การบริหารจัดการวัดเพื่อความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนา

Monastery Administration for Buddhism Stability

Name: พระครูวิสุทธานันทคุณ (สุรศักดิ์ วิสุทฺธาจาโร)

Abstract: การศึกษาวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี หลักพุทธธรรมและหลักวิธีการบริหารจัดการวัดของคณะสงฆ์ไทย (๒) เพื่อศึกษาวิเคราะห์สภาพและปัญหาอุปสรรคการบริหารจัดการวัดของคณะสงฆ์ภาค ๑๕ (๓) เพื่อนาเสนอการบริหารจัดการวัดเพื่อความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนาระเบียบวิธีวิจัยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บข้อมูลจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและจากผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) จานวน ๒๕ รูป/คน โดยการสัมภาษณ์เจาะลึก(In-depth Interview)และการสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) จำนวน ๑๐ รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการพรรณนาความ ผลการวิจัยพบว่า ๑. การบริหารจัดการวัดของคณะสงฆ์ ในยุคสถานการณ์ปัจจุบันนี้ ผู้บริหารคณะสงฆ์ย่อมมีการพัฒนาการด้านเทคโนโลยี บูรณาการด้วยหลักพุทธธรรมนาการบริหาร/การปกครองไปพร้อมกับความเจริญ และมีกฎหมาย พระราชบัญญัติ ข้อบังคับ ระเบียบต่างๆ มาเกื้อกูลพระธรรมวินัย โดยเฉพาะการบริหาร/การปกครองวัดมีรูปแบบที่แตกต่างไปจากสมัยก่อนมาก เช่น ด้านการปกครอง ด้านการเผยแผ่ ด้านการศึกษา ด้านการศึกษาสงเคราะห์ ด้านการสาธารณสงเคราะห์ ด้านสาธารณูปการมีรูปแบบที่ปฏิบัติชัดเจนมากยิ่งขึ้น ดังนั้น รูปแบบแนวคิดและวิธีการในการบริหารจัดการวัด ชื่อว่ามีส่วนสาคัญยิ่งในการบริหารจัดการให้องค์กรคณะสงฆ์ให้มีประสิทธิภาพประสิทธิผล ฉะนั้นผู้ที่จะเป็นผู้นาในการบริหาร/การปกครองวัดและคณะสงฆ์ในยุคปัจจุบันนี้ต้องเป็นผู้ที่มีวิสัยทัศน์ มีความรู้ ความสามารถ ความเสียสละ และยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น ตลอดจนเป็นผู้เพียบพร้อมด้วยจริยาวัตรข้อปฏิบัติ เป็นที่ยอมรับของคณะสงฆ์และสังคมโดยรวม และที่สาคัญจะต้องเป็นนักปกครองที่มีความซื่อสัตย์ยุติธรรม ต้องเว้นจากความมีอคติทั้งปวง ตั้งมั่นในหลักพรหมวิหารธรรมเป็นแกนหลักของการบริหาร/การปกครองอยู่เสมอ วัดในซึ่งเป็นฐานรากอันสาคัญของคณะสงฆ์และพระพุทธศาสนาก็จะเกิดความมั่นคง นั่นย่อมส่งผลให้พระพุทธศาสนามีความเจริญมั่นคง ๒. การบริหารจัดการวัดขององค์กรคณะสงฆ์ภาค ๑๕ มีประเด็นสาคัญ ๗ ประการ ได้แก่ ด้านระบบและรูปแบบในการบริหารจัดการวัด ปัญหาด้านผู้นาในการบริหารจัดการวัด ด้านการจัดบุคลากรในการบริหารจัดการวัด ด้านงบประมาณในการบริหารจัดการวัด ด้านเทคโนโลยีและอุปกรณ์ในการบริหารจัดการวัด ด้านสภาพแวดล้อมโบราณวัตถุ/พุทธศิลป์/อาคารสถานที่/ภูมิทัศน์ธรรมชาติ และปัญหาความสัมพันธ์กับชุมชนและหน่วยงานของรัฐ อันเป็นปัญหาที่สาคัญใหญ่หลวงสาหรับวัดและคณะสงฆ์ในภาค ๑๕ ๓. การบริหารจัดการวัดเพื่อความมั่นคงแห่งพระพุทธศาสนาของคณะสงฆ์ภาค ๑๕ ในการบริหารกิจการงานคณะสงฆ์ทั้ง ๖ ด้าน คือ ๑) ด้านการปกครอง ๒) ด้านการศาสนศึกษา ๓) ด้านการเผยแผ่ ๔) ด้านการศึกษาสงเคราะห์ ๕) ด้านการสาธารณูปการ และ ๖) ด้านการสาธารณสงเคราะห์ แบบ 5M ได้แก่ (๑) บุคคล (M1 : Man) (๒) เงิน (M2 : Money) (๓) วัสดุอุปกรณ์ (M3 : materials) (๔) การจัดการ (M4 : Management) และ (๕) คุณธรรม (M5 : Moral) เป็นการบริหารจัดการวัดที่เหมาะสมดีงามมีประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับความสามารถในการบริหารจัดการของพระภิกษุสามเณรภายในวัดเป็นสาคัญ เจ้าอาวาส ซึ่งเป็นผู้ปกครองคณะสงฆ์ระดับต้นซึ่งมีหน้าที่ในการบริหารจัดการวัดในด้านต่าง ๆ เจ้าอาวาส ซึ่งเป็นผู้นาเบื้องต้นนับเป็นปัจจัยสาคัญในการนาองค์กรไปสู่เป้าหมายแห่งความสาเร็จ ทั้งนี้ เพราะเจ้าอาวาสเป็นผู้ที่มีบทบาทสาคัญในการตัดสินใจ กาหนดนโยบายและบริหารบุคลากรในองค์กรให้ทางานอย่างมีประสิทธิภาพ ในการปฏิบัติงานของบุคลากรจาเป็นจะต้องมีความสามัคคีและทางานให้สอดคล้องสัมพันธ์กันระหว่างผู้นาและผู้ตาม เจ้าอาวาสนั้นมีภารกิจการบริหารจัดการวัดตามอานาจหน้าที่ของเจ้าอาวาสตามภารกิจของคณะสงฆ์ ๖ ด้านคือ ด้านการปกครอง ด้านการเผยแผ่ศาสนธรรม ด้านการศาสนศึกษา ด้านการศึกษาสงเคราะห์ ด้านการสาธารณูปการ และด้านการสาธารณสงเคราะห์ เจ้าอาวาสที่มีความสามารถพิเศษเฉพาะตัวมีภาวะผู้นา มีกระบวนการและวิธีปฏิบัติงาน สร้างความสัมพันธ์กับชุมชน รวมทั้งมีการพัฒนาตนเองให้สมบูรณ์พร้อมในด้านพระธรรมวินัย จะส่งผลโดยตรงต่อศรัทธาความเชื่อถือของพุทธศาสนิกชน ซึ่งจะช่วยให้การปฏิบัติศาสนกิจทุกอย่างบรรลุตามวัตถุประสงค์โดยง่าย เจ้าอาวาสจึงต้องมีภารกิจที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการวัดในทุก ๆ ด้าน โดยให้พระภิกษุสามเณรในวัดทุกรูปได้ศึกษาและปฏิบัติอย่างเต็มความสามารถ ให้เกิดประสิทธิภาพ ซึ่งสอดคล้องกับกรมการศาสนา กล่าวว่า การบริหารวัด คือการปกครองบังคับบัญชากากับดูแล แนะนา สั่งสอนภิกษุสงฆ์ สามเณร และฆราวาสผู้อยู่ในวัดให้มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย ให้อยู่ในศีลธรรมอันดี และดาเนินกิจกรรมโครงการต่าง ๆ ของวัด ให้สาเร็จด้วยดีมีประสิทธิภาพสูงสุด เจ้าอาวาสจึงต้องมีภารกิจที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการวัดทุกด้าน โดยให้พระภิกษุสามเณรในวัดทุกรูปได้ศึกษาและปฏิบัติอย่างเต็มความสามารถ และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด การบริหารจัดการวัดที่ดีมีคุณภาพจึงเป็นหลักทาให้พระพุทธศาสนามีความมั่นคงยั่งยืนสืบต่อไป

Abstract: The objectives of this research were (1) to study concepts, theories, Buddhadhamma and monastery administrative principles of Thai Sangha, (2) to analytically study the condition and problems and obstacles of monastery administration of Thai Sangha region 15 and (3) to propose the monastery administration for Buddhism stability. The methodology was the qualitative research, collecting data from related texts and researches and 25 key informants by in-depth-interview and focus group discussion with 10 participants. Data were analyzed by the descriptive interpretation. The Findings of Research were as follows : 1. The administration of monasteries of Thai Sangha in the current situation age, Sangha administrative monks must have to develop the technologies, integrated with Buddhadhamma and modernization, having the rules of law, regulations to uphold the Buddhism. Style of monasteries administration had the different form from the past, such as administration, propagation, education, educational welfare, social welfare and Public had become clearer. So the concepts, theories of monasteries administration had the big roles in supporting Buddhism effectively and efficiently. Therefore, the leaders in the monastery administration had to have visions, knowledge, competency, sacrifice, accepted the others’ opinions and well behave, well accepted by Sangha order and society. More importantly, He must be the honest administrators without bias. He strongly confirms with Brahmavihara. Monasteries which are the core centers of monks and Buddhism would become stable and prosperous. 2. The monastery administration of Sangha region 15, had 7 important aspects as system and pattern of monastery administration, problems of leaders in monastery administration, management of personnel for monastery administration, problems of (๔) budget, technology and materials, environment, old stupas, Buddhist art objects, buildings, natural landscape and the problems of relationship with community and state agencies. These were the big problems of Sangha administration for the monasteries and Sangha Orders in region 15. 3. Monastery administration for Buddhism stability of Thai Sangha, region 15 in Sangha Affairs Administration for six aspects are 1) Administration, 2) Religious Education, 3) Propagation, 4) Educational Welfare, 5) Constructions, 6) Public Welfare, and proposed as 5M’s model such as (1) M1 : Man, (2) M2 : Money, (3) M3 : Materials, (4) M4 : Management , (5) M1 : Morality. These are the appropriate and effective monastery administration. It was up to the abbots who were the forefront administrators to manage the monasteries in different aspects. Abbots were the first leaders and important factors to lead the Sangha organizations towards the goals of success. Because the abbots play the major roles in the decision making, set up the policy and personnel administration in the organization to work efficiently. For the work of personnel must have the harmony and work along with the relationship between leaders and followers. The abbots have the task for monastery administration due to the power of abbots from missions of Sangha order for 6 aspects such as administration, Buddhist propagation, religious education, educational welfare, constructions and public welfare. Abbots have the special ability individually for the leadership, have the process and method for making the relation with community, including have the self-development perfectly and Dhamma Vinaya, will effect directly to faith and belief of Buddhism that will help the religious practice to archive the objectives easily. The abbots must have the tasks with the responsibility to monastery administration in all aspects by monks and novices in the temple got the education and practice with full ability for creating efficiency that along with the religion department mentioned that monastery management is the administration for command, control, introduction, teaching the monks, novices and lay men in the temple to have the disciplines, morality and projects activity proceeding of temples to the success with maximum efficiency. The abbots must have the task with responsibility to monastery administration in all sides by giving every monk and novice in the monasteries to have an education and practice with full ability and have the maximum efficiency. The good quality monastery administration is the principle to make Buddhism stability sustainably.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: พิเชฐ ทั่งโต

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สุรพล สุยะพรหม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ภัทรพล ใจเย็น

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2558

Issued: 2558-10-30

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.025049 วินาที