ศึกษาการบรรลุธรรมของสาวกผู้มีความบกพร่องทางร่างกาย

A Study of the Enlightenment of the Disabled-Body Disciples

Name: พระอธิการปิยะ ปิยชโน (ภูรีปรีชาเลิศ)

keyword: ร่างกาย

; การบรรลุธรรม

; ความบกพร่อง

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมในพุทธศาสนาเถรวาท ๒) เพื่อศึกษาแนวทางการปฏิบัติเพื่อการบรรลุธรรมของสาวก ๓) เพื่อศึกษาการบรรลุธรรมของสาวกผู้มีความบกพร่องทางร่างกาย การศึกษาเป็นงานวิจัยเชิงเอกสาร โดยการศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท คือพระไตรปิฎก อรรถกถา และหนังสือตำรา เอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง จากนั้นรวบรวมนำมาวิเคราะห์เรียบเรียงบรรยายเชิงพรรณนา ตรวจสอบความถูกต้องกับพระไตรปิฎกและความเห็นของผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษาพบว่า การบรรลุธรรมในพุทธศาสนาเถรวาท คือ การเข้าถึงโลกุตรธรรม ๙ ได้แก่ มรรค ๔ ผล ๔ และนิพพาน เห็นแจ้งแทงตลอดในอริยสัจ ๔ เป็นผู้เข้าถึงกระแสแห่งพระนิพพาน พระสาวกที่จะบรรลุธรรมได้นั้นต้องรู้หลักธรรมที่เกื้อกูลและอุปสรรคของการบรรลุธรรม และต้องเจริญวิปัสสนาภาวนาทำให้วิปัสสนาญาณเกิดขึ้นตามลำดับเข้าถึงความบริสุทธิ์แห่งจิต สำเร็จเป็นพระอริยบุคคลไปตามลำดับคือ พระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามี จนถึงความเป็นพระอรหันตขีณาสพสิ้นกิเลส แนวทางการปฏิบัติเพื่อการบรรลุธรรมของสาวก เป็นไปตามหลักปฏิบัติที่เรียกว่าสติปัฏฐาน ๔ ในการปฏิบัติจะอาศัยองค์ธรรมสนับสนุน ๓ ประการ คือ อาตาปี สัมปชาโน และสติมา พิจารณาขันธ์ ๕ โดยความเป็นไตรลักษณ์ และอาศัยองค์ธรรมเป็นเครื่องตรัสรู้หรือโพธิปักขิยธรรม ๓๗ มาเป็นแนวทางการปฏิบัติในการพิจารณากายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และ ธรรมในธรรม ตามแนวสติปัฏฐาน ๔ ทำองค์แห่งอริยมรรค ๘ ประการให้บริบูรณ์ เข้าถึงสมุทเฉทปหานกำจัดกิเลสได้ราบคาบในที่สุด สาวกผู้มีความบกพร่องทางร่างกายทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์ล้วนสามารถบรรลุธรรม ก้าวข้ามจากความเป็นปุถุชน เข้าสู่ความเป็นอริยบุคคลได้ทั้งสิ้น ถ้าผู้นั้นมีบารมี ๑๐ บริบูรณ์และเจริญวิปัสสนาภาวนาอย่างถูกต้อง อยู่ตลอด ความบกพร่องทางร่างกายไม่เป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติเพื่อบรรลุธรรม อีกทั้งยังเป็นอุปกรณ์เครื่องมือช่วยผู้เจริญวิปัสสนาภาวนามองเห็นทุกขเวทนาได้อย่างเด่นชัด ทำให้พิจารณาเวทนาในเวทนาเห็นความทนอยู่ในภาพเดิมไม่ได้ของสังขารซึ่งแปรเปลี่ยนไปตามแต่เหตุปัจจัย ปฏิบัติตามหลักสติปัฏฐาน ๔ กำหนดเห็นทุกข์ในสังขารได้ชัดเจนกว่าผู้ที่มีร่างกายปกติทั่วไป

Abstract: This thesis has three objectives: 1) to study the Enlightenment in the Theravda Buddhism, 2) to study the Insight Meditation Practice for Enlightenment of the disciples, 3) to study the Enlightenment of the disabled-body disciple. This study was a qualitative documentation research. Clarified and analyzed data had been taken from the Theravada Buddhist scripture and other related documents, then composed, explained and verified by Buddhist scholars. From the study it was found that the enlightenment in the Theravada Buddhism was to attain the nine supramandane; the four paths, the four fruits, and one Nibbāna. It was the clear knowledge of four noble truths leading to Nibbāna. The disciples who were able to get enlightenment must know supportive virtues and barriers and also follow insight practice until the insight knowledge occured respectively. He reached purification of mind and became a Noble One (Ariyapuggala) starting from the Sotapanna till the Arahanta who can overcome all defilements. The insight practice for enlightenment depended on practicing principle of the four foundations of mindfulness. In the practice, there were three factors for supporting; atāpī (Effort), Sampajāno (Awareness) and Satimā (Mindfulness). Meditator must consider all formations as three common characteristics and the thirty-seven enlightenment factors as a tool for enlightenment for practical way which were the contemplation on body, the contemplation on feeling, the contemplation of mind, and the contemplation on mind-objects according to the four foundations of mindfulness then completed the noble eightfold path and reaching the perfect abandonment (Pahāna) at final. Disciples with disabled-body, both of monks and laity can enlighten and become the Noble One if that person had completed insight practice with the thirty-seven enlightenment factors all the time. The disable body was not a barrier of enlightenment, but rather an instrument to support the practitioner to see suffering clearly. It helped seeing feelings in feeling until practitioners saw the impermanence of mental formations which were changing all the time due to its cause and effect, rather they practiced the four foundations of mindfulness and realized the suffering clearer than the normal person.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Center Library

Address: AYUTTHAYA

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระราชโมลี (มีชัย วีรปญฺโญ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ชัยชาญ ศรีหานู

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2558

Modified: 2561-07-19

Issued: 2561-07-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU580208046.pdf	2.8 MB	39	2023-05-02 20:10:50

ใช้เวลา

0.040683 วินาที