ศึกษาประโยชน์และคุณค่าของเวทนานุปัสสนา ในการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน 4

A Study of Benefits and Values of Vedanā Based on the Four Foundation of Mindfulness

Name: พระพัฒสา ปวฑฺฒโน (ไชยพันโท)

keyword: สติปัฏฐาน 4

; วิปัสสนากรรมฐาน

; เวทนา

Abstract: การวิจัยเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อ ๑) ศึกษาเวทนาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ๒) ศึกษาหลักการและวิธีการกำหนดเวทนาตามหลักสติปัฏฐาน ๔และ ๓) ศึกษาประโยชน์และคุณค่าของเวทนาในการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานและการดำเนินชีวิต เป็นการวิจัยเอกสาร เสริมด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า เวทนา ได้แก่ ความรู้สึกเป็นสุข ทุกข์ หรือเฉยๆ สติกำหนดเวทนา ต้องการให้เห็นความจริงตามสภาพที่ปรากฏ เช่น มีอาการ เจ็บ ปวด เป็นต้น เห็นความจริงตามหลักไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา บรรลุความพ้นทุกข์ คือ พระนิพพาน วิธีการกำหนดเวทนา มีหลักสำคัญคือ เวทนาเป็นเรื่องการเสวยอารมณ์ทางกายและทางใจ การกำหนดจึงมีความยิ่งหย่อนแตกต่างกัน สำนักปฏิบัติธรรม ๓ สำนัก คือ วัดร่ำเปิง วัดพระธาตุศรีจอมทอง และศูนย์ปฏิบัติธรรม ตาณังเลณัง ที่ใช้แนวปฏิบัติตามนัยแห่งอรรถกถา ต่างกันในรายละเอียดปลีกย่อย ส่วนศูนย์วิปัสสนากรรมฐานธรรมสีมันตะ เห็นว่าเวทนานุปัสสนา คือ ที่รวมลงของธรรมทั้งหลาย (กาย จิต ธรรม) จึงเน้นการกำหนดรู้เวทนาทั้งอนุโลมและปฏิโลม วางใจให้เป็นอุเบกขา ถือเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติสำนักนี้ ประโยชน์ของเวทนา คือ เป็นสิ่งบ่งชี้ความก้าวหน้าของการปฏิบัติ เพราะปรากฏชัดเจนอยู่ตลอดเวลา เป็นเครื่องมือในการพัฒนาสุขภาพกายสุขภาพจิต คุณภาพการเรียนรู้ คุณภาพชีวิต และคุณภาพสังคม เป็นอุปกรณ์ในการบริหารอารมณ์ ทำให้ใจเป็นกลาง ไม่ขึ้นไม่ลงต่ออารมณ์ที่เข้ามากระทบ ไม่ว่าดีหรือไม่ดี สุขหรือทุกข์ ชอบหรือไม่ชอบ คุณค่าของการกำหนดเวทนาเป็นเครื่องประคองชีวิตให้ตั้งอยู่ด้วยสติ สุขมากขึ้นทุกข์น้อยลง ทำให้ชีวิตมีความกลมกลืนและสมดุล

Abstract: This research is of 3 objectives:1)tostudy Vedanã (sensation) in Theravada Buddhist Texts2)to studythe principles and methods of mindfulness in Vedanãaccording to 4Foundations of Mindfulness and 3) to studythe benefits and values of Vedanãin the Insight Meditation practice and the life living. It is a documentary research supplemented with in-depth interview. The results are found that : Vedanã means the feeling of happiness, suffering or equanimity.The sensational mindfulness is focusing to see the empirical truth such as pain and sore, etc.; to see the truth according to the Three Characteristics; impermanence, suffering and Selflessness for attainment the escape from suffering: Nibbana. Duce to Vadanãis the physically and mentally emotional feeling, the methods of sensational mindfulness practice are different in details. The three Meditation Centers such as Wat Rampoeng, Wat Phra That Si Chom Thong, and TanangLenang Dharma Practice Center have followed the methods of practice as appeared in Pali Commentaries. Some differences in technique are found in these three places. But the Sri Manta Meditation Center having practice Vedanãnupassanãasa combination of all Dharma (Kãyajitta and Dhamma). Thereforeit is emphasizing on both respectively and reversely sensational mindfulness meditation. This is considered as the heart technique of this place. The benefits of Vedanãnupassanã is the progress of the practical indicator. Because it appears clearly in all times while practice. It is also a tool of the physical and mental healthdevelopment, the quality of learning, quality of life and social. It is a device for controlling emotions. It set the neutralized mind. That is, it does not rise or down when having affected by emotions whether being good or bad, happy or suffering, likes or dislikes. The value of Vedanãnupassanã is the life support to live mindfully. It is the happier life and the less suffering life. It sets the harmonious and balancedlife.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระบุญทรง ปุญฺญธโร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พูนชัย ปันธิยะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2562-08-05

Issued: 2562-08-05

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU62020240.pdf	3.09 MB	41	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.02976 วินาที