การศึกษาเรื่องธุดงควัตรที่พึงประสงค์ในสังคมไทยปัจจุบัน

A Study of the Worthy Dhutanga Vatta in Thai Society

Name: พระครูวินัยธรน้อมชัย สุธมฺโม (เต้นปักษี)

keyword: ปัจจุบัน

; ธุดงควัตร

; สังคม

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการคือ ๑. เพื่อศึกษาหลักการและวิธีปฏิบัติธุดงควัตรในพระพุทธศาสนาเถรวาท ๒. เพื่อวิเคราะห์ธุดงควัตรของพระสงฆ์ในสังคมไทย ๓. เพื่อวิเคราะห์การปฏิบัติธุดงควัตรที่พึงประสงค์ ดุษฎีนิพนธ์ฉบับนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้เอกสารและการศึกษาภาคสนามด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก ในสังคมไทยปัจจุบัน ผลการวิจัยพบว่า การถือธุดงควัตรแต่ละข้อนั้นมีข้อดีแตกต่างกันไป กล่าวโดยสรุป ผู้ถือธุดงควัตรย่อมมีความสันโดษ เลี้ยงง่าย มีสติสัมปชัญญะ ขัดเกลาตนเองได้จนสามารถบรรลุธรรมขั้นสูงสุด จากการสัมภาษณ์พระสงฆ์ไทยที่ปฏิบัติธุดงควัตร ๑๑ รูป ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่าการถือธุดงควัตรของพระสงฆ์เป็นการปฏิบัติเพื่อรักษาความเป็นศาสนทายาท ฝึกความอดทน ฝึกสติสัมปชัญญะเพื่อขัดเกลาตน ในสภาพสังคมไทยปัจจุบันที่สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไปตามยุคสมัย ในสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป ธุดงควัตรที่พึงประสงค์ในสังคมไทยที่พระสงฆ์สามารถถือได้ คือ ปังสุกูลิกังคธุดงค์ (สมาทานการนุ่งห่มผ้าบังสุกุลเป็นวัตร), เตจีวริกังคธุดงค์ (สมาทานการทรงไตรจีวรเป็นวัตร), ปิณฑปาติกังคธุดงค์ (สมาทานการเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตร), สปทานจาริกังคธุดงค์ (สมาทานการเที่ยวบิณฑบาตตามลำดับเป็นวัตร), เอกาสนิกังคธุดงค์ (สมาทานการนั่งฉัน ณ อาสนะเดียวเป็นวัตร), ปัตตปิณฑิกังคธุดงค์ (สมาทานการฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร) โดยภาพรวมแล้วจะทำให้ผู้ปฏิบัติธุดงควัตรเป็นผู้มีความสันโดษในปัจจัย ๔ เป็นผู้ไม่มักมากในเครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัยและอาหาร เป็นผู้เลี้ยงง่าย ไม่ติดในรสอาหาร ทำให้เป็นผู้มีสติสัมปชัญญะ มีความสำรวมระวังในข้อธุดงค์ที่ตนสมาทานอยู่ ทำให้เป็นผู้มีกายและใจที่เข้มแข็งสามารถอดทนต่อสิ่งที่มากระทบกายและใจได้ เป็นผู้ไม่มีความกังวลในการใช้ชีวิตเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง ที่อยู่อาศัย และที่สุดแต่ละข้อล้วนเป็นไปเพื่อคุณแห่งความเป็นสมณะผู้ปฏิบัติดีในพระพุทธศาสนาเพื่อความก้าวหน้าในการประพฤติธรรม จนบรรลุธรรม ปัญหาที่เกิดกับพระที่ไม่ได้ปฏิบัติธุดงควัตรอันเนื่องมาจากสาเหตุคือ พระพึ่งบวชเข้ามาใหม่และบวชแค่เพียงชั่วระยะเวลาสั้นๆ เมื่อบวชมาแล้วกิจวัตรในวัดปัจจุบันค่อนข้างมากคือมีการก่อสร้าง และวัดส่วนมากอยู่ในชุมชน ไม่ค่อยสัปปายะเหมือนอย่างวัดป่า และ มีอุบาสกอุบาสิกาเข้าไปทำบุญตลอด เลยไม่มีเวลาเป็นการส่วนตัว และที่สำคัญคือพระพุทธเจ้ามิได้ตั้งหลักธุดงควัตรไว้เป็นกฎข้อบังคับ ดังนั้นแนวทางแก้ไขปัญหา อย่างในปัจจุบันมีการจัดจาริกธุดงค์สำหรับพระผู้บวชใหม่นั้น ผู้วิจัยมองว่าเห็นสมควรแล้ว เพียงแต่ก่อนที่จะมีการจาริกธุดงค์เกิดขึ้น พระผู้นำคณะควรให้ความรู้ความเข้าใจในเรื่องการจาริกและการปฏิบัติธุดงควัตรก่อน รวมถึงบอกถึงอานิสงส์ที่ได้จากการปฏิบัติธุดงควัตรให้พระผู้บวชใหม่ได้ทราบ เพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติไม่ว่าทางหมู่คณะจะจัดจาริกธุดงควัตรกี่วันก็ตาม พระผู้นำควรสอนพระผู้บวชใหม่ให้รู้จักหลักอปัณณกปฏิปทา ๓ และหลักขันติ - โสรัจจะ เพื่อที่พระผู้บวชใหม่ได้นำไปเป็นหลักยึดในขณะที่กำลังออกจาริก-ธุดงค์ เพื่อความงดงามในหมู่สงฆ์ผู้บวชใหม่ เพื่อสร้างศรัทธาปสาทะให้เกิดขึ้นแก่ผู้พบเห็น เพราะการจาริก-ธุดงค์ส่วนมากมักจะจัดให้เดินบนถนน คณะสงฆ์ควรจัดทำเอกสาร สื่อ สิ่งพิมพ์ หรือสื่อออนไลน์เพื่อประชาชนได้เข้าใจว่าหลักธุดงควัตรแท้จริงเป็นอย่างไร เพื่อเหล่าอุบาสก อุบาสิกาได้มีการวางตัวและปฏิบัติตนที่ดีงามและเหมาะสมต่อคณะสงฆ์ผู้กำลังถือปฏิบัติธุดงควัตร ในส่วนของผลลัพธ์ที่ได้ผู้วิจัยมีความคาดหวังว่า พระผู้บวชใหม่จะสามารถปฏิบัติธุดงควัตรอย่างเพลาได้พร้อมกับออกจาริก เพื่อเป็นการขัดเกลากิเลสเฉพาะตนในเบื้องต้นเมื่อออกกันไปเป็นหมู่คณะ ซึ่งมีพระผู้นำคอยนำปฏิบัติ แนะนำสั่งสอน ส่วนหลังจากนั้นหากพระผู้บวชใหม่ไม่ตัดสินใจลาสิกขาบท ต้องการที่จะอยู่ปฏิบัติต่อในพระธรรมวินัยนี้ก็เป็นสิทธิ์และทางเลือกของพระภิกษุแต่ละท่านที่จึงพึงกระทำได้ตามสมควรในการปฏิบัติขั้นที่สูงขึ้นต่อไป

Abstract: This dissertation entitled ‘A Study of the Worthy Dhutanga Vatta in Thai Society’ has three objectives: 1) to study the principles and practices of Dhutaṅgavatta in Theravada Buddhism, 2) to study Thai Sangha’s Dhutaṅgavatta in Thai society, and 3) to propose the desirable practical way of Dhutaṅgavatta in the present Thai society. This is a qualitative research done by documentary study, field research and in-depth interview. In the research, it was found that there are different benefits, both good and bad in the observation of Dhutaṅgavatta. However, when they are approximately taken into account, they give rise to austerity in the utilization of four requisites; one who properly observes Dhutaṅgavatta will not be attached to the clothes, shelter, food and medicine in luxurious manners, one will be easily fed, being mindful and constrained in the Dhutaṅgavatta one decided to follow. In interviewing 11 monks who observe Dhutaṅgavatta in the northern and northeastern regions, it showed that the Buddhist monks’ observation of Dhutaṅgavatta has been giving rise to the religious followers leading to training in patient and mindfulness. At the present time, society has arrived at the time when the society and environment are undergoing constantly changes, the worthy Dhutaṅgavatta refers to the following ones: Paṁsukũlikaṅga (refuse-rag-wearer’s practice), Tecĩvarikaṅga (triple-robe-wearer’s practice), Piṇdapãtikaṅga (alms-food-eater’s practice), Sapadãnacãrikaṅga (house-to-house-seeker’s practice), Ekãsanikaṅga (one-sessioner’s practice) and Pattapiṇdikaṅga (bowl-food-eater’s practice). Once one follows those principles of Dhutaṅgavatta, one will not be attached to four requisites; one will not need more dress, shelter, food and medicine and thereby one becomes mindful whereby one will restrain in the ways one follow. Under these circumstances, one becomes physically and mentally strong, not worrying about anything such as food and shelter. And, by virtue of these practices one will be able to make further progress till getting enlightenment respectively. In this research, a researcher was of the view that there is some problem faced by Buddhist monks who do not observe the Dhutaṅgavatta due to certain causes; a Buddhist monk who just ordained within short period of time, one ordained, is engaged in many works such as construction and furthermore many temples are located in the community and then they face difficulty to get the suitable place which are not like temple locating in the forest, most of them are full of laity who come to make merit resulting in getting no personal chance to adjust oneself. Besides this, such the Dhutaṅgavatta is not prescribed as the order. In order to solve those problems, the suitable observation of the Dhutaṅgavatta should be provided for the Buddhist monk who just comes to the Sangha; this is Ok, but before practicing them, those Buddhist monks who just get ordination should be theoretically and practically educated, the benefits of them should also be informed so that they can be inspired irrespective of Sangha’s arrangement within any day. In this matter, the principles of 3 Apaṇṇakapaṭipadăs and Khanti and Soracca should be taught to them so that they can hinge on while observing those sets of the Dhutaṅgavatta; this is giving rise to the beauty to the newly ordained Buddhist monks, those who happen to see them will be agreeable when seeing them walking on the roads. They should be informed through documentaries, media, printings or social media online so as to make general people understand the real Dhutaṅgavatta. As a result, they will properly behave towards Buddhist monks observing the Dhutaṅgavatta. A researcher is fully expected to see that those newly ordained Buddhist monks will loosely follow the Dhutaṅgavatta while roaming then their defilements would be gradually got rid of; this is the beginning of the practice done together with the group of elder monks who act as a guidance. After this, if they make strong decision not to disrobe, firmly wanting to set forth in this Dhamma and Vinaya then this is taken as their right and they can practice the sets of the Dhutaṅgavatta in higher level.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระราชปริยัติมุนี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2560

Modified: 2561-07-28

Issued: 2561-07-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU600102021.pdf	7.93 MB	14	2024-08-26 13:03:59

ใช้เวลา

0.034213 วินาที