ทฤษฎีบูรณาการเชิงพุทธ

The Buddhist Integral Theory

Name: อรทัย มีแสง

keyword: ทฤษฎี

; เชิงพุทธ

Abstract: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ได้แก่ (๑) เพื่อศึกษาทฤษฎีบูรณาการของเคน วิลเบอร์ (๒) เพื่อวิพากษ์แนวคิดทางพุทธศาสนาเถรวาทที่ปรากฏในทฤษฎีบูรณาการของเคน วิลเบอร์ และ (๓) เพื่อนำเสนอทฤษฎีบูรณาการเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาจิตและสังคม ผลการวิจัยพบว่า ทฤษฎีบูรณาการเป็นทฤษฎีใหญ่ ครอบคลุมทุกองค์ประกอบ และทุกศาสตร์เข้าด้วยกัน มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า มณฑลทัศน์ ๔ ด้าน หรืออะ-คว่า เมื่อมณฑลทัศน์ที่ ๑ คือ ด้านฉันหรือเจตนา มณฑลทัศน์ที่ ๒ คือ ด้านพฤติกรรมหรือสิ่งที่ปรากฏภายนอก หรือกายภาพ มณฑลทัศน์ที่ ๓ คือ ด้านวัฒนธรรม และประเพณี และมณฑลทัศน์ที่ ๔ คือ ด้านสังคม นิเวศวิทยา จนถึงจักรวาลวิทยา แนวคิดนี้ได้รับอิทธิพลจากศาสตร์หลายสาขา ทั้งอิทธิพลของปรัชญาและศาสนาด้านตะวันออกและตะวันตก เช่น พุทธศาสนามหายาน วัชรยาน เซน เวทานตะ ฮินดู เป็นต้น รวมถึงทฤษฎีวิวัฒนาการ ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของฌอง เพียเจต์ ทฤษฎีลำดับขั้นของความต้องการของมาสโลว์ แนวคิดเชิงโครงสร้างนิยม แนวคิดหลังสมัยใหม่ และทฤษฎีเกลียวพลวัตด้วย โฮลอนคือหน่วยที่ใช้วิเคราะห์และอธิบายความจริงที่เกิดขึ้นในทุกสรรพสิ่ง โฮลอน ไม่ใช่วัตถุ ไม่ใช่วิธีการ แต่เป็นการอธิบายความสัมพันธ์ของสรรพสิ่ง โฮลอนเป็นทั้งส่วนรวมและส่วนย่อย ซึ่งเกิดจากการก้าวข้ามและหลอมรวม โฮลอนจะปรากฏอยู่ในทุกที่ กระจายไปทุกภาคส่วน ทั้งในส่วนที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม การเกิดของโฮลอนจะเป็นระบบและเป็นระดับขั้น และสรรพสิ่งก็เกิดเป็นระบบและลำดับขั้นเช่นเดียวกัน จิตในทัศนะของเคน วิลเบอร์และของพุทธศาสนาต่างกัน จิตของเคน วิลเบอร์ เป็น นิรันดร์ เกิดแต่ไม่ดับ ในขณะที่จิตของพุทธศาสนา เกิดและดับ จิตของมนุษย์ก็คือโฮลอนอย่างหนึ่ง คุณลักษณะบางประการของโฮลอนมีทั้งความเหมือนและความต่างกับจิตในพุทธศาสนาเถรวาท อย่างไรก็ตาม แนวคิดเรื่องอัตตา อนัตตา นิพพาน และการตรัสรู้ มีความแตกต่างหรือคลาดเคลื่อนกับพุทธศาสนาเถรวาท เคน วิลเบอร์ ได้นำเสนอการฝึกปฏิบัติตามแนวทฤษฎีของตนเองเรียกว่า การพัฒนาจิตปัญญาอย่างบูรณาการ ซึ่งการปฏิบัติเช่นนี้จะช่วยทำให้ศักยภาพที่ซ่อนเร้นอยู่ภายในมนุษย์มีการเติบโตและพัฒนาได้เต็มรูปแบบ การพัฒนาจิตปัญญาอย่างบูรณาการมีทั้งหมด ๙ ด้าน คือ แกนหลักของการพัฒนาอยู่ ๔ ด้าน และมีด้านเสริมอยู่ ๕ ด้าน การฝึกปฏิบัติในหัวข้อหลัก มีความสอดคล้องกับภาคปฏิบัติของไตรสิกขาในพุทธศาสนาเถรวาทด้วย ผู้วิจัยได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ เรียกว่า ทฤษฎีบูรณาการเชิงพุทธ ทั้งส่วนที่เป็นภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ภาคทฤษฎีจะได้ประยุกต์หลักธรรมจากพุทธศาสนาเรื่องนิยาม ๕ และหลักอิทัปปัจจยตา ได้แนวคิดใน ๓ มิติ คือมิติของปัจเจก มิติของสังคม และมิติของความสัมพันธ์ที่อิงอาศัยกัน สำหรับภาคปฏิบัติ ได้ประยุกต์ทฤษฎีบูรณาการกับหลักคำสอนในพุทธศาสนาเถรวาท เช่น จิตวิทยาเชิงพุทธบูรณาการ ได้นำเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาเรื่องเงาหรือสิ่งที่ซ่อนเร้นในใจ โดยใช้หลักธรรมเรื่องสัมมาทิฏฐิ และพรหมวิหาร ๔ เป็นต้น พฤติกรรมเชิงพุทธบูรณาการเสนอการปรับปรุงพฤติกรรมด้วยกรอบแนวคิด ๓ ประการ คือ ศีล จริต ๖ และเสขิยวัตร วัฒนธรรมเชิงพุทธบูรณาการ ได้ประยุกต์หลักคำสอนเรื่องสัปปุริสธรรม ๗ และสังคมเชิงพุทธบูรณาการ นำเสนอในเรื่องมิติของจิตสำนึกเพื่อสังคม หรือจิตวิวัฒน์เพื่อสังคม ด้วยจิตวิญญาณบูรณาการ อิทัปปัจจยตา และอัปปมัญญา ๔ นอกจากนี้ ผู้วิจัยยังได้เสนอการพัฒนาจิตและสังคมด้วยไตรสิกขาโดยใช้กรอบทฤษฎีบูรณาการด้วย ทฤษฎีบูรณาการเชิงพุทธ เป็นองค์ความรู้ใหม่ที่สามารถนำไปพัฒนาตนเองและสังคม เช่น การส่งเสริมให้เยาวชนทำกิจกรรมเพื่อสังคม หรือการส่งเสริมความรู้เรื่องความสัมพันธ์ที่อิงอาศัยเพื่อให้เกิดจิตสำนึกเพื่อส่วนรวม เป็นต้น การพัฒนาตนเองจะทำให้เกิดความสุข ความสงบ และสามารถพัฒนาตนเองสู่ขั้นสูงสุดคือการหลุดพ้นได้ นอกจากนี้ ยังสามารถนำไปพัฒนาเพื่อความสงบสุขของสังคมได้อีกด้วย

Abstract: The objectives of this dissertation are (1) to study Ken Wilber’s Integral Theory, (2) to criticize the Theravคda Buddhist concepts as shown in Ken Wilber’s Integral Theory and (3) to propose the Buddhist Integral Theory for mental and social development. From the research, it is found that the Integral Theory is a grand theory covering all the aspects and all the disciplines. Another name is called the Four Quadrants or AQAL. The first quadrant is I or intention perspectives. The second one is the behavioral or the outside perspectives. The third one is the cultural and traditional perspectives and the fourth one is the social, ecological and universal perspectives. It has been influenced by many concepts of many disciplines including both eastern and western philosophies and religions such as Mahayana and Vajrayana Buddhism, Zen, Vedanta and Hinduism etc. including the Evolution Theory, the Jean Piaget’s Intellectual Development Theory, the Maslow’s Hierarchical Theory of Motivation, Structuralism, Postmodernism and Spiral Dynamics Theory. Holon is the unit of analysis that used to explain the reality of any existences. Reality as a whole is not composed of things or processes, but of holons. Holon is the system of the relations. Each holon is a whole/part unit, transcended and included its predecessor. Holons are distributed everywhere and every places both of abstraction and concrete objects. Holons are managed in hierarchy same as any existences. The consciousness in concept of Ken Wilber and Buddhism is different. In Ken Wilber’s concept, it’s eternal, arising but not falling while in the Buddhist concept, it’s arising and falling. Human’s Consciousness is also holon. Some characteristics of both holon and consciousness have similarities and differences. However, the concept of Aattค, Anattค, Nibbคna, and the Enlightenment are different from Theravคda Buddhism. Ken Wilber has proposed the practices according to his own theory which called the Integral Life Practice (ILP). These practices will help one to bring each individual’s hidden capacity to fully grow and develop. ILP consists of 4 core modules and 5 auxiliary modules. Main concepts of these practices are also conformed to the practices in the Threefold Training of Theravคda Buddhism. Researcher has synthesized the new knowledge and called as the Buddhist Integral Theory. It proposed both the theory itself and its practices. In the theory, it’s applied the doctrines of Buddhism of 5 Niyคma-s and Idappaccayatค. It consists of 3 dimensions i.e. individual, social, and the causal interdependence dimensions. In practices, they are applied the doctrines of Buddhism as the following; the psychological integral Buddhism will propose the way to solve the Shadow problems using the Right View and 4 Brahmavihคra-s etc. The behavioral integral Buddhism will propose three concepts of the adjustment methods, Sīla, Carita and Sekhiyavatta. The cultural integral Buddhism will propose 7-Sappurisadhamma-s. The social integral Buddhism will propose the social consciousness by Integral Spirituality Engaged, Idappaccayatค and 4 Appamaขขค-s. Furthermore, the researcher has proposed the Threefold Training for mental and social development by using the concept of the Integral Theory. The Buddhist Integral Theory is the new knowledge that can be applied for self and social development such as avocations for social activities of children or the promotion of knowledge in causal interdependence to bring about the social consciousness etc. Self development will gain happiness and peace and the highest development is the cessation of suffering, in addition, it will bring peace for society as well.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระสุธีธรรมานุวัตร (เทียบ สิริญาโณ/มาลัย)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมภาร พรมทา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2556

Modified: 2561-09-04

Issued: 2561-06-01

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	MCU560102006.pdf	4.27 MB	171	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.020598 วินาที