ศึกษาเปรียบเทียบพระนิพพานในพระพุทธศาสนากับพรหมันในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู

A Comparative Study of Nirvāna in Buddhism and Brahman in Hinduism

Name: พระมหารุ่ง สุขุมาโล (ละเอียด)

keyword: พระนิพพาน

; พระพุทธศาสนา

; ศาสนาพราหมณ์

; ศึกษาเปรียบเทียบ

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาพระนิพพานในพระพุทธศาสนา (2) เพื่อศึกษาพรหมันในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และ (3) เพื่อศึกษาเปรียบเทียบพระนิพพานในพระพุทธศาสนากับพรหมันในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู จากการศึกษาพบว่า เราจะพบความคล้ายคลึงกันของทัศนะทั้งสอง กล่าวคือ คัมภีร์ทั้งสอง แยกประเภทสิ่งสูงสุดออกเป็น 2 ประเภทเหมือนกัน และพอที่จะเทียบเคียงกันได้ สอุปาทิเสส นิพพานนั้นเปรียบเทียบได้กับชีวันมุกติ อนุปาทิเสสนิพพานเปรียบเทียบได้กับวิเทหมุกติ ส่วนการอธิบายถึงสภาวะของสิ่งสูงสุด ในคัมภีร์ทั้งสองก็อธิบายในลักษณะที่คล้ายคลึงกัน คือ ในฐานะเป็นสภาวะที่อยู่เหนือการเกิดและการตาย อยู่เหนือกาลเวลา เป็นสภาวะที่ปราศจากความทุกข์ทั้งมวล ปราศจากความหิวกระหาย ปราศจากบุญและบาป ปราศจากความโศกเศร้า เป็นสภาวะที่เป็นอมตะ และเป็นสภาวะที่มีอยู่ และการใช้คำในลักษณะปฏิเสธในการอธิบายถึงสภาวะของทั้งสอง เพราะเป็นสิ่งที่ไม่สามารถใช้โวหารของมนุษย์พรรณนาได้ รวมทั้งการอธิบายถึงสภาวะในฐานะเป็นบรมสุข คือ เป็นความสุขสูงสุด แต่สภาวะที่แตกต่างกันอยู่ คือ นิพพานมีสภาวะเป็นอนัตตา ส่วนโมกษะมีสภาวะเป็นอัตตา ส่วนวิธีการปฏิบัติเพื่อเข้าถึงสิ่งสูงสุด ก็มีทั้งส่วนที่แตกต่างและคล้ายคลึง กล่าวคือ อุปนิษัทกล่าวถึงการบูชา การประกอบพิธีกรรมต่างๆ และการอุทิศตนต่อพระเจ้าว่าเป็นวิธีที่จะทำให้บรรลุถึงโมกษะ แต่พระสุตตันตปิฎกคัดค้านความคิดเช่นนั้น แต่สิ่งที่คล้ายกันก็คือการเน้นการปฏิบัติสมาธิหรือการฝึกจิตที่อุปนิษัทเรียกว่า โยคะ (ชฺญานโยค) พระสุตตันตปิฎกก็เน้นการปฏิบัติสมาธิหรือการฝึกจิตที่เรียกว่า การปฏิบัติกรรมฐาน 2 อย่าง คือ สมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน

Abstract: This thesis is of three objectives :- 1) to study of Nirvāna in Buddhism, 2) to study of Brahman in Hinduism, and 3) to comparative study of Nirvāna in Buddhism and Brahman in Hinduism. From the result of study is found that, the similarity of perspective of both Buddhism and Hinduism, it said that the scriptures have divided the ultimate thing into two kinds. The comparison is the Saupadisesa-nippāna (Nibbāna with the substratum of life remaining) as Jivamukti, and Anupadisesa-nippāna (Nibbāna without any substratum of life remaining) as Videhamukti. The explanation of the highest state in Scriptures are the same, it is an existence over birth and dead and time. It is the state which deliverance from all sufferings, hunger, merit and sin, sadness. It is an ageless and it is existence. The using word for declination of explanation of both two states cannot use the human’s description, including the explanation of the state is as highest happiness. Then, the difference of states is Nibbāna is Anattā (non-self) but Moksha is Attā (self). The way to practice of achievement the highest state is both difference and similarity; it said that Upaniṣad is talking about worship, rituals, and dedication to God which is way to achieve to Moksha. Then, in Suttantapitaka has refused this way. The similarity is to emphasize practicing meditation or mental training; Upaniṣad is called Yoga (Jayānuyoga), in Suttantapitaka also is the same way which is called mind training by two way of Meditation Practice, tranquility meditation and insight meditation.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Center Library

Address: AYUTTHAYA

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระราชสิทธิมุนี วิ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: แสวง นิลนามะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2557

Modified: 2561-08-30

Issued: 2561-08-30

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาศาสนาเปรียบเทียบ

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU560207004.pdf	1.35 MB	30	2025-02-20 16:10:52

ใช้เวลา

0.030427 วินาที