พุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาวิถีชีวิตชาวนาไทยตามบทบาทของสภาเกษตรกรแห่งชาติ

The Analytical Study of Buddhist Integration of National Farmers Council : A Case Study of The Farmer’s Way of Life Found in Thailand

Name: ประพัฒน์ ปัญญาชาติรักษ์

keyword: วิถีชีวิตชาวนาไทย

; สภาเกษตรกรแห่งชาติ

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาปัญหาและการพัฒนาวิถีชีวิตชาวนาไทยตามบทบาทของสภาเกษตรกรแห่งชาติ (๒) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตชาวนาและหลักพุทธธรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท (๓) เพื่อพุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาวิถีชีวิตชาวนาไทยตามบทบาทของสภาเกษตรกรแห่งชาติ อันจะเป็นข้อมูลนำเสนอเป็นวิทยานิพนธ์ที่เป็นองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนา เป็นการวิจัยเชิงเอกสารและสัมภาษณ์บุคคลเป็นหลัก ผลการวิจัยพบว่า ในการทำนานั้นมีหลายปัญหาที่สำคัญแบ่งเป็น ปัญหาภายนอก เช่น ปัญหาความยากจน ที่ดินทำกิน หนี้สินเป็นต้น และปัญหาภายใน คือ ปัญหาที่เกิดขึ้นภายในตัวของชาวนาเอง เช่น การที่ชาวนาไม่รู้จักตนเอง หรือไม่ปฏิบัติตนให้พ้นจากความยากจนเป็นต้น ปัญหาเหล่านี้ต้องได้รับการแก้ไขจากภาครัฐเพื่อให้คุณภาพชีวิตของชาวนามั่นคงและยั่งยืน เพราะชาวนามีความสำคัญและทำประโยชน์นานัปการต่อประเทศชาติ โดยสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับประเทศ สร้างรายได้ให้กับแผ่นดิน รัฐบาลจึงตระหนักถึงความสำคัญของชาวนาเป็นอย่างมาก เพราะถือว่าทุกข์ของชาวนาคือ ทุกข์ของแผ่นดิน ดังนั้น จึงได้ดำเนินการหลายๆ อย่างทั้งทางตรงทางอ้อม เพื่อให้ชาวนามีรายได้มั่นคง มีคุณภาพชีวิตที่ดี และมีที่นาเป็นของตนเอง โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ยกร่างพระราชบัญญัติสภาเกษตรแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๓ ซึ่งเป็นกฎหมาย ที่ให้หลักประกันสิทธิเสรีภาพในการคุ้มครอง รักษาผลประโยชน์เกี่ยวกับการผลิตของเกษตรกรได้รับผลตอบแทนสูงสุด ส่วนชาวนามีการเปลี่ยนแปลงไปตามกระบวนการพัฒนาทางสังคมจากสังคมดั้งเดิมสู่การเป็นสังคมที่เจริญพร้อมด้วยความเป็นสมัยใหม่ ประวัติของชาวนามีปรากฏว่า ราชาพระนามว่า ขัตติยะ หรือ กษัตริย์ เพราะทรงเป็นผู้ใหญ่ยิ่งแห่งนาทั้งหลาย ชาวนามีวัฒนธรรมประเพณีเกี่ยวกับการทำนามาตั้งแต่สมัยพุทธกาลเช่น พระราชพิธีแรกนาขวัญ ในภาษาบาลีเรียกว่า พระราชพิธีวัปปมงคลเป็นต้น ส่วนพวกตระกูลเจ้าศากยะทั้งหลายก็มีอาชีพทำนาเหมือนกัน มีการทะเลาะกันเรื่องนำน้ำเข้านาในที่นาของตนเองจนพระพุทธองค์เสด็จมาห้ามเพื่อไม่ให้ทะเลาะกัน และแสดงพระธรรมเทศนาจนบรรลุพระโสดาบันเป็นจำนวนมาก พระพุทธองค์ตรัสสอนภิกษุทั้งหลายทรงเปรียบเทียบกับชาวนาเช่นเขตตสูตรว่า ชาวนามีกิจที่ต้องทำในนา ๓ ประการ คือ ต้องไถ คราดนาให้เรียบร้อยเป็นต้น ส่วนภิกษุก็มีกิจที่ต้องทำ ๓ ประการ คือ ต้องสมาทานศีลเป็นต้น และพระพุทธองค์ตรัสสอนให้มนุษย์ทุกคนมีความเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ เป็นมิตรกับธรรมชาติ ดังพระพุทธพจน์ว่า สุขาสงฺฆสฺส สามคฺคี น ตสฺส สาขํ ภญฺเชยฺย มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก แปลว่า การอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติโดยไม่หักรานแม้เพียงกิ่งไม้ก็ชื่อว่าไม่ทำร้ายมิตร เพราะความพร้อมเพรียงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเป็นความสุข ส่วนพุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาวิถีชีวิตชาวนาไทยตามบทบาทของสภาเกษตรกรแห่งชาติโดยแบ่งออกเป็น ๑) บูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาตนเองของชาวนาไทยเช่น ความสันโดษ ๓ คือ ๑. ชาวนาควรยินดีตามปัจจัยที่ได้มา ๒.ยินดีตามกำลังของตน ๓.ยินดีกับของที่สมควรแก่ตน และความพอเพียง หรือ เศรษฐกิจพอเพียง คือ รู้จักพอประมาณ พออยู่ พอมี พอกิน พอใช้ ประหยัด และไม่เบียดเบียนตนและผู้อื่น ๒) บูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาครอบครัวของชาวนาไทยเช่น หลักอิทธิบาท ๔ คือ ๑.ชาวนามีความพอใจในอาชีพทำนา ๒.มีความขยันหมั่นเพียร ๓. มีความเอาใจใส่ ๔. รู้จักไตร่ตรองให้ถี่ถ้วน และหลักฆราวาสธรรม ๔ คือ ๑.ชาวนามีความจริงใจ ๒. มีการข่มใจ ๓. มีความอดทน ๔. มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ แบ่งปันจะทำให้ประสบความสำเร็จในชีวิตและครอบครัว ๓) บูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาสังคมของชาวนาไทยเช่น ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ๔ คือ ๑.ชาวนามีความขยันหมั่นเพียรในการทำนา ๒.รักษาทรัพย์ที่หามาได้ ๓.คบเพื่อนที่ดี ๔.เลี้ยงชีวิตตามสมควรแก่ทรัพย์ที่หามาได้ และชาวนามีหลักสัมมาอาชีวะ คือเลี้ยงชีวิตโดยทางที่ชอบไม่ผิดกฎหมายและศีลธรรมอันดีจะทำให้สังคมไทยมีความสุขตามอัตภาพของตน ๔) บูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาประเทศชาติของชาวนาไทยเช่น หลักอปริหานิยธรรม ๗ คือ ๑.ชาวนาควรประชุมกัน ๒. พร้อมกันประชุม ๓. ไม่ตั้งกฎเกณฑ์มากเกินไป ๔. ให้เกียรติผู้ใหญ่ ๕. ไม่การข่มเหงรังแกสตรี ๖. บูชาปูชนียสถาน ๗. ดูแลพระสงฆ์ผู้ทรงศีล และศีล ๕ คือ ๑. ชาวนา ไม่ควรฆ่าสัตว์ ๒.ไม่ลักทรัพย์ ๓. ไม่มักมากในกาม ๔. ไม่พูดเท็จ ๕. ไม่เสพและดื่มของมึนเมา เมื่อชาวนามีศีลแล้วจะทำให้มีหนักแน่น มีความเจริญในตนเอง ครอบครัว สังคม และตลอดถึงประเทศชาติโดยส่วนรวม

Abstract: This dissertation entitled ‘The Analytical Study of Buddhist Integration of National Farmers Council : A Case Study of the Farmers’ Way of life Found in Thailand’ has three objectives: 1) to study the problems and development farmers’ way of life according to national agriculture, 2) to study farmers’ way of life in Theravada Buddhist scripture, and 3) to study Buddhist integration approach to develop famers’ way of life according to national agricultural council. This dissertation was purposely written to propose the Buddhist body of knowledge. This is a qualitative research done by studying documentaries and interview of key informants. In the research, it was found that there are many problems in doing farm, poverty, land for plantation, debt, for instance. Those problems need solution made by government so that farmers’ quality of life can be stabilized and sustained. Since farmers have been playing the essential role to develop the nation through providing the sustain chain of food and income then the government comes to realize farmers’ the utmost importance as they see that farmers’ suffering is the nation’s suffering, therefore, there are many direct and indirect measurements assigned so as to guarantee farmers’ firm income and good quality of life including land. At the present, the Act of the national agricultural council of 2553 B.E. was made by the ministry of agriculture and cooperatives in order to guarantee farmers’ rights and freedom leading to the protection of their production wherein the highest payment is provided. In this respect, many farmers’ way of life has been changed depending upon social development processes being different from primitive society to modern society. The farmers’ history was mentioned that the king was named Khattiya or Kashatriya because of being greatness of all farms. It is believed that farmers’ culture on doing farm took place since the Buddha’s time, the ploughing ceremony, for instance. In Pali language, it is called the royal rite of Vappamongkol etc. Most of Sãkaya family were doing farm as well. They sometime had quarreled one another due to water need for their farm and it appeared that the Buddha came to solve the mentioned conflict by sermonizing those farmers till most of them got the stream-entry. In this story, while addressing monks, the Buddha compared with farmers’ life such as Khettasutta that farmers have three kinds of duty, ploughing, harrowing in doing rice field and Buddhist monks have also three kinds of duty, observation of precepts etc. The Buddha had advised all human beings to live harmoniously with nature, being friends with nature as was said ‘Sukhã Saṁghassa Sãmaggĩ Na Tassa Sãkhaṁ Bhaójeyya Mittubbho Hi Pãpako’; it is translated as while living together with nature, one should not harm even tree’ branch, then one is named non-harm-friend because of uniqueness giving rise to the happiness. In the Buddhist integration approach to develop Thai farmers’ way of life according to the nation agricultural council, it was divided into the following steps: 1) the Dhamma principles should be integrated to develop Thai farmers’ way of life through three kinds of moderation: 1) farmers should be content with what they have, 2) farmers should be content with their capability, and 3) farmers should be content with what is suitable and sufficient or sufficient economy for them, they should behave moderately in living, eating and utilizing and non-harming anyone, 2) the Dhamma principles should be integrated to develop farmers’ family through four bases of accomplishment; 1) farmers should be content with their profession as farmers, 2) they should become energetic, 3) they should pay proper attention to what they are doing, 4) they should investigate into the matter properly and four bases of social solidarity; 1) they should possess real intention, 2) their mind should be controlled, 3) they should have patience, 4) they should become generous sharing what they have to other and family, 3) the Dhamma principles should be integrated to develop Thai social farmers through four virtues conducive to the benefits in the present, 1) farmers should become energetic in doing farm, 2) they should protect what they earn, 3) they should associate with good friends, 4) they should live righteously based on what they earn, and they should follow right likelihood principle; it means that they should live their life without violating any social law and morality where Thai society would face certain happiness, 4) the Dhamma principles should be integrated to develop the farmers’ nation through seven virtues leading never to decline but only to prosperity, 1) they should hold regular meeting, 2) they have meeting together in harmony, 3) more regulations should not be added, 4) the elderly should be honored, 5) women should not be harmed, 6) the suitable places for worshiping should be kept, 7) recluses should be protected, five precepts, 1) farmers should not kill living being, 2) they should not take what is not given, 3) they should commit adultery, 4) they should not speak lie, and 5) they should not take intoxicant and alcohol. Once farmers properly observe the aforesaid precepts then their life will firm and prosperous by oneself, family, society and the nation as a whole respectively.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระราชวรมุนี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระราชปริยัติมุนี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2561

Modified: 2562-05-20

Issued: 2562-05-20

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (พระพุทธศาสนา)

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	62MCU620102024.pdf	2.82 MB	53	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.041555 วินาที