หลักการและขั้นตอนเกี่ยวกับวิธีพิจารณาคดีปกครอง : ศึกษาเฉพาะกรณีเขตอำนาจศาลปกครอง

The Principles and Process of Administrative Court Procedure : A Study on Jurisdiction of Administrative Courts

Name: วิชัย วงษ์ทอง

ThaSH: ศาลปกครอง -- ไทย

ThaSH: วิธีพิจารณาคดีปกครอง -- ไทย

Abstract: การที่ศาลปกครองจะมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีใดได้นั้น จะต้องเป็นเรื่องคดีปกครอง อันเกิดข้อพิพาททางปกครองระหว่างหน่วยงานของรัฐหรือเจ้าห้าที่ของรัฐกับเอกชน หรือระหว่างหน่วยงานของรัฐด้วยกัน ภายหลังจากได้จัดตั้งศาลปกครองเป็นองค์ตุลาการระบบศาลคู่ในประเทศไทยขึ้นมาใหม่ จึงได้มีประชาชนนำข้อพิพาทต่างๆมาฟ้องยังศาลปกครองเป็นคดีจำนวนมาก แต่ก็มีคดีจำนวนมากด้วยกันที่ศาลปกครองมีคำสั่ง ไม่รับคำฟ้องของผู้ฟ้องคดีไว้พิจารนา จากการที่ได้ศึกษาวิจัยพบว่าเรื่องข้อพิพาทที่นำมาฟ้องคดีนั้น เรื่องที่อยู่ในเขตอำนาจศาลปกครองหรือไม่ประเด็นปัญหาสำคัญประการหนึ่งของหลักการและขั้นตอนเกี่ยวกับวิธีพิจารณาคดีปกครอง โดยได้ศึกษาแยกเป็นประเด็นปัญหาออกไว้ดังนี้ 1.เรื่องการกระทำของรัฐบาล และกระบวนการยุติธรรมทางอาญานั้นไม่มีกฎหมายลายลักษณ์อักษรบัญญัติยกเว้นไว้ไม่ให้อยู่ในเขตอำนาจศาลปกครอง เป็นแต่เป็นเรื่องแนวความคิดทฤษฎีทางวิชาการกฎหมายในต่างประเทศว่าเป็นเรื่องไม่อยู่ในเขตอำนาจศาลแต่ก็มีผู้นำข้อพิพาทเหล่านี้มาฟ้องยังศาลปกครองเป็นจำนวนมาก 2.องค์กรอิสระ: ก.ก.ต. มีแนวความคิดจากผลคำวิจัยของศาลรัฐธรรมนูญที่24/2543ว่าองค์กรอิสระตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญไม่อยู่ในเขตอำนาจตรวจสอบของศาลปกครองที่ทำให้ขัดแย้งกับแนวความคิด ทฤษฏีหลักวิชาการกฎหมายปกครองในการควบคุมตรวจสอบการกระทำทางปกครองขององค์กรอิสระโดยศาลปกครองอย่างยิ่ง 3.รัฐวิสาหกิจไม่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกาไม่อยู่ในเขตอำนาจของศาลปกครอง แม้ว่ารัฐวิสาหกิจเหล่านี้จะเป็นหน่วยงานที่เป็นกลไกของรัฐอย่างหนึ่ง ศาลปกครองก็ไม่มีอำนาจตรวจสอบของรัฐวิสาหกิจเช่นว่านี้ได้ในการทางบริหาร เช่น การพัสดุ การบริหารงานบุคคล เป็นต้น เว้นแต่การที่ได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครองหรือการดำเนินกิจการทางปกครอง ทำให้การตรวจสอบการกระทำของรัฐวิสาหกิจเหล่านี้แคบลงกว่าที่บัญญัติไว้ในกรอบของรัฐธรรมนูญ 4.อำนาจดุลพินิจของฝ่ายปกครอง แม้เป็นเรื่องที่อยู่ในเขตของอำนาจของฝ่ายปกครองสามารถตรวจสอบได้อยู่แล้วก็ตาม แต่ก็มีปัญหาว่า ศาลปกครองมีมาตรการใดหลักทฤษฎีกฎหมายใดบ้าง ในการตรวจสอบดุลพินิจของฝ่ายปกครอง 5.เรื่อง ละเมิด เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับการกระทำละเมิดของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ แต่ไม่ใช้คดีละเมิดทางปกครอง ทั้งนี้ คดีละเมิดทางปกครองต้องพิจารนาจากกฎหมายหลายฉบับประกอบกัน และไม่มีบทนิยามความหมายโดยชัดเจนจึงทำให้มีการตีความกฎหมายเป็นไปได้หลายนัย 6.เป็นเรื่องคดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญา แต่ไม่ใช่คดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครองที่อยู่ในเขตอำนาจของศาลปกครอง เนื่องจากตามบทนิยามของกฎหมายได้ให้ความหมายไว้อย่างกว้างๆ ดังนั้น ศาลปกครองจึงต้องวางแนวบรรทัดฐานเสียก่อนว่าลักษณะสัญญาใดเป็นสัญญาทางปกครอง 7.คดีปกครองที่อยู่ในเขตอำนาจของศาลอื่น เป็นเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้อยู่ในเขตอำนาของศาลอื่น เช่นในเขตอำนาจของศาลชำนาญพิเศษ ได้แก่ ศาลแรงงาน ศาลภาษีอากร ศาลเยาวชนและครอบครัว เป็นต้นซึ่งจัดตั้งเป็นศาลเยาชนประเภทหนึ่ง แต่ก็มีกรณีบางปัญหาเป็นเรื่องของศาลนั้นๆแล้วมิใช้ว่าจะอยู่ในเขตอำนาจศาลชำนาญพิเศษทั้งหมดแต่อาจเป็นปัญหาเรื่องการกระทำทางปกครองที่อยู่ในอำนาจของศาลปกครองได้ แม้รอบปีผ่านมาศาลปกครองได้มีการวางหลักเกณฑ์ที่สำคัญๆ ที่มีผลต่อการดำเนินคดีมาเป็นลำดับในประเด็นสำคัญต่างๆโดยที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด เช่นหลักเกณฑ์การพิจารณาว่าสัญญาใดเป็นสัญญาทางปกครอง การกระทำใดเป็นกระบวนการยุติธรรมทางอาญา อำนาจของผู้ฟ้องคดี ระยะเวลาฟ้องคดี สถานะของบุคคลเป็นต้น แล้วก็ตาม แต่ยังมีปัญหาในเรื่องเขตอำนาจศาลอยู่หลายประการผู้เขียน ก็ยังมีความเห็นว่าประเทศไทยยังขาดหลักกฎหมายปกครองทั่วไปที่จะใช้เป็นเกณฑ์พิจารณาตีความว่าการกระทำเรื่องนั้นๆ เป็นการกระทำทางปกครองหรือไม่องค์กรที่อยู่ในเขตอำนาจศาลปกครองก็ยังมีข้อจำกัดเรื่องคำว่า รัฐ มิใช่นิติบุคคลตามกฎหมายมหาชน การวางหลักกฎหมายมหาชนของศาลปกครองยังจะต้องอาศัยระยะเวลาพัฒนาการต่อไป จึงจะได้มีข้อเสนอแนะให้ประเทศไทยควรรีบจัดทำประมวลกฎหมายว่าด้วยกระบวนการยุติธรรมทางปกครอง (Code de justice administrative) ขึ้น เพื่อรวบรวมหลักกฎหมายปกครองทั่วไป อาทิเช่น กฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาทางปกครอง นิติกรรมทางปกครอง สัญญาทางปกครอง และละเมิดทางปกครอง เป็นต้น ตลอดจนวิธีพิจารณาคดีปกครอง และอำนาจหน้าที่ของศาลปกครองเข้ามาอยู่ด้วยกันเป็นหมวดหมู่ เพื่อความสะดวก ในการศึกษาและทำความเข้าใจของประชาชนได้ง่ายยิ่งขึ้น มิให้กระจัดกระจายอยู่ตามพระราชบัญญัติต่างๆทั่วไป ดั่งปัจจุบัน

Abstract: The Administrative Court has a jurisdiction to hear the "administrative cases" which arising from the dispute between the administrative agencies or the public officials and the individuals or among the administrative agencies themselves. Since the establishment of the newly opening Thai Administrative Court as a dual system of court, Thai people have brought many cases to the court for trial but there are still a number of cases which the court has refused to admit the complaint for hearing.From the analytical study of the orders of the Administrative Courts in admitting or refusal the complaint filed to the court, it is found that there are some majors problems about the jurisdiction of the court and its procedure as follow:1. There is no provision of law providing the cases involve government of acts and criminal process are under the jurisdiction of the Administrative Court There are only the concepts from the legal theories adopted from foreign countries denying the power of the Court to hear such cases but some people still bringing these kind of cases to the Court.2. The legal effects from the decision n 24/2543 of the Constitutional Court ruling that the Administrative Court has no power to control or check the legality of theadministrative action of the Independent Regulatory bodies such as the Election Commission, having the conflict against the concept and academic theories of administrative law in controlling and checking the administrative action.3. Although the State enterprise established by on Act or Royal Decree is one the government agencies but there is no law giving the power to the Administrative Court to check the legality of such government enterprise's acts. Except that an agency entrusted to exercise the administrative or carry out administrative acts. So making the checking of the State enterprise acts much narrower than that provided in the from work of the constitution.4. Although the discretions of the administrative agencies are within the jurisdiction of Administrative Court but there are some problems about the lack of measures, legal theories and laws in checking these discretions.5. As to the dispute in relation to the wrongful act of the administrative agencies or State officials but not arising from administrative acts which required the consideration of many laws without one clear definition. Making the diversity in the interpretation of law.6. As to the dispute in relation to the contract but not the administrative contract which is under the jurisdiction of the court. The definition of the administrative contract is very broad so the Administrative Court must lay down the precedent of what is or what is not an administrative contract.7. Some administrative cases having the laws provided to be in the jurisdiction of the other courts e.g., labour court, tax court, juvenile and family court etc., but some of these cases also be in the jurisdiction of the Administrative Court. Making the problems of overlapping jurisdiction.Although in the recent times the Administrative Court by the approval of general assembly of judges of the Supreme Administrative Courts have laid down the rules and principles to enable the parties to undertake the proceeding of the court such as theprinciples to consider what is an administrative contract or what is in the criminal process, the right and status of the complainant, the prescription of claims etc., but there arc still some problems about the jurisdiction of Administrative Court.Et is of opinion that Thailand lack of the general principles of administrative law to use as general rules to consider whether the acts are administrative acts or not. In addition, there is some limitation of the organization under the jurisdiction of the Administration Court such as the state is not a juristic person according the administrative law. The principles of public laws applicable by the Administrative Court need to be developed. It is suggest that Thailand should have the Code of Administrative Justice in order to compile all proceedings of the general principle of administrative law such as administrative procedure act, administrative juristic act, administrative contract act, and a wrongful administrative act etc., and administrative court procedure and the jurisdiction of the Administrative Courts rather than having them spread in the different laws as they are at present.

มหาวิทยาลัยรามคำแหง.สำนักหอสมุดกลาง

Address: กรุงเทพมหานคร (Bangkok)

Email: dcms@lib.ru.ac.th

Name: ภูริชญา วัฒนรุ่ง

Role: คณะกรรมการที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Name: กิตดนัย ธรมธัช

Role: คณะกรรมการที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

Created: 2545

Issued: 2548-05-20

Modified: 2549-01-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

ISBN: 974-090-374-6

CallNumber: ม.ร. ว2325 2545

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: นิติศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยรามคำแหง

©copyrights มหาวิทยาลัยรามคำแหง

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Title.pdf	75.09 KB	625	2025-06-22 14:17:22
2	Abstract.pdf	165.17 KB	554	2025-06-22 14:17:30
3	Contents.pdf	174.94 KB	860	2025-08-17 04:31:57
4	Chapter1.pdf	346.79 KB	846	2026-01-01 23:11:43
5	Chapter2.pdf	2.78 MB	1052	2026-01-01 23:16:06
6	Chapter3.pdf	1.28 MB	800	2025-06-22 14:17:50
7	Chapter4.pdf	7.21 MB	945	2025-06-22 14:17:54
8	Chapter5.pdf	554.3 KB	702	2025-06-22 14:18:02
9	Bibliography.pdf	227.56 KB	483	2025-06-22 14:18:14
10	Vita.pdf	16.08 KB	359	2025-06-22 14:18:18

ใช้เวลา

0.044477 วินาที