เครือข่ายภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่เพื่อความมั่นคงด้านอาหาร และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในจังหวัดชุมพร

Indigenous Knowledge Network of Upland Rice Culture for Food Security and Biodiversity Conserving in Chumpon Province.

Name: เอกชัย พุมดวง

Address: มหาวิทยาลัยสวนดุสิต คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

Name: ผศ.ดร.ยุสนีย์ โสมทัศน์

Address: มหาวิทยาลัยสวนดุสิต คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

ThaSH: ข้าว ไทย

ThaSH: โครงการส่งเสริมการผลิตข้าว

ThaSH: การจัดการผลผลิต

ThaSH: ข้าวไร่

Abstract: งานวิจัยเรื่องเครือข่ายภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่เพื่อความมั่นคงด้านอาหารและการอนุรักษ์ ความหลากหลายทางชีวภาพในจังหวัดชุมพร มีวัตถุประสงค์ คือ 1) ศึกษาบริบทของภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่ 2) ศึกษาแบบแผนการผลิต การจัดการพื้นที่ การจัดการผลผลิตและการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพข้าวไร่ในจังหวัดชุมพร และ 3) เพื่อสร้างเครือข่ายภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่ในจังหวัดชุมพร ผลการวิจัยพบว่า 1) การปลูกข้าวไร่มีการใช้เครื่องมือเครื่องใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น ไม้แทงสัก กระบอกหนำข้าว และ แกะเก็บข้าว ภูมิปัญญาการปลูกมีการใส่เมล็ดพืชผักสวนครัวรวมกับเมล็ดข้าวในการปลูกข้าวเพื่อจะได้เก็บผลผลิตอื่น ๆ ก่อนและหลังการเก็บข้าว ผู้ปลูกข้าวมีวัฒนธรรมความเชื่อเกี่ยวกับประเพณีการผูกข้าวเพื่อการบูชาพระแม่โพสพ และการลงแขกปลูกข้าวและเก็บข้าวที่แสดงให้เห็นถึงความมีน้ำใจในการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน 2) แบบแผนการผลิตการปลูกข้าวไร่ เริ่มด้วยการเตรียมพื้นที่เพาะปลูกในเดือน กันยายน-ตุลาคม และเก็บเกี่ยวช่วงเดือน กุมภาพันธ์-มีนาคม ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศของแต่ละปี การปลูกข้าวไร่ส่วนใหญ่ในปัจจุบันปลูกในพื้นที่สวนยางพาราและปาล์มน้ำมันที่ปลูกใหม่ มีการจัดตั้งกลุ่มผู้ผลิตและแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าว มีการอนุรักษ์ข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองพันธุ์ข้าวที่นิยมปลูก คือ พันธุ์ข้าวสามเดือน ภูเขาทอง เล็บนก ดอกขาม และนางครวญ 3) การสร้างเครือข่ายภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่ มีเครือข่ายแลกเปลี่ยนความรู้ โดยมีกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าวไร่บ้านสระขาวเป็นแหล่งเรียนรู้และเป็นแกนนำเครือข่าย จากเครือข่ายผู้ปลูกข้าวไร่กลุ่มอื่น และมีการขยายผลการเรียนรู้แก่เยาวชนโดยมีการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นข้าวไร่ไปสู่โรงเรียน The objectives of this research were to: 1) Study of the indigenous knowledge context of upland rice culture 2) Study of production pattern, area management, managing yield and biodiversity conserving of Upland Rice and 3) To build the indigenous knowledge network of upland rice culture in chumphon province. The results of this research were as follows: 1. The rice cultivation is using local wisdom tools is “Mai Taeng Sak” (Stick for soil drill), “Kra Bok Nam” (Bamboo tube for seeds collect), and “Kae” (Sickle), Rice planting wisdom with rice seeds and varieties of vegetable seeds in rice field to harvest the vegetables before and after rice harvesting. The faith of the farmers is “Phuk Kaow” is respect the goddess of rice (Mae Posop) and harvest traditions are traditions that demonstrate the kindness of the people had joined one another. 2. The production pattern of upland rice, the preparation of plantations in September to October, and harvest in February to March. Currently, the rice planting area of new planting rubber and new oil palm planting. The group has established of producers and processing products from rice, and conservation of genetic rice (Oryza sativa L.) is “Samduen” “Phukaotong” “Lebnok” “Dokkham” and “Nangkruan” 3. The indigenous knowledge network of upland rice culture, Ban Sa Kaew farmer group is the learning resources and core networking and extended learning for youth by local curriculum at school.

มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: srinakorn_pan@dusit.ac.th

Name: เสรี วรพงษ์

Role: ที่ปรึกษา

Name: เขมภัทท์ เย็นเปี่ยม

Role: ที่ปรึกษา

Created: 2017

Modified: 2560-11-29

Issued: 2560-11-29

งานวิจัย/Research report

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Cover.pdf	760.19 KB	38	2025-02-25 19:38:46
2	Abstract.pdf	211.49 KB	43	2022-11-18 14:32:30
3	Acknowledgement.pdf	194.25 KB	24	2022-11-18 14:32:34
4	Table of contents.pdf	209.19 KB	23	2022-11-18 14:32:38
5	Chapter 1.pdf	229.93 KB	36	2022-11-18 14:32:41
6	Chapter 2.pdf	446.41 KB	43	2024-10-06 02:06:56
7	Chapter 3.pdf	223.47 KB	25	2022-11-18 14:32:48
8	Chapter 4.pdf	1.65 MB	31	2022-11-18 14:32:52
9	Chapter 5.pdf	217.95 KB	30	2022-11-18 14:32:56
10	Chapter 6.pdf	205.98 KB	25	2022-11-18 14:32:59
11	Chapter 7.pdf	556.17 KB	33	2022-11-18 14:33:03
12	References.pdf	267.91 KB	29	2022-11-18 14:33:06
13	Author.pdf	745.68 KB	23	2022-11-18 14:33:09

ใช้เวลา

0.071327 วินาที