อิทธิพลของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ที่มีต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไทย

Influence of common law on the Thai civil procedure law

Name: สมศักดิ์ สุกเพ็ง

keyword: คอมมอนลอร์

ThaSH: กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง -- อิทธิพลคอมมอนลอร์ -- วิจัย

Classification :.DDC: 347.05

ThaSH: กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง -- วิจัย

Abstract: วัตถุประสงค์ของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งที่จะศึกษาถึงการรับอิทธิพลของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ (Common Law) ต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไทยทั้งต่อหลักกฎหมายและหลักการดำเนินคดีในศาลยุติธรรมที่แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของระบบกฎหมายอังกฤษซึ่งเป็นต้นแบบของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ที่ส่งผลต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในยุคที่มีประมวลกฎหมาย ตลอดจนอิทธิพลอื่นๆ ที่ส่งผลต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไทย จากการศึกษาพบว่าโดยรูปแบบแล้วประเทศไทยจัดอยู่ในประเทศที่ใช้ระบบประมวลกฎหมายหรือ Civil Law แต่ระบบกฎหมายคอมมอนลอว์มีอิทธิพลต่อกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของไทยทั้งต่อบทบัญญัติและหลักเกณฑ์ต่างๆ ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง รวมทั้งมีการนำเอาแนวคำวินิจฉัยของศาลอังกฤษในเรื่องพยานบอกเล่ามาเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายไทย คำพิพากษาของศาลจึงเดินตามแนวทางของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ทั้งสิ้น และยังพบว่าอิทธิพลของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์มีผลต่อระบบการสืบพยานของไทยทำให้ทางปฏิบัติศาลไทยวางตัวเป็นกลางในการพิจารณาคดี ซึ่งเป็นรากฐานของระบบกล่าวหาที่ถือว่าผู้พิพากษาต้องวางตัวเป็นกลางและมีหน้าที่ในการควบคุมการเสนอพยานหลักฐาน ส่วนการค้นหาข้อเท็จจริงมาแสดงให้ปรากฏเป็นของคู่ความ การที่ศาลไทยปฏิบัติเช่นนี้มีมาก่อนที่จะประกาศใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง นอกจากนี้พระราชบัญญัติลักษณะพยาน ร.ศ. 113 ซึ่งมีหลักการส่วนใหญ่มาจากกฎหมายอังกฤษยังมีผลบังคับใช้อยู่ตลอดมา เมื่อถึงยุคของการใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความซึ่งมีบทบัญญัติให้อำนาจศาลอย่างเต็มที่ในการเรียกพยานมาสืบหรือในการซักถามพยาน แต่ผู้พิพากษาไทยก็จำกัดบทบาทของตนในเรื่องนี้ อีกทั้งยังได้ส่งผลให้การดำเนินคดีแพ่งในยุคที่มีประมวลกฎหมายยังคงเป็นการต่อสู้กันของคู่ความ การยกฟ้องในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ อันเป็นผลมาจากความไม่เข้าใจในบทบาทและหน้าที่ขององค์กรต่างๆ ในกระบวนการยุติธรรมยังปรากฏให้เห็นอยู่ในคำวินิจฉัยของศาล ซึ่งหลักกฎหมายกับทางปฏิบัติในกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่ไม่ตรงกันนี้ เป็นผลมาจากอิทธิพลของระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะในการปรับบทบาทของศาลในการค้นหาความจริงโดยให้มีบทบาทในการซักถามพยานและการรวบรวมพยานหลักฐาน ทั้งนี้เพื่อสร้างความเป็นธรรมในการค้นหาความจริงในคดีได้ดียิ่งขึ้น และยังพบว่าประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนั้นมีส่วนบกพร่องอยู่โดยในกรณีการห้ามรับฟังพยานบุคคลเพื่อสืบแทนพยานเอกสารหรือสืบแก้ไขเปลี่ยนแปลงพยานเอกสารตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 ควรแก้ไขเพิ่มเติมเป็นวรรคสามหรือวรรคท้ายว่า “ถ้าศาลเห็นสมควรเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม และเป็นพยานหลักฐานสำคัญในคดี ศาลจะอนุญาตให้คู่ความนำพยานบุคคลมาสืบก็ได้” ส่วนกรณีที่มีข้อผิดพลาดในกระบวนพิจารณาคดีนั้น เนื่องจากการพิจารณาคดีโดยเฉพาะในคดีแพ่งมีข้อบังคับที่จะต้องปฏิบัติมากมาย อาจมีการผิดพลาดได้ง่าย หากไม่เปิดโอกาสให้ศาลมีอำนาจแก้ไขข้อผิดพลาดนั้นแล้ว ก็อาจทำให้ยุ่งยากและเสียความยุติธรรมได้ ดังนั้นเมื่อปรากฏว่ามีการกระทำหรือกระบวนพิจารณาที่ดำเนินไปโดยไม่ถูกต้องตามที่ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกำหนดไว้ หรือที่เรียกว่า “กระบวนพิจารณาที่ผิดพลาด” (Procedural error) เกิดขึ้นก็ควรที่จะใช้วิธีการเพิกถอน แก้ไข หรือให้มีการปฏิบัติให้ถูกต้องใหม่แทนการใช้เป็นเหตุให้แพ้คดี

มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์สนเทศและหอสมุด

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@dpu.ac.th

Name: จรัญ ภักดีธนากุล

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Modified: 2556-06-13

Created: 2554

Issued: 2555-12-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: วพ347.05 ส284อ

tha

DegreeName: นิติศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: กฎหมายเอกชนและกฎหมายธุรกิจ

Grantor: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Cover.pdf	330.85 KB	64	2026-03-06 11:13:43
2	ABS.pdf	301.13 KB	44	2026-03-06 11:14:12
3	Chap_1.pdf	284.24 KB	55	2026-03-06 11:14:21
4	Chap_2.pdf	688.75 KB	73	2026-03-06 11:14:28
5	Chap_3.pdf	684.21 KB	53	2026-03-06 11:14:34
6	Chap_4.pdf	737.33 KB	47	2026-03-06 11:14:40
7	Chap_5.pdf	298.31 KB	43	2026-03-06 11:14:46
8	App-bip.pdf	325.31 KB	36	2026-03-06 11:14:52
9	Vita.pdf	240.45 KB	34	2026-03-06 11:14:57

ใช้เวลา

0.350212 วินาที