รูปแบบการจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธที่มีผลต่อการพัฒนาท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

A Model of Community Management according to Buddhist Method Impacting Local Development of Local Administrative Organizations

Name: ธีรชัย ชุติมันต์

keyword: การพัฒนา

; ชุมชน

; วิถีพุทธ

Abstract: การวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการชุมชนในท้องถิ่นจังหวัดกาญจนบุรี 2) เพื่อศึกษาการบูรณาการระหว่างแนวคิด ทฤษฎีจัดการชุมชนกับหลักพุทธธรรมในท้องถิ่นจังหวัดกาญจนบุรี และ 3) เพื่อนําเสนอรูปแบบการจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธที่มีผลต่อการพัฒนาท้องถิ่นในจังหวัดกาญจนบุรี ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูล ด้วยแบบสัมภาษณ์เชิงลึกที่มีโครงสร้าง โดยวิธีการสัมภาษณ์ตัวต่อตัวกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 รูป/คน ดังนี้ 1) กลุ่มพระนักพัฒนา จํานวน 7 รูป 2) กลุ่มผู้นําชุมชน จํานวน 5 คน 3) ชาวชุมชน จํานวน 5 คน และ 4) เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่เป็นบุคคลภายนอกชุมชน จํานวน 13 คน โดยหลักเกณฑ์การเลือกผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อเป็นผู้ให้ข้อมูลสําคัญใช้การเลือกแบบเจาะจง (Purposive Selection) และการสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) ที่ครอบคลุมประเด็นสําคัญเกี่ยวกับรูปแบบชุมชนวิถีพุทธที่มีผลต่อการพัฒนาท้องถิ่น วิเคราะห์ข้อมูลโดยการพรรณนาความ ผลการวิจัย พบว่า 1. สภาพการจัดการชุมชนในท้องถิ่นจังหวัดกาญจนบุรี 1) ด้านเศรษฐกิจ เปิดโอกาสและสนับสนุนให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการกําหนดนโยบายพัฒนาท้องถิ่น และกำหนดทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจของชุมชน 2) ด้านสังคม มีการประชุมพบปะแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและทำกิจกรรมร่วมกัน ให้ความเคารพผู้อาวุโสท้องถิ่น ปราชญ์ชาวบ้าน โดยมีวัดเป็นสถานที่สำคัญในการประกอบกิจกรรมต่าง ๆ และสร้างค่านิยมในเรื่องคุณความดีเพื่อควบคุมความประพฤติของคนในชุมชน 3) ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชุมชนช่วยกันในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ สิ่งแวดล้อม ป่า เขา ต้นไม้ ต้นน้ำลำธาร 4) ด้านศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม มีการเรียนรู้จากการมีส่วนร่วม ทำให้เกิดพลังชุมชน รักและศรัทธาในวัฒนธรรมและถิ่นกำเนิด ภูมิใจในท้องถิ่น ร่วมกันอนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณีของท้องถิ่น 2. การบูรณาการจัดการชุมชนกับหลักพุทธธรรมในท้องถิ่นจังหวัดกาญจนบุรี ดังนี้ 1) ด้านเศรษฐกิจ นำหลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ คือ หลักหัวใจเศรษฐี มาบูรณาการการจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ ทำให้คนในชุมชน ขยันหาทรัพย์ รวมกลุ่มประกอบอาชีพเสริม รักษาทรัพย์ที่หามาได้โดยการมีธนาคารชุมชน หาความรู้จากปราชญ์ชุมชน คนที่มีความสามารถเฉพาะทาง รู้จักการใช้ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง 2) ด้านสังคม นำหลักศีลมาบูรณาการจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ ทำให้ชุมชนปลอดภัย ปลอดอบายมุข คนในชุมชนคิดดี ทำดี มีวินัย พึ่งพาอาศัยกัน ในการอยู่ร่วมกันใช้ศีลธรรมเป็นเกณฑ์ คือ ศีล 5 โดยไม่ต้องใช้กฎหมาย ตามกฎของชุมชน 3) ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นำหลักอาวาสสัปปายะ มาบูรณาการเพื่อจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ ชุมชนช่วยอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชนทำให้สภาพแวดล้อมในชุมชน น่ารื่นรมย์ เหมาะกับธรรมชาติและวิถีชีวิต อยู่อย่างพอเพียง เกื้อกูลซึ่งกันและกัน คนพึ่งป่า ป่าพึ่งคน และ 4) ด้านศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม นำหลักสังคหวัตถุธรรม เป็นหลักธรรมที่นำมาเพื่อการยึดเหนี่ยวจิตใจของประชาชน มาบูรณาการ เพื่อจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ จากการที่คนในชุมชนมีศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรมเป็นที่ยึดเหนี่ยวและร่วมใจกันจัดกิจกรรมตามประเพณีและวันสำคัญต่างๆ ทางพระพุทธศาสนา มีการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ปราชญ์ชุมชนให้ความรู้ ให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ ประชาชนในชุมชนมีจิตอาสา บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ร่วมกัน 3. รูปแบบการจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธที่มีผลต่อการพัฒนาท้องถิ่น คนในชุมชนดีเพราะมีศีล ชุมชนศีล 5 มีศาสนาเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวคนในชุมชน รู้จักใช้ชีวิตอย่างพอเพียง ขยันในการหาและรักษาทรัพย์ ปลอดอบายมุข เป็นสังคมที่เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ แบ่งปันความรู้ถ่ายทอดขนบธรรมประเพณีศิลปวัฒนธรรม ให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ต่อกัน สภาพแวดล้อมดี ธรรมชาติปลอดโปร่ง อากาศดี น้ำสะดวก ใช้ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง สามารถอธิบายได้ ตาม “SILA Model” ดังนี้ S = Safety อธิบายได้ว่า การจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ โดยการนำหลักศีลมาบูรณาการชุมชน ให้เป็นชุมชนศีล 5 ปลอดภัย ปลอดอบายมุข คนในชุมชนคิดดี ทำดี พูดดีมีวินัย I = Integrate อธิบายได้ว่า การจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ โดยการนำหลักหัวใจเศรษฐีมาบูรณาการเศรษฐกิจ ส่งเสริมคนในชุมชนให้ขยันหาทรัพย์ รวมกลุ่มประกอบอาชีพเสริม รักษาทรัพย์ที่หามาได้โดยการมีธนาคารชุมชน หาความรู้เพิ่มมูลค่าในตนจากปราชญ์ชุมชน รู้จักการใช้ชีวิตตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง L = Landscape อธิบายได้ว่า การจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ โดยการนำหลักอาวาสสัปปายะมาบูรณาการทรัพยากรและธรรมชาติในชุมชน ให้สัปปายะ น่าอยู่ ช่วยกันรักษาธรรมชาติให้เจริญตาน่าอยู่ ต้นไม้อุดม แหล่งน้ำดี อากาศสดชื่น และช่วยกันอนุรักษ์ต้นน้ำลำธาร A = Aid อธิบายได้ว่า การจัดการชุมชนตามแนววิถีพุทธ โดยการนำหลักสังคหวัตถุธรรมบูรณาการ ด้านศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม ให้คนชุมชนมีศาสนาเป็นที่ยึดเหนี่ยวและร่วมใจร่วมใจกัน ในชุมชนเดียวกันรู้จักการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ให้ความรู้ ให้คำแนะนำที่เป็นประโยชน์ต่อกัน มีจิตอาสาพร้อมบำเพ็ญสาธารณประโยชน์

Abstract: The objective of this research were; 1. To study the local community management in Kanjanaburi Province, 2. To study the integration of concepts and theories of community management with Buddhadhamma in Kanjanburi Province and and 3. To propose a model of community management according to Buddhist method Methodology was qualitative research collected data from 30 key informants: 1) 7 from development monks, 2) 5 from community leaders, 3) 5 from community residents, and 4) 13 experts from outside the community, purposefully selected, with structured in-depth- interview, by face to face interviewing and from participants for focus group discussion covering the important aspects of community management according Buddhist method and analyzed data by descriptive interpretation. The Findings were as follows: 1. The general condition of local community management in Kanjanburi Province were: 1) economic aspect; opening the opportunity for the community to participate in policy formulation for community development and direction of economic development, 2) social aspect; there was meeting to exchange opinions among the community members, paying respect to local elderly, community wise men, monasteries as the activities centers and created the good value to control the behaviors of people in the community, 3) natural resources and environments aspect; community helped preserve the community natural resources; environment, forest, hills, treea and water sources, and environment, solving problems at causes, 4) religions, arts and cultures; there was participative learning resulting the community power, love and having sense of belong to the birthplace, pride of local community and helped protect and preserve the local cultures and traditions. 2. Integration of local community management with Buddhadhamma in Kanjanaburi Province was that 1) economic aspect; applying Tithadhammigattha, the heart of millionaires, to manage the communities according Buddhist method inducing people in community diligent to work for estate, working as a group for supplement carreer, asaving the earned money in the community bank, seeking knowledge from the community wise persons for specific capacity and lived the life in line with the philosophy of the sufficiency economy, 2) social aspect; applyinf Sila in community in line with Buddhist method. Community became safe, without Apayamukkha, path to ruin. People in community had wishful thinking, acting appropriately and self-disciplined and inter-dependent. To live together was to apply the 5 Siladhamma, morality, as the set rules of community. The laws were not needed. 3) the natural resources and environment aspect; applying Avasasappaya, living comfort, for community management according Buddhist method. Community helped protect and preserve the natural resources and environment resulting the community environment pleasant, suitable for nature and the way of life, sufficient living and interdependent. Man depended on forest and forests depended on men, and 4) religion, arts and culture aspect; applying Sangkahavattudhamma for binding the hearts of people in community and used for the community management according to Buddhist method. Since people in community had religions, arts and cultures as the core values, they joint hands in activities according to traditions and cultures and the important days in Buddhism. There were sharing, local wise persons share knowledge, gave useful advices. People in community had volunteering minds and performed the charitable activities together. 3. A model of community management according to Buddhist method inducing community development was that; People in the community withhold Sila, community observe five precepts, religion as the core value, living life with sufficiency, diligent in property earning and keeping, without Apayamukkha, path to ruin. Community became sharing community, sharing knowledge and know how , descending the traditions, arts and culture, giving advices to each other, good environment, clean nature, good weather, sufficient water, living in line with the sufficiency economy philosophy. This could be explained by “SILA MODEL” as follows: S, Safety. Community management according to Buddhist method by applying five precepts to make community the “Five Precepts Community” the safe, without Apayamukkha, good thinking, good doing, good speaking and self-disciplined community I, Integrate, Community management according to Buddhist method by applying the heart of millionaires encouraging people in community to be diligent in earning money, working together for supplement career, keeping the properties earned in the community bank, seeking knowledge for self value added from local wise persons, knowing how to live according to the sufficiency economy philosophy. L, Landscape. Community management according to Buddhist method by applying Avasasappaya to integrate with community natural resources and natures resulting the community was comfortable, livable. People in community helped take care of nature to be pleasant, full of trees, good water sources, pleasant weather and helped protect and preserve the sources of water and creeks. A, Aid, Community management according to Buddhist method by applying Sangkahavattudhamma integrated with religion, arts and cultures to uncourage people in the community to withhold to religion as the core value. People in the same community learned how to share thins, share knowledge and useful advices, having volunteering minds and being ready to perform charitable activities.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ยุทธนา ปราณีต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระครูปริยัติกิตติธำรง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2559

Modified: 2561-08-24

Issued: 2561-08-24

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU580112031.pdf	7.21 MB	89	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.02451 วินาที