การประยุกต์ภูมิสารสนเทศในการศึกษาธรณีสัณฐานภูมิประเทศแบดแลนด์บริเวณลุ่มน้ำห้วยยางตอนบน จังหวัดสระแก้ว

The application of Geoinformatics on Geomorphology Study of Badland at the upper Huayang Basin Area, Sa-kaeo Province, Thailand

Name: ณัฐพร ยวงเงิน

keyword: ธรณีสัณฐาน

; แบดแลนด์

; การกร่อนของดิน

; การใช้ประโยชน์ที่ดิน

Abstract: การประยุกต์ภูมิสารสนเทศในการศึกษาธรณีสัณฐานภูมิประเทศแบดแลนด์มี จุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาลักษณะธรณีสัณฐาน ได้แก่ อนุสัณฐาน กระบวนการเกิด โครงสร้างของ ตะกอนและวิวัฒนาการของพื้นที่ของภูมิประเทศแบดแลนด์บริเวณละลุ ได้แก่ หลุมยุบ หน้าผาดิน กำแพงดิน เสาดิน และตอดิน ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเกิด การเปลี่ยนแปลงการใช้ ประโยชน์ที่ดินและอัตราการกร่อนของภูมิประเทศแบดแลนด์บริเวณลุ่มน้ำห้วยยางตอนบน จังหวัดสระแก้ว ศึกษาจาก แผนที่ภูมิประเทศและแผนที่ธรณีวิทยามาตราส่วน 1 : 50,000 ภาพถ่ายทางอากาศ ข้อมูลจากดาวเทียม LANDSAT 5 ข้อมูลจากอากาศยานไร้คนขับ (UAV) ผลจากการวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ข้อมูลจากกรมทรัพยากรธรณี กรมพัฒนาที่ดิน กรมอุตุนิยมวิทยา และจากการศึกษาในภาคสนาม ผลจากการศึกษาพบว่า 1. ลักษณะธรณีสัณฐานภูมิประเทศแบดแลนด์ประกอบด้วยอนุสัณฐาน กระบวนการ เกิดโครงสร้างตะกอนและเวลาในการพัฒนาตัว อนุสัณฐานภูมิประเทศแบดแลนด์ พบกระจายอยู่ ในพื้นที่ลาดเชิงเขาบริเวณแอ่งระหว่างภูเขาแคบๆ โดยมีน้ำฝนและทางน้ำสาขาของลุ่มน้ำห้วยยาง ตอนบน กร่อนทิ้งในแนวราบและแนวลึก สัณฐานของแต่ละอนุสัณฐานประกอบด้วย รูปร่าง ความกว้าง ความยาว ความลึก (หลุมยุบ) ความกว้าง ความยาวของหลุมยุบ ความยาวของ หน้าผาดินและกำแพงดิน ศึกษาโดยใช้อากาศยานไร้คนขับเปรียบเทียบกับการศึกษาภาคสนาม พบว่า ความกว้าง ความยาวของหลุมยุบมีค่าความคลาดเคลื่อนไม่เกิน ร้อยละ 10 ส่วนความ ยาวของหน้าผาและกำแพงดินมีค่าความคลาดเคลื่อนไม่เกินร้อยละ 2 และร้อยละ 4 ตามลำดับ ลักษณะผิวหน้าของสัณฐาน มีความแตกต่างกันตามกระบวนการเกิดลักษณะโครงสร้างตลอดจน ระยะเวลาในการพัฒนาตัว" 2. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเกิดภูมิประเทศแบดแลนด์บริเวณลุ่มน้ำห้วยยางตอนบน ประกอบด้วย ธรณีวิทยาโครงสร้าง ธรณีวิทยาลำดับชั้นหิน ลักษณะภูมิประเทศ โครงสร้าง ตะกอน ลักษณะดิน ลักษณะภูมิอากาศ การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ธรณีวิทยา โครงสร้างเกิดจากกระบวนการแปรสัณฐานทำให้เปลือกโลกเกิดรอยเลื่อน รอยแตก รอยแยก และทรุดตัวแบบกึ่งกราเบน ส่งผลให้ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบระหว่างภูเขาแคบๆ และมี อัตราการไหลของน้ำเร็วขึ้น ลำดับชั้นหิน ประกอบด้วยหมวดหินพระวิหารรองรับด้วยหมวดหิน ภูกระดึง ซึ่งเป็นตัวกำหนดลักษณะตะกอนและดิน โครงสร้างของตะกอนและดินเป็นสีเหลือง แดง และสีน้ำตาล โดยมีเนื้อตะกอนส่วนใหญ่เป็นเนื้อค่อนข้างละเอียดถึงตะกอนเนื้อร่วน เนื้อดิน ส่วนใหญ่มีเนื้อดินร่วนปนทรายและดินเหนียว ซึ่งจะส่งผลต่ออัตราการกร่อน ลักษณะภูมิอากาศ อยู่ในเขตภูมิอากาศร้อนชื้นแถบมรสุม (Tropical Savanna : Aw) ลักษณะภูมิอากาศประกอบไป ด้วยอุณหภูมิและน้ำฝน โดยอุณหภูมิจะส่งผลต่อการผุพังอยู่กับที่ทั้งทางกายภาพและทางเคมี ส่วนน้ำฝนจะส่งผลต่ออัตราการกร่อนทั้งในแนวราบและแนวดิ่ง การเปลี่ยนแปลงใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นปัจจัยเร่งอัตราการกร่อน พบว่า ในช่วงประมาณ 60 ปีที่ผ่านมา พื้นที่ป่าไม้ถูกเปลี่ยนเป็น พื้นที่เกษตรกรรมและอื่น ๆ โดยเนื้อที่ป่าไม้ลดลงจากร้อยละ 72.42 ส่วนเนื้อที่ที่มีการกร่อนสูงได้ เพิ่มจากร้อยละ 1.14 เป็นร้อยละ 5.63 3. ผลจากการศึกษาอัตราการกร่อนของภูมิประเทศแบดแลนด์ โดยใช้สมการ สูญเสียดินสากล พบว่า มีอัตราการกร่อนอยู่ในระดับปานกลางคือ 5-15 ตันต่อไร่ต่อปี 4. การประยุกต์ภูมิสารสนเทศในการศึกษาครั้งนี้้ พบว่า มีส่วนช่วยในการศึกษา ธรณีสัณฐานภูมิประเทศแบดแลนด์ให้เป็นระบบและสะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น ส่วนการใช้ข้อมูลจาก UAV แม้ว่าจะมีรายละเอียดภาคพื้นดินสูง (5-6 ซม.) แต่ยังไม่สามารถระบุรายละเอียดภายใน หลุมยุบได้ชัดเจน ซึ่งอาจเกิดจากระบบเซนเซอร์ที่มีช่วงคลื่นแสงไม่เหมาะสม

Abstract: This research aims to apply geoinformatics to study badlands; sedimentary structure; evolution i.e. sinkholes, cliffs, walls, columns, and, stracts; and development factors such as land use change and soil erosion rate in upper Huay Yand basin, Sakaeo Province, Thailand. The data is collected from various sources, namely (1) maps such as topographic maps and geological maps (1: 50,000), (2) photographs such as Arial photographs, data from LANDSAT 5, and data from Unmanned Aerials Vehicles (UAV), (3) laboratory reports from Land Development Department, Department of Mineral Resources and Meteorological Department, and (4) fieldwork. The findings reveal as follows: 1. The study of badland morphology is comprised of four aspects : sub-landform, formation, sedimentary structure, and evolution. Regarding sub-landform, the badlands scattered around the piedmont and the river terrace on the intermontane basin. Rainfall and the water way in the branch of the upper Huay Yang basin cause horizontal and vertical erosion. The sediment features of each sub-landform are considered in terms of shape, width, length and depth (sinkholes). The data about width and length of sinkholes, length of soil cliffs and soil walls collected by UAV are compared with those collected from the fieldwork. It finds errors in UAV photographs by less than 2 percent, 4 percent and 10 percent in length and width of sinkholes, and length of cliffs and soil walls respectively. Sub-landform styles are varied according to the formation, structures, and the time course of evolution. 2. The factors influencing badland formation in the upper Huay Yang basin consist of the geological structure, stratigraphy, topology, sedimentary structure, soil properties, climate, and land use change. As for the geological structure, the techtonic process brings about faults, joints, fissures, half-graben, intermountain plateaus and fast running water passages. Regarding stratigraphy, the badlands in this area are comprised of Phra Wihan formation and Plu Kradung formation. This influences the sediment and soil. Concerning the sediment and soil structure, soil and sediment in the badlands are yellow, red, and brown and the texture is fine and very fine. Moreover, the badlands have sandy loam sandy loams and clay, which affect the erosion rate. In terms of climate, the badlands feature tropical savanna (Aw). Consequently, the badlands are affected by temperature and rainfall. In particular, the temperature causes physical and chemical erosion whereas the rainfall affects the horizontal and vertical erosion rates. As for the land use change, the erosion rate of the badlands is hastened by the land use change. Over the past sixty years, the forest area has been converted into the area for agricultural purposes and non-forest uses. The forest area has been reduced from 98.73 percent to 72.42 percent. Meanwhile, the area of the badlands has been increased from 1.14 percent to 5.63 percent. 3. According to universal soil loss equation, the moderately severe erosion, whose rate of erosion is 5-15 tons per acre per annum, occurs in this area. 4. The geoinformatic application allows systematic and efficient studies, for UAV provide photographs with subtle details up to 5-6 centimeters. However, this tool does not have a suitable sensor range. Consequently, it cannot accurately detect sinkholes.

มหาวิทยาลัยบูรพา. สำนักหอสมุด

Address: ชลบุรี

Email: buulibrary@buu.ac.th

Name: สุพรรณ กาญจนสุธรรม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก

Name: แก้ว นวลฉวี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Name: อภิสิทธิ์ เอี่ยมหน่อ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2557

Modified: 2565-08-03

Issued: 2560-11-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Spatial: ไทย (ภาคตะวันออก)

Spatial: สระแก้ว

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: ภูมิสารสนเทศศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยบูรพา

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	53810052.pdf	15.19 MB	18	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

-0.969269 วินาที