มาตรการทางกฎหมายในการบริหารจัดการศาสนสมบัติวัด และศาสนสมบัติกลาง

Name: นายฉลอง ช่วยธานี

keyword: ศาสนสมบัติกลาง

Abstract: บทคัดย่อ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับวัด สถานะทางกฎหมายของวัดและศาสนสมบัติกลาง ศึกษาการบริหารการจัดประโยชน์ศาสนสมบัติ และศึกษามาตรทางกฎหมาย ในการบริหารจัดการศาสนสมบัติ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาวิจัยเชิงเอกสาร และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) กับผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญ (Key Informant) จำนวน ๒๒ รูป/ท่าน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง (Structured Interview Form) จำนวน ๑ ชุด สำหรับสัมภาษณ์พระสังฆาธิการและผู้ที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท (Content analysis Technique) ตามโครงสร้างของแบบสัมภาษณ์ประกอบการสังเกตของผู้วิจัย ผลการวิจัยพบว่า ๑.กรณีการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดมีพระสงฆ์นั้น มี”หลักการ” และมี “วิธีการ” ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์และกฎกระทรวง ดังนั้น เจ้าอาวาสจึงมีอำนาจในการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดอันมีศาสนกิจหลัก และสามารถจัดกิจกรรมอื่น ๆ อันเป็นรายได้ ของวัดเพื่อนำปัจจัยมาทำนุบำรุงรักษาดูแลวัดได้ ในกรอบแห่งกฎหมายและพระธรรมวินัย โดยมีหลักการและวิธีการในการจัดการศาสนสมบัติของวัดไว้เพียงกว้าง ๆ เท่านั้น และกำหนดเพียงหลักเกณฑ์ในการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดเฉพาะในกรณีของการเช่าเท่านั้น ไม่รวมถึงการทำนิติกรรมสัญญาอื่น ๆเช่น ซื้อขาย แลกเปลี่ยน เป็นต้น นอกจากนี้ กฎกระทรวง กฎมหาเถรสมาคม บางส่วนไม่เหมาะสม เห็นควรแก้ไขปรับปรุงให้เหมาะกับสภาพปัจจุบัน เช่น การควบคุมตรวจสอบและการถ่วงดุลอำนาจของผู้เกี่ยวข้องกับวัด เป็นต้น ๒. กรณีการบริหารจัดการศาสนสมบัติของวัดร้าง มีหลักการ คือให้สำนักงานพระพุทธ -ศาสนาแห่งชาติมีหน้าที่ปกครองดูรักษาที่วัดร้าง ที่ธรณีสงฆ์ รวมถึงทรัพย์สินของวัดนั้นด้วย เมื่อวัดร้าง คือวัดที่ไม่มีพระภิกษุอยู่อาศัย ตราบใดที่ยังไม่มีการยุบเลิกวัด หรือรวมกับวัดอื่น กฎหมายระบุให้ฝ่ายราชอาณาจักรปกครองดูแลรักษา ทำหน้าที่เสมือนเจ้าอาวาสวัดร้างนั้น แต่จากการศึกษาพบว่ายังไม่มี “วิธีการ”ในการปกครองดูแลรักษาเช่นวัดมีพระสงฆ์ เมื่อวัดร้างยังมีฐานะเป็นนิติบุคคล ดังนั้น จึงควรนำมาตรการทางกฎหมายคือ วิธีการจัดการศาสนสมบัติของวัดมีพระสงฆ์ตามข้อ ๑ มาปรับใช้เท่าที่จำเป็น ซึ่งบทบัญญัติมาตรา ๔๐ (๒) ระบุไว้ชัดว่า “ทรัพย์สินของวัด ได้แก่ ทรัพย์สินของวัดใดวัดหนึ่ง” ซึ่งรวมถึงวัดร้างด้วย จึงไม่ควรนำไปรวมกับศาสนสมบัติอื่น ๓. กรณีการบริหารจัดศาสนสมบัติกลาง มีหลักการคือ ให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ดูแลรักษาและจัดการศาสนสมบัติกลาง เนื่องจากศาสนสมบัติกลาง ไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย บทบัญญัติมาตรา ๔๐ วรรคสอง จึงให้ถือว่าสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเป็นเจ้าของศาสนสมบัติกลางนั้นด้วย ทั้งนี้ เพื่อเป็นการตัดปัญหาเกี่ยวกับ สิทธิในการทำนิติกรรม และการดำเนินคดีทางศาลเกี่ยวกับศาสนสมบัติกลาง แต่หาได้มุ่งหมายจะให้เป็นเจ้าของศาสนสมบัติกลางแท้จริงไม่ และไม่มีบทบัญญัติกำหนดเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ วิธีการใน การบริหารจัดการศาสนสมบัติกลางไว้เช่นกัน ปัจจุบันดำเนินการตามกฎหมายทั่วไป จึงขอเสนอแนะให้แก้ไขปรับปรุงโดยมีองค์กรหรือคณะบุคคลเป็นผู้บริหารศาสนสมบัติ อาจจะกำหนดรูปแบบการบริหารจัดการ มีกระบวนการในการตรวจสอบ กำกับดูแล และประเมินผลการบริหารจัดการ เป็นต้น นอกจากนี้ เมื่อรัฐมีหน้าที่ให้ความอุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนาตาม มาตรา ๗๙ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๕๐ ดังนั้น จึงต้องมีพระราชบัญญัติ “อุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนา หรือพระราชบัญญัติอื่น ๆ เพื่อเป็นหลักในการบริหาร และเห็นควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๓๕ รวมถึงกฎกระทรวงฉบับที่ ๒ (พ.ศ.๒๕๑๑) เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์เป็นการเฉพาะ สำหรับกระบวนการบริหารจัดการศาสนสมบัติวัดและศาสนสมบัติกลาง ให้ครอบคุลมและเหมาะสมกับสถานะของวัดและสภาพเศรษฐกิจของสังคมไทยในปัจจุบัน

Abstract: Abstract The objectives of this thesis are to study the idea of monasteries, legal status and general religious property, to study the management of the benefit of the religious property and to study the legal standard of religious property management. This is the qualitative research made by documentary research and interview in the form of In-depth Interview given to the 22 monks/ persons who were the key informants. The instrument used in the research was one set of structured interview form for the Ecc. administrative monks and the concerned people. The content analysis technique was applied for analyzing the data according to the structure of the form of interview with the researcher’s observation. The result of research has been found that From the study of legal standard, it has been found that 1. In the case of the monastery religious property management, it will be under the principle and the method as Sangha Act and the ministerial regulations. Therefore, the abbot has been authorized to manage the monastery religious property as the main religious affairs and can hold other activities for the benefit of the monastery in order to take money for supporting, preserving and taking care of the monastery under the confinement of law and Dhammavinaya. The principle and the method of managing the temple religious property has been formulated generally only. It has determined the standard of managing the temple religious property only in the case of the rent, not including doing other legal acts and contracts such as purchase, sale and exchange etc. Besides this, some ministerial regulations and rules of Sangha Supreme Council are not suitable. They should be improved in compliance with the present condition. For example, controlling, examining, balancing the power of those who have been concerned with the temple etc. 2. In the case of managing the uninhabited monastery, according to the regulation, the National Buddhist Office hold the duty of administrating and taking care of the uninhabited monasteries, monastery estate, including the property of such uninhabited monasteries, as long as such uninhabited monasteries have not been abolished or combined with any other monastery. Hereby the law specifies the part of the kingdom to administrate, take care of and preserve them and function as the abbot of the uninhabited monasteries. However, from the study, it has been found that there is no any method of administrating, taking care of and preserving them as did with the inhabited monasteries. Because the uninhabited monasteries are the juristic entity, the legal standard, the method of the inhabited monasteries, should be forced as necessary. The article 40 (2 ) clearly specifies that the property of the monasteries ( including the uninhabited monasteries ) is the property of any monastery. So it should not combined with any other religious property. 3. In the case of managing the general religious property, its regulation is that the National Buddhist Office shall have the power and duty of taking care of , preserving and managing the general religious property, but the general religious property does not hold the status of a juristic person, as Sangha Act, article 40, paragraph 2, it is regarded the National Buddhist Office is an owner of the general religious property. All this, it is to do in order to solve the problem of the right for doing legal act and running the proceed in the court with the case of the general religious property. It does not intend to be a really owner of it and there is no any provision of the regulation and the way of the religious property. It is offered to amend and improve by the way of having any organization or a staff of people as administrators, The forms of management, the process of checking, taking care and evaluation of management may be determined etc. The Sangha Act B.E.2505, the amended copy, should be amended by the Sangha Act ( 2nd copy ) B.E. 2535, in order to formulate a particular regulations for the process of management of the monastery religious property and the general religious property to cover and comply with monastery status and economic condition of Tai society.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: ผศ.ดร.สุรพล สุยะพรหม, พธ.บ., Ph.D. (Pol.Sci.)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ,ผศ. พธ.บ., ศศ.ม., รป.ม.(การจัดการความขัดแย้ง)

Name: ผศ.ดร.ธัชนันนท์ อิศรเดช พธ.บ., M.A.,Ph.D. (PoI.sc.)

Issued: 2556-09-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.036025 วินาที