การพัฒนาทางคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในโรงเรีนวิถีพุทธ : กรณีศึกษาโรงเรียนวิถีพุทธในเขตภาคเหนือตอนบน

Moral development of secondary school students in buddhist way of life schools (BWLS) : Case studies of schools in upper northern region (Chiang Rai, Chiang Mai, and Lampang)

Name: พิพัฒน์ศีลาจาร เพ็ชรศรี

Organization : มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

Name: Piphatsrilajarn Phetsri

keyword: คุณธรรมจริยธรรม

ThaSH: การพัฒนาจริยธรรม -- ไทย

Classification :.LCCS: BF723.M54

ThaSH: วัฒนธรรม -- เด็ก -- การศึกษาและการสอน

ThaSH: การศึกษาขั้นมัธยม

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการดาเนินงานของโรงเรียนวิถีพุทธในเขตภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย คุณลักษณะทางคุณธรรมจริยธรรมในตัวนักเรียน และปัจจัยสาคัญที่ส่งผลต่อการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม ใช้วิธีการวิจัยเชิงปริมาณและวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากโรงเรียน 9 โรง นักเรียน 500 คน ผู้บริหารและครู 18 คน ในปี 2557 ผลการวิจัยพบว่า สภาพการดาเนินงานของโรงเรียนอยู่ในระดับดี ในแง่คุณลักษณะเชิงคุณธรรมจริยธรรมสี่ด้าน ได้แก่ ด้านกาย สังคม จิต และปัญญา นักเรียนคิดว่าตนมีคุณลักษณะทั้งสี่ด้านในระดับสูง ปัจจัยสาคัญที่ส่งผลต่อคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน ได้แก่ ปฏิสัมพันธ์ที่ดีระหว่างครูกับนักเรียนและนักเรียนกับนักเรียน การจัดกิจกรรมทางพุทธศาสนามาเป็นกิจกรรมส่งเสริมการเรียน การจัดการเรียนการสอนโดยยึดผู้เรียนเป็นสาคัญ หลักสูตรที่ใช้ชีวิตเป็นตัวตั้ง มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้รู้จักตนเองและอยู่ร่วมกันอย่างเกื้อกูล ครูผู้สอนทาวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนการสอนวิถีพุทธ การมีส่วนร่วมของบ้าน วัด โรงเรียน (บวร) ระบบนิเทศตรวจสอบและประมวลผลอย่างต่อเนื่อง ห้องเรียนและอาคารเรียนมีบรรยากาศเอื้อต่อการเรียนรู้ และครูผู้สอนมีพรหมวิหารธรรม สาหรับปัญหา อุปสรรคของการพัฒนาลักษณะเชิงคุณธรรมจริยธรรม ได้แก่ สภาพแวดล้อมของนักเรียนบางคนไม่เอื้อ มีการเปลี่ยนตัวผู้บริหารบ่อย ครูส่วนหนึ่งไม่เข้าใจแนวทางของโรงเรียนวิถีพุทธ ครูมีภาระงาน มาก หลักสูตรยังไม่บูรณาการแนวคิดวิถีพุทธอย่างเพียงพอและยังไม่เชื่อมโยงกับวิถีในชุมชน ครูไม่อาจทาแผนการเรียนการสอนที่สอดแทรกเนื้อหาวิถีพุทธได้ในทุกรายวิชา โรงเรียนยังขาดเกณฑ์การประเมินผลที่ชัดเจน นอกจากนั้น ค่านิยมสมัยใหม่ที่เน้นวัตถุนิยม วิถีชีวิตแบบเมือง อิทธิพลทางลบของสื่อ และการขาดความร่วมมือจากผู้ปกครองเป็นอุปสรรคจากภายนอกโรงเรียน การแก้ไขปัญหาอุปสรรคเหล่านี้จะช่วยให้ปัจจัยที่สาคัญส่งผลต่อคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนได้ดีขึ้น

Abstract: This research aims to study the way the Buddhist Way of Life Schools (BWLS) operates, how moral character looks like, and important factors for moral development. Both qualitative and quantitative approaches were used to study 9 BWLS. Simple random sampling was used to select 18 classes from Grade 9 and 12, total 500 students, 18 school directors and teachers. Three instruments were used: a questionnaire to evaluate school operations, an in-depth interview for directors and teachers and a self- evaluation form for students’ moral character. Research findings revealed that the students rated the success in school operations as high. Significant factors include teachers, schools’ operational plan, student- teacher relation, and Buddhist extra-curricular activities. The students’ moral character were evaluated as high. Nine factors conducive to positive formation of the students’ moral character namely, enabling environment, arrangement of Buddhist extra-curricular activities, learner-centered method of teaching, relevant curriculum for students’ ways of life, etc. Negative factors were students’ home environment, frequent changes of school directors, lack of integration of Buddhist education concepts in teaching, materialism, mass media influence and lack of parents’ co-operation. Three suggestions namely, emphasis on factors which create a positive formation of the students’ moral character, formal and informal network of BWLS be established, and more coordination of the network.

มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง. ศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา

Address: เชียงราย

Email: library@mfu.ac.th

Name: อัครา อัครนิธิ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สุภางค์ จันทวานิช

Role: อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม

Created: 2557

Issued: 2015

Modified: 2020-04-08

Issued: 2558-10-19

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ. BF723.M54 พ697ก 2557

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: สังคมศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

©copyrights มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Piphatsrilajarn Phetsri.pdf	2.46 MB	237	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.043735 วินาที