หลักธรรมสำหรับอุบาสิกาคนสำคัญในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท

Name: นายบุญเยี่ยม ทองเพ็ชร

keyword: คัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท

Abstract: บทคัดย่อ วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ได้แก่ (๑) เพื่อศึกษาบทบาทและสิทธิของอุบาสิกาคนสำคัญในฐานะสตรีสมัยพุทธกาล (๒) เพื่อศึกษาหลักธรรมสำหรับอุบาสิกาคนสำคัญในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท (๓) เพื่อประยุกต์หลักธรรมสำหรับอุบาสิกาคนสำคัญมาใช้ในสังคมไทย การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา หนังสือเอกสารและผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า ๑.บทบาทและสิทธิของอุบาสิกาคนสำคัญในฐานะสตรีสมัยพุทธกาลที่ปรากฏในคัมภีร์เถรวาทเฉพาะที่เป็นเอตทัคคะจำนวน ๑๐ คนนั้น ทุกคนมีบทบาทและสิทธิ รวมทั้งชาติกำเนิดที่แตกต่างกัน อุบาสิกาบางคนเกิดในตระกูลกษัตริย์ บางคนเกิดในตระกูลพราหมณ์และตระกูลอื่น ๆ ตามลำดับ ทุกคนมีศรัทธาในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทแตกต่างกันบางคนนับถือศาสนาอื่นมาก่อนแล้วจึงเปลี่ยนมานับถือพระพุทธศาสนาภายหลัง แต่ที่เหมือนกันคือทุกคนมีบุรพจรรยาในอดีตชาติเมื่อมาฟังธรรมจากพระพุทธองค์หรือสาวก จึงบรรลุธรรมได้อย่างง่ายดาย ๒. หลักธรรมที่อุบาสิกาคนสำคัญแต่ละคนได้รับฟังนั้นมาจากต่างที่ ต่างกรรม ต่างวาระ และต่างบุคคลที่แสดงธรรมบางคนได้รับฟังจากพระพุทธเจ้าโดยตรง บางคนได้รับฟังจากพุทธสาวก บางคนได้รับฟังจากพุทธสาวิกา บางคนรับฟังเพียงครั้งเดียวก็สามารถบรรลุธรรม บางคนรับฟังซ้ำจึงบรรลุธรรม บางคนรับฟังซ้ำ แล้วซ้ำอีกจึงบรรลุธรรม ทั้งนี้เป็นไปตามอัตภาพของแต่ละบุคคล อีกทั้งยังขึ้นอยู่กับความมีศรัทธาในพระพุทธศาสนาอีกด้วย ๓. การประยุกต์หลักธรรมที่อุบาสิกาคนสำคัญได้ฟัง มาใช้ในชีวิตประจำวัน นั้นแบ่งได้เป็น ๓ ระดับ คือ ระดับครอบครัว ระดับชุมชน และระดับสังคม ระดับครอบครัวเปรียบเสมือนระดับสามัญหรือระดับต้น ระดับนี้หลักธรรมที่ได้รับฟังจะเป็นธรรมที่แสดงเพื่อสร้างพื้นฐานก่อนที่จะได้ฟังธรรมในระดับสูงต่อไป ระดับชุมชนเป็นธรรมชั้นสูงกว่าระดับครอบครัว เน้นการอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข ส่วนระดับสังคมธรรมที่แสดงเน้นการสร้างความรัก ความสามัคคี ความสงบสุขที่จะเกิดขึ้นในสังคม โดยสรุปการบรรลุธรรมของอุบาสิกาในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทที่เป็นเอตทัคคะ ส่วนใหญ่ได้รับฟังธรรมจากพระพุทธเจ้า ในหัวข้อ อนุบุพพิกถา ว่าด้วยความเป็นธรรมชาติของมนุษย์ เมื่อได้รับฟังอนุบุพพิกถาเพื่อปรับความพร้อมที่จะรับฟังธรรมที่สูงขึ้นไปอีกระดับหนึ่งแล้วพระพุทธองค์จะแสดงธรรมอริยสัจ ๔ ต่อไป

Abstract: ARSTRACT The study of this thesis had 3 objectives: 1) to study the history of Significant Female Lay Followers in Theravada Buddhism texts 2) to study the Dhamma Principles for Significant Female Lay Followers in Theravada Buddhism texts 3) to apply Dhamma Principles for Significant Female Lay Followers in everyday life. The research was used Documentary Method by gathering data from Tripitaka texts and their complementaries as well as related Buhhist texts, documents and related research works. The study results revealed that ; 1) the Significant Female Lay Followers who were 10 master in Theravada Buddhist texts. Everyone has a differrent ethnic origin. Someone was born in the royal family and other ones were born in Brahmin family and other cates respectively. However, anyone who has faith in Theravada Buddhism in different ways. Someone belived in other religions beforeand then later converted to Buddhism. But everyone intented strictly on practicing Buddhism 2) Dhamma Principles which Significant Female Lay Followers have been heard from different place, different action and different agendas. Some people have heard directly from the Buddha. Some people have heard from the followers of the Buddha. Some people have heard only one time before enlightenment. But some people have been heard many times before enlightenment. Which is according to the circumstances of the individual and also depenced on faith in Buddhism as well. 3) the application of Dhamma Principles which Significant Female Lay Followers listened to a daily basis could be devided in to three levels : family, community and society. The family level was the basic principle to reach fairly high level. The community level is fairy advanced level with emphasis on how to live with others happily. The social level was focusing on the love, unity and peace to the society, In summary, the enlightenment of the Significant Female Lay Followers in Theravada Buddhism was the most specialist in the sermons of the Buddha (Anupubbikatha).The graduated sermons( Anupubbikatha) discussed the nature of human beings after that the Buddha would be thought the Four Noble respectively.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระราชวชิรเมธี.ดร. ป.ธ.๙, ศษ.บ.,พธ.บ.,อ.ม.,กศ.ด.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ศ.(พิเศษ) ดร.กาญจนา เงารังษี อ.บ.,M.A.,Ph.D.(Ling.)

Name: ผศ.ดร.วรกฤต เถื่อนช้าง ป.ธ.๙, ศษ.บ., ศศ.ม.,ปร.ด.

Issued: 2556-10-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.028491 วินาที