ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการตายโดยภาวะสมองตายในประเทศไทย

The Legal Problems of Death due to Brain Death in Thailand

Name: วาโย อัศวรุ่งเรือง

ThaSH: สมองตาย -- วิจัย

ThaSH: การตาย -- กฎหมายและระเบียบข้อบังคับ -- วิจัย

ThaSH: กฎหมายทางการแพทย์

Abstract: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับ ปัญหาการตายโดยภาวะสมองตาย โดยเฉพาะในประเด็น ปัญหาที่เกิดจากการไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายรับรองการตายโดยภาวะสมองตายในประเทศไทย ทั้งนี้ ประเทศที่เป็นกรอบวัตถุแห่งการศึกษาประกอบด้วยประเทศไทยและต่างประเทศ อันได้แก่ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส และจีน จากการศึกษาในแง่มุมต่าง ๆ พบว่า (1) จากปัญหาดังกล่าว ทำให้เกิดเป็นคดีตัวอย่างขึ้นในประเทศไทย คือ “คดีวชิรปราการ” ตั้งแต่ พ.ศ. 2545 เมื่อแพทย์และโรงพยาบาลถูกฟ้องในข้อหา “ฆ่าผู้อื่นโดนเจตนา” เนื่องจาก ได้วินิจฉัยว่าบุคคลผู้นั้นตกอยู่ในภาวะสมองตายและเก็บเกี่ยวอวัยวะ (Organ Harvesting) จากบุคคลนั้นเพื่อนำไปปลูกถ่าย (Organ Transplantation) ให้แก่ผู้ป่วยรายอื่น แต่ญาติของผู้เสียชีวิตไม่ยอมรับการตายโดยภาวะสมองตายซึ่งได้รับการวินิจฉัยตามหลักเกณฑ์และวิธีการวินิจฉัยสมองตายโดยประกาศแพทยสภา จึงได้ฟ้องร้องต่อศาลเป็นคดีนี้โดยได้ต่อสู้กันมาเป็นระยะเวลายาวนานจนล่วงเลยมาถึง พ.ศ. 2559 ได้ปรากฎคำพิพากษาศาลฎีกาอันเป็นบรรทัดฐาน ยอมรับการตายโดยภาวะสมองตายนี้เป็นครั้งแรกในประเทศไทย (2) แนวคำพิพากษาศาลฎีกานั้นมิใช่กฎหมาย จึงไม่มีสภาพบังคับเป็นการทั่วไป และอาจถูกพิพากษากลับเมื่อใดก็ได้ อีกทั้ง ประกาศแพทยสภาก็มิได้มีสภาพเป็นกฎหมายเช่นเดียวกัน ปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในอดีตจวบจนปัจจุบันและที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต จึงยังไม่ถูกป้องกันและแก้ไขอย่างสมบูรณ์ (3) สหรัฐอเมริกาเป็นต้นแบบของหลักเกณฑ์และวิธีการวินิจฉัยสมองตายรวมถึงกฎหมายที่บัญญัติรับรองการตายโดยภาวะสมองตาย ซึ่งปรากฏใน Uniform Determination of Death Act 1981 เมื่อศึกษาเปรียบเทียบกับ อังกฤษ ฝรั่งเศส และจีน พบว่า อังกฤษ ไม่ปรากฏบทบัญญัติรับรองการตายโดยภาวะสมองตาย ฝรั่งเศส ปรากฏบทบัญญัติรับรองการตายโดยภาวะสมองตายใน “ประมวลกฎหมายสาธารณสุข” ส่วน Regulation ซึ่งเทียบเคียงได้กับ “กฎกระทรวง” ของไทย โดยได้บัญญัติลึกลงในรายละเอียดของหลักเกณฑ์และวิธีการวินิจฉัยสมองตาย ดังนั้น แนวทางของทั้งอังกฤษและฝรั่งเศสจึงไม่เหมาะสมกับบริบทของไทย (4) จีน ไม่ปรากฏบทบัญญัติรับรองการตายโดยภาวะสมองตาย อีกทั้งยังเกิดกรณี “Liu Hai–juo” ซึ่งส่งผลให้สังคมจีนเกิดความคลางแคลงใจต่อการตายโดยภาวะสมองตายอย่างมาก อย่างไรก็ตาม องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ศึกษารวบรวมข้อมูลเชิงประจักษ์และได้ประกาศ “แนวทางปฏิบัติสากลสำหรับการวินิจฉัยการตาย” เมื่อ ค.ศ. 2012 เพื่อให้แต่ละประเทศมีหลักเกณฑ์และวิธีการวินิจฉัยสมองตายที่ถูกต้องตรงกัน จากการศึกษาและวิเคราะห์แล้วจึงพบว่า บทบัญญัติซึ่งปรากฏใน Uniform Determination of Death Act 1981 ของสหรัฐอเมริกา นั้นมีความเหมาะสมกับบริบทของไทยมากที่สุดและสมควรนำมาเป็นต้นแบบในการบัญญัติกฎหมายรับรองการตายโดยภาวะสมองตายให้กำเนิดขึ้นในประเทศไทย ทั้งนี้ โดยบัญญัติลงใน “บทนิยามศัพท์” มาตรา 1 แห่ง ประมวลกฎหมายอาญา เนื่องจาก ปัญหาที่ปรากฏในอดีตและอาจเกิดขึ้นในอนาคตนั้นมีผลกระทบกับข้อพิพาททางอาญาเป็นหลัก ซึ่งการดำเนินคดีทางอาญานั้นจะต้องตีความตัวบทกฎหมายอย่างเคร่งครัด การนำบทบัญญัติดังกล่าวไปบัญญัติไว้ ณ ที่แห่งอื่น อาจทำให้เกิดปัญหายุ่งยากตามมาในการตีความและปรับใช้กับกระบวนยุติธรรมทางอาญาได้

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์เรียนรู้และหอสมุด.

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@dpu.ac.th

Name: วาโย อัศวรุ่งเรือง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2563-10-09

Created: 2560

Issued: 2563-03-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: 344.041 ว475ป

tha

Level: ปริญญาโท

Descipline: นิติศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Wayo.Ass.pdf	2.08 MB	5	2025-09-05 12:39:29

ใช้เวลา

0.234664 วินาที