การศึกษาการจัดการความกลัวในพระพุทธศาสนาเถรวาท

A Study of Fear Management In Theravãda Buddhism

Name: อาทิตยา ม้ามณีแดง

Abstract: งานวิจัยเรื่องนี้ มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาความหมายและปัจจัยที่ก่อให้เกิดความกลัว แนวคิดเกี่ยวกับความกลัวในพระพุทธศาสนาเถรวาท การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อจัดการความกลัว เพื่อให้ผู้ที่เกิดความกลัวสามารถจัดการกับความกลัวได้อย่างถูกต้องเหมาะสม โดยการศึกษาจากแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับความกลัวโดยทั่ว ๆ ไป ความกลัวที่ปรากฏในพระพุทธศาสนาพร้อมทั้งตัวอย่างของคนที่เกิดความกลัว และวิธีการนำหลักพุทธธรรมมาประยุกต์ใช้ในการจัดการความกลัว ผลของการศึกษาวิจัยเรื่องนี้ได้พบว่า ความกลัวเป็นธรรมชาติที่เกิดขึ้นกับมนุษย์ทุกคน จึงถือเป็นศัตรูตัวสำคัญในการดำเนินชีวิต ความกลัวที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของคนเรามีอยู่มากมายหลายประเภท ขึ้นอยู่กับจิตใจของแต่ละบุคคล ว่าจะสามารถรองรับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้มากน้อยเพียงไร จึงเป็นเหตุให้แสวงหาที่พึ่งที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจ เพื่อเป็นเครื่องป้องกันความกลัวไม่ให้เกิดขึ้น ความกลัวเกิดขึ้นทั้งจากปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอก เช่น กลัวผลของการกระทำไม่ดีที่เคยทำไว้ กลัวการสูญเสียสิ่งอันเป็นที่รัก กลัวการเปลี่ยนแปลงในชีวิต กลัวภัยธรรมชาติ เป็นต้น และปัจจัยภายใน เช่น สภาพร่างกายทรุดโทรม มีโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียน สภาพจิตใจที่ย่ำแย่ ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง รู้สึกวิตกกังวลอยู่ตลอดเวลา ทำให้เกิดปฏิกิริยาต่าง ๆ ต่อร่างกายและจิตใจ เช่น หัวใจเต้นแรงและถี่ หน้าซีดเหงื่อออก กล้ามเนื้ออ่อนล้า แขนขาสั่น เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ความกลัวก็มีทั้งข้อดีและข้อเสีย ข้อดีคือทำให้เข้าใจสภาพความเป็นจริงของชีวิต ตราบใดที่เรายังมีอวิชชา คือความไม่รู้ปกคลุมครอบงำอยู่ก็จะทำให้เกิดความกลัวอยู่ตลอดเวลา เป็นเหตุให้เราต้องหาหนทางจัดการกับความกลัว เพื่อให้ชีวิตมีความเป็นปกติเหมือนเดิม ข้อเสียของความกลัวคือทำให้สุขภาพร่างกายและจิตใจผิดปกติ วิตกกังวลอยู่เสมอ ไม่กล้าตัดสินใจ เป็นเหตุให้เกิดความเบื่อหน่าย ท้อแท้ในการดำเนินชีวิต พระพุทธเจ้าทรงตระหนักถึงความกลัวที่เกิดขึ้น ถือเป็นมหันตภัยอันยิ่งใหญ่ในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้เกิดในอบายภูมิทั้งหลาย ดังที่ปรากฏในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา เช่นเรื่องพระเจ้าอชาตศัตรู การทำสงครามระหว่างเทวดาและอสูร เป็นต้น ความกลัวนั้นก่อให้เกิดผลกระทบทั้ง ๒ ด้าน คือด้านดี เช่น กลัวต่อการทำบาป เกิดความกล้าในการทำความดี มีอัปปมาทธรรมในใจอยู่เสมอ ส่วนด้านไม่ดี เช่น เป็นอุปสรรคในการพัฒนาตนเอง ไม่สามารถบรรลุคุณธรรมได้ พระพุทธองค์ทรงแสดงหลักธรรมเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการความกลัว โดยระลึกถึงพระรัตนตรัย คือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ซึ่งเป็นผู้ที่ไม่หวาดกลัว และสามารถทำให้คนหายจากความกลัว เพราะเป็นผู้ปราศจากกิเลสทั้งหลายที่เป็นเหตุให้เกิดความกลัว วิธีการจัดการกับความกลัวคือการพัฒนาตนเองให้เข้าใจในสิ่งที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริง ฝึกจิตใจให้มีความแข็งแกร่งพร้อมที่จะรับมือกับความกลัวที่จะเกิดขึ้น และสามารถจัดการความกลัวที่เกิดขึ้นในชีวิตได้ โดยอาศัยกระบวนการไตรสิกขา คือศีล สมาธิ ปัญญา หลักของอริยมรรคมีองค์ ๘ หลักของเวสารัชชกรณธรรม เป็นต้น การจัดการกับความกลัวตามแนวทางของพระพุทธศาสนา ก่อให้เกิดผลที่ตามมาในหลาย ๆ ด้านด้วยกัน เช่น ด้านแนวความคิด ด้านวัฒนธรรมประเพณี ด้านการอยู่ร่วมกันในสังคม ความกลัวแม้เป็นสิ่งที่น่ากลัวก็ไม่ควรกลัวจนเกินไป แต่ควรหาวิธีการจัดการที่ถูกต้องเหมาะสม โดยอาศัยหลักพุทธธรรมเป็นเครื่องมือในการจัดการกับความกลัว เพื่อให้เกิดความกล้าในการพัฒนาตนเองและสังคมตลอดไป

Abstract: The objectives of the thesis is to study the meaning and factors that cause fear. The fear concept is Theravãda Buddhism. The application of Buddhist principles to manage fear so that the person can properly deal with it through the study of general fear theory, fear which is in Buddhism and examples of those who have fear as well as how to apply Buddhist principles to get rid of it. From the Study, fear naturally occurs to every one. Hence, it is considered a major enemy in our way of living. There are many types of fear which daily happen to humans, depending on individuals minds and how well they can manage it. So human seeks mind refuge as a fear prevention. Fear is caused by internal and external factor. External factors such as being afraid of bad things resulting from past actions, of losing the beloved ones, of changes in life or of natural disaster. Internal factors such as deteriorating physical health, illness, poor mental state and no self confidence. All these factors cause frequent anxiety resulting in different effects on body and mind such as high heart rate, paleness, fatigue and etc. However, there are pro and con of being fearful. The pro is the understanding of truths in life. As long as human has ignorance, he will be afraid all the time which cause him to find ways to manage with fear in order to have a normal life. The con is it causes unhealthy body and mind, anxiety and indecisive ability resulting in boreness and the Lord Buddha realizes that fear is the great danger in life not only for human but also for angels, demon and Brahma who is born in various Obripooami. As mentioned in Buddhist scriptures such as Ajãtasattu king and War between Angels and Demon. Fear causes two effects. One is positive such as being scared of doing sin. Hence, being brave to do good deeds. Another is negative that is being afraid to develop oneself. Hence, being unable to achieve moral. The Lord Buddha teaches Dhamma in order that people applies it to get rid of their fear by considering reasons, Dhamma and monkhood who are fearless and help people from fear because they do not desires which trigger fear. Developing oneself to understand the consequences of the fact, controlling mind to face with potential fear and manage it using the threefold training, rules of morality, concentration and intelligence, the noble eightfold paths, qualities making for intrepidity are ways to manage fear. Fear management based on Buddhist causes various results. For example, concepts, traditions, and communicative. Although fear is something to be afraid of, one should not be too seared and find proper way to manage it utilizing Buddhist principles as tools to get rid of it and build up courage to continuously develop oneself and social.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระศรีคัมภีรญาณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สมิทธิพล เนตรนิมิตร

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2555

Issued: 2558-08-09

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: Master of Arts Degrees

Level: Master's Degree

Descipline: Buddhist Studies

Grantor: Mahachulalongkornrajavidyalaya University

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.018763 วินาที