วิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์เยอ : กรณีศึกษาบ้านสำโรง ตำบลพรหมสวัสดิ์อําเภอพยุห์ จังหวัดศรีสะเกษ

A Way of Life of Yoe Ethnic Group : A Case Study of Ban Samrong of Tambon Promsawad in Phayu District, Sisaket Province

Name: ขวัญชีวัน ปานสาย

keyword: กลุ่มชาติพันธุ์วิทยา

ThaSH: ชาติพันธุ์วิทยา

Classification :.DDC: 305.8

; วิถีชีวิต

Abstract: จากการศึกษาเกี่ยวกับวิถีชีวิตของบ้านสำโรง ตำบลพรหมสวัสดิ์ อำเภอพยุห์ จังหวัด ศรีสะเกษ มีวัตถุประสงค์ของการวิจัย คือ ศึกษาลักษณะเฉพาะสังคมและวัฒนธรรมของชาวเยอ และ ปจจัยที่มีผลตอการเปลี่ยนแปลง สังคมและวัฒนธรรมของชาวเยอ บ้านสำโรง ตําบลพรหมสวัสดิ์ อําเภอพยุห์ จังหวัดศรีสะเกษ ด้วยวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า การใช้ภาษาติดต่อกับบุคคลภายนอกและการปรับตัวเพื่อการรับวัฒนธรรมภายนอก มีการใช้ภาษาเยอกับภาษาไทย อย่างเท่าเทียมกันทั้งสองภาษา การใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน ส่วนใหญ่ ใช้ภาษาเยอะ ภาษาเยอส่วนใหญ่ภาษาเยอยังเป็นที่ยอมรับและใช้กันอยู่ ด้านวัฒนธรรมการบริโภคอาอาหารของชาวเยอ หาได้จากแหล่งธรรมชาติในหมู่บ้านผลิต ได้เอง จากการแลกเปลี่ยนแบ่งปันกันภายในหมู่บ้าน และจากการซื้อสำหรับส่วนประกอบที่หาเองหรือผลิตเองไม่ได้ ชาวเยอไม่ได้คำนึงถึงคุณค่าอาหารมากนัก แต่รับประทานเพื่อให้มีแรงในการทำงาน อาหารหลัก ชาวเยอไม่รับประทานอาหารรสจัด อาหารโอกาสพิเศษ จะเป็นอาหารประเภทเนื้อ อาหารในงานพิธีกรรมได้แก่ ไข่ต้ม ไก่ต้ม ข้าวต้มมัดกล้วย มัน ข้าว น้ำ สุรา อาหารเหล่านี้ใช้เลี้ยงผีที่มีส่วนร่วมในพิธีกรรมนั้นๆ ด้านวัฒนธรรมการแต่งกายเครื่องแต่งกายของชาวเยอบ้านสำโรง เครื่องแต่งกายของชาวเยอบ้านสำโรงนั้นได้จากการผลิตขึ้นใช้เองภายในครัวเรือน และจากการแลกเปลี่ยน มีทั้งผ้าฝ้าย ผ้าไหม ความเชื่อด้านที่อยู่อาศัยการตั้งบ้านเรือนของชาวเยอบ้านสำโรงจะ ก่อตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณดอนซึ่งหมายถึงที่สูงนั้น จะตั้งอยู่ใกล้แหล่งน้ำ การสร้างที่อยู่อาศัยเพื่อใช้ประโยชน์บริเวณใต้ถุนบ้าน นั่งเล่น นั่งทำงาน ด้านพิธีกรรมความเชื่อชาวเยอยังคงมีการประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา การปฏิบัติพิธีกรรมตาม ฮีตสิบสอง และความเชื่อเกี่ยวกับผีสางเทวดาวิญญาณบรรพบุรุษ เชน การรำผีฟ้า พิธีการเลี้ยงปู่ตา พิธีการเลี้ยงผีตาแฮก ปัจจัยต่างๆที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมของชาวเยอบ้านสำโรง ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงไปสู่ความเจริญความเป็นอุตสาหกรรม ลักษณะของการเปลี่ยนแปลง คือ ลักษณะการจ้างงาน จากที่เคยใช้การลงแขกปัจจุบันเปลี่ยนมาเป็นการจ้างแรงงานหรือการจ้างเครื่องจักรแทน ความเจริญก้าวหน้าทางหน่วยงานราชการเป็นปัจจัยที่เข้ามามีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงทางสังคมของชาวเยอ ทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเยอจากความเรียบง่าย สงบ และการมีเศรษฐกิจแบบพอเพียง หันมาสู่กระบวนการผลิตเพื่อจำหน่ายมากขึ้น The aim of the research were to study the social and cultural characteristics of Yoe ethnic group and the factors affecting social and cultural changes of Yoe community of Ban Samrong in Promsawad district in Phayu district , Sisaket. The research was qualitative. The research findings were as follows : The ethnic group ‘Yoe’ was bilingual; that is they had an equally good command of Yoe and Thai languages. The residents daily used Yoe language in their community. Considering the eating culture of the ethnic group, it was found that the group obtained food naturally available. The residents could produce their own foods and share them with their neighbors. They would buy what they could not produce. The purpose of eating food, in their view, was not so much quality as life energy for them to do their daily work. Besides, they did not eat spicy foods. Concerning the dressing culture, Yoe’s costumes were domestically produced. Their costumes were made from either cotton or silk. As for belief in the living place, the ethnic group built the settlement on a higher ground not far from a water source. With the belief and ritual of Yoe taken into account, they still practiced traditional rituals related to Buddhism, local traditions, and held an animistic belief. The factors that led to changes in society and culture of Yoe at Ban Samrong were changes in public health, society and culture, politics, and economy. As a consequence, the community had turned modern. That could be seen by labour employment or use of machine instead of traditional way of working. The production process for sale had replaced a simple, peaceful and sufficient life.

มหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อุบลราชธานี

Email: info.lib@ubru.ac.th

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. จิตรกร โพธิ์งาม

Role: ประธานกรรมการที่ปรึกษา

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ประสิทธิ์ กุญบุญญา

Role: กรรมการที่ปรึกษา

Created: 2555

Modified: 2556-05-21

Issued: 2556-05-16

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Spatial: ไทย

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	titlepage.pdf	248.27 KB	109	2026-05-26 18:16:01
2	abstrace.pdf	225.92 KB	131	2026-05-26 18:16:01
3	content.pdf	162.47 KB	127	2026-05-26 18:16:01
4	chapter 1.pdf	215.28 KB	126	2026-05-26 18:16:01
5	chapter 2.pdf	288.13 KB	146	2026-05-26 18:16:01
6	chapter 3.pdf	180.19 KB	85	2026-05-26 18:16:01
7	chapter 4.pdf	9.48 MB	182	2026-05-26 18:16:01
8	chapter 5.pdf	191.73 KB	86	2026-05-26 18:16:01
9	bibliography.pdf	187.55 KB	71	2026-05-26 18:16:01
10	appendix.pdf	14.11 MB	125	2026-05-26 18:16:01
11	biodata.pdf	181.34 KB	54	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.089148 วินาที