทั่วไปไม่ได้ระบุถึงความคุ้มครองข้อมูลสุขภาพของบุคคลอย่างเฉพาะเจาะจง ซึ่งสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลนั้นถือเป็นสิทธิในความเป็นส่วนตัว (right to privacy) และเป็นสิทธิมนุษยชนประเภทหนึ่ง โดยมี การรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 นอกจากนี้ การรักษาความลับในข้อมูลของผู้ป่วยนั้น เป็นหลักทางจริยธรรมวิชาชีพ ของบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข เช่น จริยธรรมวิชาชีพแพทย์ เภสัชกร พยาบาล ฯลฯ ที่ต้องยึดถือและปฏิบัติ ซึ่งมีการรับรองสิทธิดังกล่าวไว้ในคำประกาศสิทธิผู้ป่วย ที่ระบุว่า ผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์ต้องไม่เปิดเผยความลับผู้ป่วยซึ่งตนทราบมาจากการประกอบวิชาชีพ และในทางกฎหมายได้มีการบัญญัติเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูลของผู้ป่วยว่าไม่สามารถกระทำได้ เว้นแต่ได้รับความยินยอมจากผู้ป่วยผู้เป็นเจ้าของข้อมูล หรือมีกฎหมายกำหนดให้ ต้องเปิดเผย หรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ การรักษาความลับของข้อมูลผู้ป่วยจึงเป็นหน้าที่ ตามกฎหมายและตามจริยธรรมวิชาชีพที่ต้องยึดถือ จากการศึกษาจากแนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับการคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัว สิทธิในข้อมูลส่วนบุคคล และสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ และกฎหมายต่างประเทศแล้วพบว่าข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่ต้องรักษาเป็นความลับ แต่มีกรณีข้อยกเว้นที่สามารถเปิดเผยได้ โดยพิจารณาตามหลักความยินยอม หลักประโยชน์สาธารณะ เนื่องจากกฎหมายที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพที่มีอยู่ในประเทศไทย ยังไม่ได้ให้ความคุ้มครองข้อมูลสุขภาพอย่างเพียงพอทั้งข้อมูลที่อยู่ในความครอบครอง ของทั้งภาครัฐและเอกชนได้อย่างครอบคลุมและเท่าเทียม อีกทั้งยังขาดหลักเกณฑ์และแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนในการส่งเสริมการใช้สิทธิและหน้าที่ในเรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ด้านสุขภาพ ทำให้ต้องอาศัยการตีความทั้งในเรื่องของนิยามของข้อมูลสุขภาพของบุคคล เรื่อง ของความยินยอมในการเก็บรวบรวม การใช้ การเข้าถึงหรือการเปิดเผยข้อมูลสุขภาพ รวมถึงการให้ความคุ้มครองของกฎหมายที่มีอยู่ไม่ครอบคลุมไปจนถึงเจ้าของข้อมูลเสียชีวิตไปแล้ว การตีความ จึงนำมาซึ่งความไม่แน่นอนและทำให้สิทธิในความเป็นส่วนตัวอาจไม่ได้รับความคุ้มครอง อย่างครอบคลุมได้ จากการศึกษาและวิเคราะห์ปัญหา ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะแนวทางในแก้ปัญหาและปรับปรุงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพในระบบกฎหมายไทย ดังนี้ 1. ควรมีการกำหนดบทนิยามของคำว่า “ข้อมูลสุขภาพของบุคคล” ในพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 เพื่อให้เกิดความชัดเจน ง่ายต่อความเข้าใจและปฏิบัติ เพื่อสามารถ ให้การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพทั้งที่อยู่ในความควบคุมของรัฐและเอกชนมีมาตรฐานเท่าเทียมกัน 2. ควรมีการแก้ไขปรับปรุงข้อความในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 323 โดยบัญญัติ ขอบเขตในส่วนองค์ประกอบฐานความผิดให้ชัดเจน และเพิ่มประสิทธิภาพของการปฎิบัติงาน ของบุคลากรทางการแพทย์และทำให้ไม่มีปัญหาเรื่องความยินยอมทางกฎหมาย โดยแก้ไขเพิ่มเติมข้อความว่า “ผู้ใดล่วงรู้หรือได้มาซึ่งความลับของผู้อื่น… โดยเหตุที่เป็นผู้ช่วยในการประกอบอาชีพนั้นแล้วเปิดเผยความลับนั้นในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด เว้นแต่ ได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูล หรือมีกฎหมายกำหนดหรือเพื่อประโยชน์สาธารณะ” เพื่อให้กฎหมายสามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ คุ้มครองข้อมูลข่าวสารทางสุขภาพได้อย่างแท้จริง เนื่องจากปัจจุบันวิชาชีพทางการแพทย์มีการพัฒนาแยกออกไปอีกหลายสาขานอกเหนือจากที่กฎหมายบัญญัติไว้ จึงควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมในส่วนผู้องค์ประกอบของกระทำผิด ที่เป็นผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์ไว้ในบทบัญญัติประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 323 โดยให้รวมถึงผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุขทั้งหมดทุกแขนงสาขา เพื่อให้กฎหมายคุ้มครองการกระทำของผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุขทั้งหมด 3. ควรมีการบัญญัติเพิ่มเติมเรื่องความยินยอมในการเก็บรวบรวม การใช้ การเข้าถึงและการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพ ในพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 โดยการกำหนดลักษณะและขอบเขตของการให้ความยินยอม เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในทางปฏิบัติทั้งทางการแพทย์และทางกฎหมาย 4.ฉควรเพิ่มเติมบทบัญญัติ ให้มีการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลด้านสุขภาพไปจนเจ้าของข้อมูลเสียชีวิต โดยกำหนดลักษณะและขอบเขตของการใช้ข้อมูลหลังจากเจ้าของข้อมูลเสียชีวิตไปแล้ว โดยบัญญัติเพิ่มเติมในพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 เพิ่มเติมข้อความในตอนท้ายว่า “การรักษาความลับในข้อมูลดังกล่าวให้รวมถึงข้อมูลของเจ้าของข้อมูลที่ถึงแก่กรรมแล้วด้วย” 5.ฉควรมีการกำหนดมาตรการลงโทษผู้ที่ทำการละเมิดข้อมูลสุขภาพอย่างชัดเจน และเยียวยาความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลสุขภาพ รวมถึงควรมีการจัดตั้งหน่วยงานหรือผู้ที่ทำหน้าที่ดูแลรักษาฐานข้อมูลสุขภาพภายใต้กฎหมาย เพื่อรับผิดชอบตรวจสอบและปฏิบัติตามหลักความลับผู้ป่วยในทางการแพทย์และหลักความเป็นส่วนตัวในข้อมูลส่วนบุคคลในทางกฎหมาย โดยให้มีระบบการตรวจสอบการบันทึก การใช้ การเปิดเผยการเข้าถึงข้อมูลสุขภาพด้วย

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์เรียนรู้และหอสมุด.

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@dpu.ac.th

Name: ธานี วรภัทร์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2563-04-29

Created: 2560

Issued: 2563-04-14

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: 342.0858 จ623ม

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: นิติศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Juthathip.Pit.pdf	2.49 MB	21	2025-11-28 23:25:06

ใช้เวลา

0.241259 วินาที