บทบาทของสัปเหร่อที่มีต่อพิธีงานศพกรณีศึกษาในเขตเทศบาลตำบลหลวงใต้ อำเภองาว จังหวัดลำปาง

Name: พระชาญชัย ชยเมธี (คำวิชัย)

keyword: พิธีงานศพ

Abstract: บทคัดย่อ การวิจัยเรื่อง “บทบาทของสัปเหร่อที่มีต่อพิธีงานศพ : กรณีศึกษาในเขตเทศบาลตำบลหลวงใต้ อำเภองาว จังหวัดลำปาง” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับความเชื่อ และบทบาทของสัปเหร่อที่มีต่อพิธีงานศพ และการวิเคราะห์บทบาทของสัปเหร่อที่มีต่อพิธีงานศพในทัศนะของประชาชนในชุมชน เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ โดยการใช้แบบสัมภาษณ์กับสัปเหร่อที่ประจำอยู่ ณ ฌาปนสถานชุมชน จำนวน ๕ คนและแบบสอบถามความคิดเห็นประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตตำบลหลวงใต้ อำเภองาว จังหวัดลำปาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน ๓๓๔ คน สถิตที่ใช้ ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษา พบว่าสัปเหร่อ ได้ถูกกำหนดบทบาทหน้าที่ให้เป็นผู้จัดการศพประจำ ฌาปนสถานชุมชน ได้รับการยอมรับตามมติของชุมชน ทั้งนี้เป็นการสืบทอดบทบาทหน้าที่จากรุ่นสู่รุ่นในตระกูลสัปเหร่อและการเรียนรู้จากครูอาจารย์ให้มีบทบาทหน้าที่สำคัญเกี่ยวกับประเพณีการตายของชุมชนที่สามารถสืบสานระเบียบพิธี ขั้นตอน กรรมวิธีการจัดการศพ ข้อห้ามและข้อปฏิบัติ คติความเชื่อเกี่ยวกับไสยศาสตร์ที่เป็นอัตลักษณ์ของสัปเหร่อ และความเชื่อพื้นฐานเกี่ยวกับประเพณีการตายของชาวล้านนาที่มีการกล่าวขานสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน อันมีความสัมพันธ์ต่อความรู้สึก ทัศนคติ และวิถีประชา สัปเหร่อมีบทบาทสำคัญต่อการจัดการพิธีศพให้เรียบร้อย และถูกต้องเป็นไปตามประเพณีนิยมของท้องถิ่น เป็นผู้รู้มีความเชี่ยวชาญเฉพาะบุคคล เป็นที่ปรากฏแก่สายตาของประชาชนทำให้เป็นที่ยอมรับในศักยภาพและบทบาทหน้าที่ของสัปเหร่อในภาพลักษณ์ของผู้ที่มีความสำคัญต่อการจัดการพิธีศพให้เป็นไปตามความคาดหวังของคนในชุมชน ทั้งนี้ อัตลักษณ์ตัวตนที่แสดงออกต่อการเคร่งครัดในระเบียบข้อห้าม ข้อควรปฏิบัติ และการใช้คาถาอาคมในการประกอบพิธีกรรมบ่งบอกถึงการเป็นผู้มีความรู้เฉพาะบุคคล จึงเป็นปัจจัยสำคัญสนับสนุนความเชื่อมั่น ความศรัทธา และทัศนะคติที่ดีต่อบทบาทของสัปเหร่อในการจัดการพิธีงานศพของชุมชน บทบาทของสัปเหร่อที่สำคัญตั้งแต่การให้คำแนะนำและปฏิบัติเกี่ยวกับการอาบน้ำศพ การแต่งตัวศพ การมัดตราสัง การตั้งศพ การรักษาความเชื่อบางประการเกี่ยวกับการนำศพออกจากบ้าน การเผาศพหรือการปลงศพ ความเชื่อเกี่ยวกับการทิ้งเบี้ยให้ตากลียายกลา การนำน้ำมะพร้าวล้างหน้าศพ การแปรรูป และการเก็บอัฐิ การพัฒนาภาพลักษณ์บทบาทของสัปเหร่อให้เป็นที่ประจักษ์ ซึ่งต้องแสดงแบบอย่างแห่งความประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในศีลธรรม การมีเครื่องแต่งกายที่สื่อให้เห็นถึงอัตลักษณ์ตัวตนของสัปเหร่อ การพัฒนาองค์ความรู้อย่างลึกซึ้ง และระดับความชำนาญในการจัดการพิธีศพอย่างมืออาชีพ และการเป็นผู้ให้การศึกษาเกี่ยวกับคติธรรม คำสอน ปริศนาธรรมเนื่องในงานศพ และสอดประสานกับความเชื่อท้องถิ่นตามประเพณีที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตและการดำรงชีพด้วยความไม่ประมาท ตลอดจนการยึดถือปฏิบัติตามระเบียบพิธี รูปแบบ และขั้นตอนพิธีการจัดการศพที่เป็นประเพณีนิยมของท้องถิ่นที่สืบทอดมาอย่างเคร่งครัดนำไปสู่การสร้างศรัทธา และความเชื่อมั่นต่อการธำรงรักษาบทบาทหน้าที่ของสัปเหร่อที่มีส่วนสำคัญต่อการดำรงอยู่ทางวัฒนธรรมท้องถิ่น

Abstract: Abstract The purposes of the study entitled “The Role of Undertaker towards Funeral Ritual: A Case Study of Luangtai Sub-district Municipality, Ngao District, Lampang Province” were (1) to study the undertakers’ belief and (2) to investigate their role in funeral ceremony according to public view. This is a mixed method research, quantitative and qualitative form, employing a set of interview distributed to 5 morticians working for the community crematoriums, and the questionnaire distributed to the sampling numbering 334 living in the area of Luangtai sub-district, Ngao district, Lampang. The statistic used in this study was frequency, percentage, means and standard deviation. The study found that the undertaker has been defined to perform the role as manager of the deceased at the community crematorium by the community’s resolution. The role is inherited from generation to generation in the lineage called "Undertaker Family" and learning from the teacher to focus on the role to continue the tradition of a ritual procedure, process of dead bodies management, restrictions and regulations, superstitious beliefs which is the identity of the undertaker together with the basic beliefs in the death of the Lanna traditional heritage handed down from the past to the present that is related to the feelings, attitudes and people’s ways. The undertaker has a key role to manage a funeral business well and appropriately in accordance with local traditions. The mortician is a typical skilled person to public eyes and is recognized in the potential and role of the undertaker in terms of the important man who manage funeral to meet the expectations of the community. The undertaker’s identity can be revealed via the strict prohibition, regulation, the use of black magic rituals to indicate an individual's knowledge. This is important to support community’s conviction, faith and attitude towards the undertaker's role in the funeral ceremony of the community. The mortician’s vital role starts from giving advice and practices in bathing, dressing a corpse, tying shroud to the dead body, placing the deceased, preserving certain beliefs on carrying the dead body out of the house, cremating or funeral, belief about the dropping cowrie (money) to grandfather named Takalee and grandmother Kala, cleaning deceased with coconut water, transforming and ash collecting. The development of the undertaker’s character to be revealed is to show the pattern of moral behavior. The costumes also convey the spiritual identity of the mortician. To develop a deeper knowledge, to be expertise in funeral service management as professional, to provide the morale teachings and riddle in the funeral together with local beliefs, traditions and way of life associated with living with reckless way, and to abide by the regulations and procedures of the local tradition inherited strictly lead to the creation of faith and trust to maintain the role of the undertaker who has contributed significantly to the existence of local culture.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระครูศรีรัตนากร ป.ธ. ๖, พธ.บ. (English), B.A. (Pali& Buddhism), M.A. (Philosophy),M.A. (English), Ph.D. (Pali& Buddhism)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ. ดร. วันชัย พลเมืองดี พธ.บ. (ศาสนา), M.A. (Buddhist Studies), Ph.D. (Buddhist Studies)

Name: ดร.ใจ บุญชัยมิ่ง ป.ธ.๔,พธ.บ., M.A., Ph.D.

Issued: 2556-10-11

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.029698 วินาที