การศึกษาวิเคราะห์พัฒนาการแห่งศรัทธาของชาวพุทธในสังคมไทย

An Analytical Study of the Faith’s Development of the Buddhists in Thai Society

Name: ลิขิต บุญละคร

keyword: ศรัทธาของชาวพุทธในสังคมไทย

; สังคมไทย

; ชาวพุทธ

; ศรัทธา

Abstract: วิทยานิพนธ์เรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์พัฒนาการแห่งศรัทธาของชาวพุทธในสังคมไทย” นี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาความหมาย ความสำคัญ และประเภทของศรัทธาในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาพัฒนาการแห่งศรัทธาของชาวพุทธในสังคมไทย และ 3) เพื่อวิเคราะห์พัฒนาการแห่งศรัทธาของชาวพุทธในสังคมไทย โดยงานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงเอกสารเป็นสำคัญ แล้วนำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ในเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า ความเชื่อในพุทธศาสนาเน้นความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุผล และพิจารณาด้วยปัญญา หาเหตุผลให้เห็นจริงแก่ใจจึงเชื่อ เป็นศรัทธาที่สัมปยุตด้วยปัญญา ส่วนศรัทธาที่เกิดจากอวิชชาปราศจากปัญญา เป็นศรัทธาที่ไม่มีเหตุผล ไม่สามารถพิสูจน์ได้ ไม่เป็นไปเพื่อความสิ้นทุกข์ จัดเข้าในศรัทธาญาณวิปยุต เมื่อมนุษย์มีศรัทธาจะไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่ศรัทธาแต่จะต้องมีกระบวน การพัฒนาให้เกิดปัญญาและสามารถพัฒนาขึ้นจนถึงเป้าหมายสูงสุดของชีวิตได้ คือการหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวงอย่างอิสระ มีเป้าหมายสูงสุดคือพระนิพพาน คนไทยมีศรัทธาเคารพนับถือพระพุทธศาสนามาตั้งแต่สมัยทวารวดีโดยปรากฏหลักฐานที่เกี่ยวสัมพันธ์ทั้งทางด้านศิลปกรรมและวรรณกรรมคำสอน โดยพระพุทธศาสนานั้นได้มีอิทธิพลต่อความเชื่อของชาวไทยพุทธที่สำคัญ 2 ประการ คือ ความเชื่อในพระรัตนตรัย และความเชื่อกฎแห่งกรรม โดยมีความเชื่อว่า การที่บุคคลผู้มีศรัทธาประกาศตนนับถือพระรัตนตรัยตลอดชีวิต สามารถยกจิตของตนให้บริสุทธิ์พ้นจากกิเลสได้ในที่สุด ส่วนการเชื่อกฎแห่งกรรม มีผลต่อคุณภาพชีวิตคือการพัฒนาตนเองตามวิถีกฎแห่งกรรมด้วยอาศัยสติเป็นกำลังสนับสนุนในการครองตนให้มีสุขได้ พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันก็ด้วยอาศัยความศรัทธาของพุทธบริษัทชาวไทย โดยเห็นปรากฏจากงานศิลปกรรมของช่างฝีมือต่างๆ ที่สร้างขึ้นด้วยศรัทธาในพระพุทธศาสนาเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา และเป็นการสืบทอดพระพุทธศาสนา ได้แก่ 1) ด้านสถาปัตยกรรม คืองานที่สรรสร้างเป็นถาวรวัตถุอันสวยงาม เช่น พระปรางค์เป็นสถูปหรือเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า 2) ด้านประติมากรรม เป็นการสร้างด้วยความศรัทธาที่มีต่อพระพุทธศาสนา โดยประติมากรรมที่โดดเด่นที่สุดก็คือพระพุทธรูป 3) ด้านจิตรกรรม งานจิตรกรรมเป็นภาพเขียนในทางพระพุทธศาสนา ที่ปรากฏอยู่ตามโบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ แม้แต่ในคูหา องค์ปรางค์ รวมทั้งอาคารต่างๆ นอกจากจะมีไว้เพื่อประดับตกแต่งในโบสถ์วิหารให้เกิดความสวยงามแล้ว ยังเป็นการสื่อธรรมและเล่าเรื่องราวทางพระพุทธศาสนาผ่านงานวิจิตรศิลป์ และ 4) วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาโดยมากจะมุ่งสอนใจของบุคคลให้รู้ดีรู้ชั่ว กล่อมเกลาจิตใจให้ประณีตงดงามขึ้น เว้นจากสิ่งที่ชั่วให้ประพฤติในสิ่งที่ดีงาม จึงได้เรียกกันว่าวรรณกรรมคำเทศน์ ได้แก่ ไตรภูมิพระร่วง มหาชาติคำหลวง พระมาลัยคำหลวง เป็นต้น

Abstract: The thesis entitled “An Analytical Study of the Faith’s Development of the Buddhists in Thai Society” has three objectives: 1) to study the meaning, importance, and kinds of faith in Buddhism 2) to study the faith’s Development of the Buddhists in Thai society, and 3) to analytically study the faith’s Development of the Buddhists in Thai society. This study is of documentary research done through analysis and synthesis in a descriptive method. The results of study were as follows: Buddhism has placed emphasis on faith with reason and wisdom. It is the faith that comprises of wisdom, whereas faith originating from illusion is the faith with no reason that cannot be proved and will not lead ones to the cessation of suffering; it is included in the faith with no wisdom. When human beings have faith, they do not stop only in faith but there have to be the process of intellectual development that be able to develop oneselves to the ultimate goal of life, that is to say, the emancipation of all sufferings with its ultimate goal at nibbāna. Thai people believe in Buddhism since the Dvāravatī period appearing in the evidences relating to both the arts and literary doctrine. There are two important influences of faith in Buddhism affecting upon Thai people, the belief in the Triple Gems and the Law of Karma. It is believed that one who believes and declares oneself to refuge the Triple Gems for lifelong, he/she can purify his/her mind and thereby liberating him/her from the defilements. As regards the belief in the law of karma, it has the effect upon life quality that is the development of oneself following the way of law of karma with the mindfulness supporting for taking care of oneself happily. Buddhism has flourished from the past to the present depending upon the faith of Thai Buddhist people that appeared in the various arts of craftsmen—produced by faith in Buddhism aiming at paying respect to the Buddha and handing down Buddhism. They are: 1) architecture; it was beautifully built as the permanent structure, for example, stupas, or pagodas for containing the Buddha’s relics, 2) sculpture; it was created by faith in Buddhism, the Buddha’s statue is the outstanding sculpture of Buddhism, 3) painting; it refers to paintings concerning Buddhism that appeared in the Uposatha’ s Hall, the Buddha’ statue’s Hall (Vihāra), and the pavilion (Sālā), even in the arched space of the stupa, and in addition to various structures. Apart from being decorated in the Uposatha’s Hall, and in the Buddha’ statue’s Hall for the beautiful purpose, these arts exist as the Dhamma-communication, and storytelling of Buddhism through painting-art as well, and 4) literature; it mainly has intention for teaching mind of one to know good and bad thing, and for refining mind of one to be delicate in order to avoid unwholesome state, follow only on the wholesome one. Thus, it is called the ‘Sermon-Literature’ such as Trai Bhum Phra Ruang, Mahachat Kam Luang and Phra Malai Kam Luang, and so on.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: อรชร ไกรจักร์

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2562-09-29

Issued: 2562-09-29

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU62020278.pdf	1.31 MB	51	2025-12-02 22:53:20

ใช้เวลา

0.04891 วินาที