การวิเคราะห์แนวคิดทางการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต)

An Analysis of the Educational Concept of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto)

Name: พระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน (บุดดาวงษ์)

Abstract: การวิจัยเรื่อง “การวิเคราะห์แนวคิดทางการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต)” มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎีทางการศึกษาของไทย ๒) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดทางการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ตามแนวทางการปฏิรูปการศึกษา ๓) เพื่อเสนอนโยบายการปฏิรูปการศึกษาตามแนวคิดของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการสัมภาษณ์ ๙ รูป/คน และในการสัมมนา ๙ รูป/คน ใช้เครื่องมือวิจัย ซึ่งประกอบด้วย ๑) แบบวิเคราะห์เอกสาร คือ ผลงานนิพนธ์ที่เกี่ยวกับแนวคิดของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ๒) แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างเกี่ยวกับการตรวจสอบโครงสร้าง เนื้อหา และภาษาของร่างนโยบายการปฏิรูปการศึกษาตามแนวคิดของ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ๓) ประเด็นการสัมมนาเกี่ยวกับการตรวจสอบความเหมาะสมของร่างนโยบายการปฏิรูปการศึกษาตามแนวคิดของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า ๑) แนวคิดทฤษฎีทางการศึกษาของไทย เป็นแนวคิดที่บูรณาการแนวคิดการศึกษาไทยและแนวคิดการปฏิรูปการศึกษาไทย ผ่านกระบวนการพัฒนานโยบาย และเป็นแนวคิดการศึกษาที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมไทยซึ่งมีพระพุทธศาสนาเป็นรากฐานสำคัญของการศึกษาที่เรียกว่า “การศึกษาวิถีพุทธ” ที่เน้นพัฒนาตนเองให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งด้านความรู้ (วิชชา) และความประพฤติ (จรณะ) หรือความรู้คู่คุณธรรม จึงจะทำให้สังคมไทยเป็นสังคมแห่งปัญญาได้โดยแท้จริง ๒) แนวคิดทางการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) ตามแนวทางการปฏิรูปการศึกษา ๖ ด้าน ได้แก่ ๒.๑) แนวการจัดการศึกษา ได้แก่ (๑) ความหมายของการศึกษา (๒) ความมุ่งหมายของการศึกษา (๓) หน้าที่ของการศึกษา (๔) องค์ประกอบของการศึกษา (๕) การจัดการศึกษา คือ ไตรสิกขา และการปฏิรูปการศึกษาเพื่อจัดการศึกษาที่เหมาะสมสำหรับสังคมไทย (การศึกษาวิถีพุทธ) ๒.๒) การบริหารและการจัดการศึกษา การบริหารและการจัดการศึกษาจะต้องครอบคลุมชุมชนทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วย บ้าน วัด โรงเรียน (“บวร”) ด้วยการสร้างความสมดุลขึ้นมา โดยให้ชุมชนปรับตัวสอดคล้องและส่งเสริมสนับสนุนซึ่งกันและกัน จนเกิดเป็นชุมชนแห่งการศึกษาที่แท้จริง (ชุมชนแห่งกัลยาณมิตร) ๒.๓) มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา ได้แก่ ก. มาตรฐานการศึกษา เป็นมาตรฐานการศึกษาที่เป็นคุณสมบัติของผู้ได้รับการศึกษาตามแนวพุทธ ได้แก่ (๑) คุณสมบัติของผู้ได้รับการศึกษา คือ ภาวิต ๔ (๒) คุณธรรมของผู้ได้รับการศึกษา คือ มีปัญญา และมีกรุณา (๓) การดำเนินชีวิตของผู้ได้รับการศึกษา คือ การทำประโยชน์ตน และการทำประโยชน์ต่อผู้อื่น ข. การประกันคุณภาพการศึกษา เป็นการประกันคุณภาพการศึกษาตามแนวพุทธ คือ ภาวนา ๔ ๒.๔) ครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา ได้แก่ ก. คุณภาพและมาตรฐาน คือ คุณสมบัติตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา ซึ่งประกอบด้วย หน้าที่หลัก คือ สิปปทายก และความเป็นกัลยาณมิตร การจัดการศึกษาทางธรรมวินัย ทศพลญาณ ปฏิสัมภิทา ๔ และลีลาการสอน ๔ ข. การผลิตและการพัฒนา ได้แก่ (๑) การผลิตและการพัฒนาตามระยะเวลา คือ ในระยะสั้นเพื่อสร้างความเป็นนักเรียนที่ดีตามหลักบุพนิมิตของการศึกษา ๗ และในระยะยาวเพื่อสร้างความเป็นบัณฑิต ผู้มีสัจธรรม มีจริยธรรม มีความสุข และการผลิตและการพัฒนาตามความมุ่งหมายของวิชาการ คือ วิชาศึกษาทั่วไปเพื่อสร้างความเป็นบัณฑิต และวิชาเฉพาะวิชาชีพเพื่อสร้างเครื่องมือบัณฑิต (๒) จริยศึกษา เป็นการผลิตครูที่จะต้องคัดยอดคนให้มาเป็นยอดครู และคัดยอดครูให้มาเป็นครูจริยศึกษา ๒.๕) ทรัพยากรเพื่อการศึกษา ได้แก่ ก. ทรัพยากรเพื่อการศึกษาคือธรรมชาติ เป็นแนวคิดการจัดการธรรมชาติ ได้แก่ (๑) แนวคิดเก่าที่พิชิตธรรมชาติและเสพบริโภคมากที่สุด (๒) แนวคิดใหม่ที่เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน ข. ทรัพยากรเพื่อการศึกษาคือมนุษย์ เป็นการพัฒนามนุษย์ ได้แก่ การพัฒนามนุษย์ในฐานะที่เป็นทรัพยากรมนุษย์ และในฐานะที่เป็นมนุษย์ (ชีวิต) ๒.๖) เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา ได้แก่ (๑) การพัฒนาผู้ใช้เทคโนโลยีที่เกี่ยวกับการฝึกอินทรีย์ ๖ ในด้านการศึกษา (๒) การพัฒนาผู้ผลิตเทคโนโลยีด้วยการผลิต และพัฒนาเทคโนโลยีที่สร้างสรรค์ และไม่ก่อให้เกิดปัญหาให้แก่สังคม (๓) ปัญญาที่ควรสร้างขึ้นในยุคไอที คือ ปฏิสัมภิทา ๔ ๓) องค์ความรู้ใหม่จากงานวิจัยนี้ คือ ความคิดของนักปราชญ์สู่การจัดการศึกษา หรือการปฏิรูปการศึกษา ที่มีความสอดคล้องกันและมีความเป็นไปได้ในการปฏิรูปการศึกษา กล่าวคือ นโยบายการปฏิรูปการศึกษาตามแนวคิดของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต) เป็นการบูรณาการจัดการศึกษาวิถีพุทธกับกระบวนการพัฒนานโยบาย ซึ่งประกอบด้วย ปรัชญาการศึกษา วัตถุประสงค์ เป้าหมาย และนโยบายการปฏิรูปการศึกษา ๖ ด้าน ๑๖ ข้อ

Abstract: The study entitled “An Analysis of the Educational Concept of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto)” aimed; 1) to study Thai educational concepts and theories, 2) to analyze the educational concept of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto) according to the educational reform process, and 3) to present the educational reform policy according to the concept of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto). The qualitative research method was used in the study by interviewing 9 key informants and a seminar with 9 key informants. The research tools were composed of; 1) documentary analysis on educational works of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto); 2) Structured Interview on structures, contents and language on the draft of educational reform policy in the concept of Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto), and 3) the aspects from the seminar on the inspecting of the appropriateness of the educational reform policy draft according to Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto). The data were analyzed by content analysis method. The results of the study were as follows: 1) Thai educational concepts and theories were based on the integration of Thai educational concept and Thai educational reform concept via the development process of policy and being related to Thai culture basically based on the education called ‘Buddhist oriented education’, focusing on a self-development as the perfect human being accomplished with knowledge (Vijjā) and conduct (Carana) or knowledge and Virtues making the Thai society a real wisdom society. 2) The educational concept in 6 aspects of educational reform according to Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto) was as follows: 2.1) An education arrangement included (1) meaning of education, (2) purposes of education, (3) functions of education, (4) elements of education, and (5) education arrangement as Threefold Training and the educational reform appropriate to Thai society; Buddhist oriented education. 2.2) An educational administration and arrangement had to cover all the communities consisting of village, monastery and school by generating the balance of the community adjustment relating and promoting one another as the real knowledge-based- community (the Kalyanamitta community). 2.3) The educational standard and assurance included two factors: A) the educational standard consisting of (1) the quality of graduates based on the four principles of Bhāvita, (2) the Virtues of the graduates included wisdom and compassion, and (3) the living standard of the graduates included one’s own welfare and others’ welfare; and B) the educational assurance was the Buddhist educational assurance based on the four principles of Bhāvanā. 2.4) Regarding teachers, lecturers and personnel, it included; A) quality and standard as the quality in Buddhadhamma consisting of Sippadāyaka and Kalyanamitta, the Dhamma and Vinaya education, Dasa-balañāna, Patisambhidā, and 4 styles of teaching, B) producing and developing included; (1) the durational production and development; a short-term to build good students as 7 education priorities and a long-term to build graduates accomplished with the truth, ethics, production and development according to academic purpose, i.e. general subjects to produce learnedship, and specific subjects to construct instruments for graduates, (2) Ethical education was to choose the best man to be a teacher, and to choose the best teacher to teach ethical education. 2.5) The educational resources included; A) the nature as the environmental thought consisting of (1) The old concept to overcome the nature and consume the most, and (2) The new concept as the sustainable development; B) the educational resource as a human resource consisting of the human development as the human resource and living being. 2.6) The educational technology included; (1) the development of technology users on six-sense faculties in educational aspect, (2) the development of technology producers by producing and developing the constructive technology and non-social problem-oriented ones, and (3) the wisdom to be built in the IT age was Patisambhidā. 3) A new form of knowledge obtained from the study was the thoughts of scholars onto the educational arrangement or educational reform with correlation and possibility in the educational reform. The concept on educational reform policy according to Phrabrahmagunabhorn (P. A. Payutto) was as the integration between the Buddhist oriented education and the policy development process consisting of educational philosophy, objective, goal, and 6 aspects and 16 items of the educational reform policy.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: สมศักดิ์ บุญปู่

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: แสวง นิลนามะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2558

Issued: 2558-10-29

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.024631 วินาที