ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 : ศึกษากรณีกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท

The section 157 under penal code : the case study to the same act violating several provisions

Name: ศิริพร อนันตเสถ

ThaSH: ความผิดทางอาญา -- วิจัย

Classification :.DDC: 345.02322

ThaSH: ความผิดหลายบท -- วิจัย

ThaSH: การกระทำในทางอาญา -- วิจัย

ThaSH: ความผิดฐานเจ้าพนักงานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ -- วิจัย

Abstract: ในปัจจุบันความผิดฐานเจ้าพนักงานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดหรือปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยทุจริต ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 นี้มีความสำคัญต่อความรับผิดทางอาญาของเจ้าพนักงานเป็นอย่างมาก เนื่องจากการที่บัญญัติมาตรานี้ก็เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความบกพร่องและให้ครอบคลุมถึงการกระทำที่เป็นการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานทุกคนทุกตำแหน่งหน้าที่ อันมีลักษณะของการกระทำที่ไม่สามารถกำหนดเฉพาะเจาะจงได้ทุกการกระทำ โดยให้ผู้พิพากษาเป็นผู้พิจารณาจากพฤติการณ์ของการกระทำเป็นกรณีๆ ไป จึงมีลักษณะเป็นบททั่วไป วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษากรณีที่เป็นการกระทำความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทซึ่งบทหนึ่งเป็นการกระทำความผิดตามบทเฉพาะบทหนึ่งบทใดในหมวดความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ตั้งแต่มาตรา 147 ถึงมาตรา 156 และมาตรา 158 ถึงมาตรา 166 และอีกบทหนึ่งเป็นการกระทำความผิดตามมาตรา 157 จากการศึกษาพบว่าบทบัญญัติมาตรา 157 ประมวลกฎหมายอาญา ซึ่งได้รับการบัญญัติไว้กึ่งกลางระหว่างความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการที่มีลักษณะเป็นการกระทำโดยทุจริต เพื่อแสวงหาประโยชน์ (มาตรา 147 ถึงมาตรา 156) และความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการซึ่งมีลักษณะเป็นการกระทำให้เกิดความเสียหายโดยมิชอบ (มาตรา 158 ถึงมาตรา 166) ถือว่าเป็นบทกฎหมายทั่วไป ส่วนมาตราอื่นในหมวดความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ตั้งแต่มาตรา 147 ถึงมาตรา 156 และมาตรา 158 ถึงมาตรา 166 นั้นเป็นบทเฉพาะ ดังนั้นหากมีการกระทำความผิดในหมวดความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการอันเป็นความผิดบทเฉพาะดังกล่าวแล้ว แม้จะเป็นการกระทำความผิดตามมาตรา 157 ด้วยก็ตาม ก็ไม่ต้องปรับบททั่วไปตามมาตรา 157 อีก เพราะมิฉะนั้นแล้วบทเฉพาะที่มีโทษเบากว่า มาตรา 157 จะไม่มีโอกาสลงโทษได้เลย เพราะจะใช้ลงโทษมาตรา 157 อันเป็นบทหนักทุกกรณี แม้โทษจะเบากว่าก็ต้องลงโทษตามบทเฉพาะโดยถือตามหลักกฎหมายทั่วไปที่ว่า “บทเฉพาะย่อมยกเว้นบททั่วไป” โดยถือเป็นข้อยกเว้นของบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90 ที่กำหนดว่าเมื่อมีการกระทำกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท ให้ใช้กฎหมายบทที่มีโทษหนักที่สุดลงโทษแก่ผู้กระความผิดเพราะถ้าศาลลงโทษตามบทกฎหมายทั่วไป ซึ่งในที่นี้ คือ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 ซึ่งเป็นบทหนักแล้ว บทเฉพาะซึ่งมีโทษเบากว่าก็จะไม่มีที่ใช้ แต่จากการศึกษาคำพิพากษาของศาลฎีกาจะพบว่ากรณีที่เป็นการกระทำความผิดกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบทซึ่งบทหนึ่งเป็นการกระทำความผิดตามบทเฉพาะบทหนึ่งบทใดในหมวดความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ตั้งแต่มาตรา 147 ถึงมาตรา 156 และมาตรา 158 ถึงมาตรา 166และอีกบทหนึ่งเป็นการกระทำความผิดตามมาตรา 157 นั้น ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้ว่ามาตรา 157 มีทั้งกรณีที่เป็นบททั่วไปและเป็นบทหนัก ตามมาตรา 90 การที่ศาลฎีกามีแนวคำวินิจฉัยออกเป็น 2 แนวดังกล่าว จึงทำให้เกิดปัญหาในการลงโทษ โดยเฉพาะในกรณีที่เป็นการกระทำความผิดตามมาตรา 158 ถึงมาตรา 166 ซึ่งมีอัตราโทษต่ำกว่ามาตรา 157 เมื่อศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา 158 ถึงมาตรา 166 เป็นบทเบา ให้ลงโทษตามมาตรา 157 อันเป็นบทหนักตามมาตรา 90 จึงทำให้เกิดปัญหาที่ว่ามาตรา 158 ถึงมาตรา 166 ใช้ลงโทษได้น้อยหรือไม่ต้องใช้เลย จากปัญหาดังกล่าวข้างต้น ผู้เขียนมีความเห็นว่าควรต้องทำความเข้าใจหลักกฎหมายทั่วไปเสียก่อน โดยหลักกฎหมายทั่วไปมีว่า บทเฉพาะย่อมยกเว้นบททั่วไป และลงโทษตามบทเฉพาะแม้จะกำหนดโทษเบากว่าโดยถือเป็นข้อยกเว้นของมาตรา 90 สำหรับมาตรา 157 นี้ ต้องถือว่าเป็น “บททั่วไป” และ มาตรา 147 ถึงมาตรา 156 และมาตรา 158 ถึงมาตรา 166 นั้นเป็น “บทเฉพาะ” ดังนั้น เมื่อมีการกระทำความผิดอันเป็นกรรมเดียวผิดกฎหมายหลายบท การบังคับใช้และ การตีความกฎหมายต้องลงโทษตามมาตรา 147 ถึงมาตรา 156 และมาตรา 158 ถึงมาตรา 166 ซึ่งเป็น “บทเฉพาะ” ตามหลักบทเฉพาะย่อมยกเว้นบททั่วไป และลงโทษตามบทเฉพาะแม้จะกำหนดโทษเบากว่าโดยถือเป็นข้อยกเว้นของมาตรา 90 และควรแก้ไขบทบัญญัติมาตรา 157 โดยเพิ่มเติมคำว่า “ความผิดที่กระทำนั้นไม่ต้องด้วยกฎหมายบทอื่น” เพื่อให้บทบัญญัติดังกล่าวมีความชัดเจนแน่นอน นอกจากนี้เห็นสมควรให้มีการแก้ไขบทบัญญัติมาตรา 90 ให้มีความชัดเจนแน่นอนมากยิ่งขึ้น

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์สนเทศและหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@dpu.ac.th

Name: อุทัย อาทิเวช

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2557-06-27

Created: 2556

Issued: 2556-11-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ345.02322 ศ463ป

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: กฏหมายอาญาและกระบวนการยุติธรรมทางอาญา

Grantor: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Cover.pdf	298.69 KB	78	2026-05-26 18:16:01
2	ABS.pdf	265.47 KB	55	2026-05-26 18:16:01
3	Chap_1.pdf	279.15 KB	95	2026-05-26 18:16:01
4	Chap_2.pdf	411.82 KB	78	2026-05-26 18:16:01
5	Chap_3.pdf	418.63 KB	74	2026-05-26 18:16:01
6	Chap_4.pdf	491.12 KB	74	2026-05-26 18:16:01
7	Chap_5.pdf	264.69 KB	72	2026-05-26 18:16:01
8	App-bip.pdf	306.41 KB	58	2026-05-26 18:16:01
9	Vita.pdf	243.13 KB	45	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.383192 วินาที