ภาวะผู้นำในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร)

Name: พระราชวิสุทธิเวที (สายชล ฐานวุฑฺโฒ)

keyword: การบริหารกิจการคณะสงฆ์

; ภาวะผู้นำ

; คณะสงฆ์

; สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร)

Abstract: ผลการศึกษาวิจัยเรื่อง “ภาวะผู้นำในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร)” มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับภาวะผู้นำและภาวะผู้นำเชิงพุทธ 2.เพื่อศึกษาภาวะผู้นำในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร) 3.เพื่อวิเคราะห์เกี่ยวกับภาวะผู้นำตามแนวพระพุทธศาสนาของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร) ดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่งใช้การวิจัยเอกสาร (Documentary Research) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In depth interview)กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Information) จำนวน 15 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบปริบท (Content Analysis Technique) ผลการวิจัยสามารถสรุปและมีข้อเสนอแนะตามลำดับ ดังนี้ ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร)พบว่า ในด้านการปกครอง เจ้าประคุณสมเด็จพระมหาธีราจารย์มีการบริหารจัดการองค์กรต้องเริ่มต้นจากการวางระเบียบ กฎเกณฑ์ในการอยู่ร่วมกันก่อน เป็นกรณีการออกกฎมาใช้ ในด้านการศาสนศึกษา ได้เป็นผู้นำในการฟื้นฟูสำนักเรียนบาลีขึ้นในวัด เป็นผู้วางแนวปฏิบัติในการบริหารจัดการสำนักศาสนศึกษา ในด้านการศึกษาสงเคราะห์ ได้เป็นผู้นำในการจัดตั้งโรงเรียนเด็กก่อนเกณฑ์เป็นแห่งแรกขึ้นในวัดชนะสงครามเป็นผู้นำในการจัดตั้งกองทุนนิธิศึกษาสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาของวัดชนะสงครามและเด็กก่อนเกณฑ์ภายในในด้านการเผยแผ่ เป็นผู้นิพนธ์หลักธรรมเตือนใจแก่พุทธศาสนิกชนในโอกาสและวาระต่าง ๆ ในด้านการสาธารณูปการ เป็นพระมหาเถระนักพัฒนา นักคิด นักออกแบบเสนาสนะภายในวัด จัดหมวดหมู่สังฆาวาส พุทธาวาสอย่างเป็นระบบ พัฒนาวัดชนะสงครามให้เป็นศูนย์รวมศรัทธาของผู้แสวงบุญ เป็นผู้นำก่อสร้างวัดทิพย์สุคนธารามและพระพุทธเมตตาประชาไทยจังหวัดกาญจนบุรีในด้านการสาธารณสงเคราะห์ เป็นผู้นำในการจัดสร้างสถานที่ฝึกอาชีพประชาชนเมตตาอนุเคราะห์ประชาชนในด้านที่อยู่อาศัยและอาชีพ 2) ภาวะผู้นำตามแนวพระพุทธศาสนาของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร) พบว่า น้อมนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาประกอบด้วยหลักโกสัลลธรรม 3,หลักพรหมวิหาร 4, หลักอปริหานิยธรรม 7, หลักอิทธิบาท 4, ปาปณิกธรรม 3 จักขุมาวิธุโรนิสสยสัมปันโน, หลักธรรมสัปปุริสธรรม 7, สังคหวัตถุ 4, หลักภาวนา 4, หลักพหุสูตร 5, หลักจักร 4 มาใช้ในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ 6 ด้านประกอบด้วยการปกครอง, การศาสนศึกษา, การศึกษาสงเคราะห์, ด้านการเผยแผ่, การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์ 3) ข้อเสนอแนะ คณะสงฆ์นำหลักการบริหารของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร) ไปใช้เป็นแนวทางในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ รวมทั้งควรน้อมนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาใช้เพื่อพัฒนาการบริหารกิจการคณะสงฆ์ให้มีประสิทธิภาพตามแนวทางที่สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ฐานิสฺสรมหาเถร) ได้นำมาใช้

Abstract: The research entitled “Leadership in Sangha Administration of His Holiness SomdejPhramahatheerajarn (NiyomThanissaramahathera)”,consisted of three main objectives, namely:(1) to study the general and Buddhist concepts and theories of leadership, (2) to study the leadership inSanghaadministration of SomdejPhramahatheerajarn (NiyomThanissaramahathera), and (3) to analyzetheBuddhistleadership of SomdejPhramahatheerajarn (NiyomThanissaramahathera). The qualitative research was conducted in this study. Documentsanalysis and in-depth interview with 15 key informants were carried out. Content Analysis techniquewas employeed for the collected data. The findings of this research wereconcluded as follows: 1. For the leadership inSanghaadministration of SomdejPhramahatheerajarn(NiyomThanissaramahathera)in respect of sixaspects, it was found that:1) with regard to administrative one, His Holiness had initially enacted and ordered rules and regulations for living together as a case of rule enaction for enforcement, 2)for religious education, he had revitalized and established Pali Studies School in the temple and he was also a leader in laying down the practical framework for religious studies, 3) for the welfareeducation, he was a leading Buddhist monk who had established the first pre-nursery school in the temple and he had set up educationa fund for students both in primary and pre-nusery schools, 4)for the propagation, he had authored many Dhamma books various occasions, 5) for the construction and renovation works, he was one of the best developers, thinkers and designers of this work, many restorated and new buildings and construction project for WatThipsukantharam at Kanchanaburi province were carried out in his abbotship,and 6)for the social welfare, he had done various social welfare activities with the active cooperation and assistance from governmental and private agencies, he was a leader in established Vocational Training Center for the public. 2. With regard to Buddhist leadership, SomdejPhramahatheerajarn (NiyomThanissaramahathera) had applied many Buddhadhammaprinciples to all six aspects of Sangha administration such asKosalla III (skills), Brahmavihara IV (sublime states of mind), Aparihaniyadhamma 9things leding never to decline but only to prosperity), Iddhipada IV (path of accomblishment), Papanikadhamma (qualities of a successful shopkeeper) i.e. Cakkhuma (shrewd), Vudhuro (capable of administering business) and Nissayasampanno (having good credit rating),Suppurisadhamma VII (qualities of a good man), Sangahavathu IV (bases of sympathy), Bhavana IV (trainng), Bahussuta V (qualities of a learned person), and Cakka IV (virtues wheeling one to prosperity). 3. The guildlines to apply the leadership inSangha administration of SomdejPhramahatheerajarn (NiyomThanissaramahathera) for the improvement of the efficiency of the Sangha administrationrevealed that:Sangha administrators should apply Buddhdhammaprinciples toimprove the work performances in Sanghaadministrationand should also apply the Buddhadhamma in Sangha administration in order to meetall policies laid down by the Buddha as His Holiness had applied.

Mahachulalongkornrajavidyalaya University

Address: BANGKOK

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระธรรมเจดีย์ (ประกอบ ธมฺมเสฏฺโฐ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ.ดร. สุรพล สุยะพรหม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2025-10-17

Created: 2555

Issued: 2556-09-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พระราชวิสุทธิเวที (สายชล ฐานวุฑฺโฒ).pdf	5.9 MB	1	2026-06-27 13:35:40

ใช้เวลา

0.034909 วินาที