การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายเชิงพุทธบูรณาการ

Buddhist Integrated End- of- Life Care

Name: สุวภรณ์ แนวจำปา

keyword: หลักธรรม

Abstract: งานวิจัยเรื่อง “การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายเชิงพุทธบูรณาการ” นี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ข้อคือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายตามหลักการแพทย์แผนปัจจุบันและตามหลักพระพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและวิธีการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายในสังคมไทย (๓) เพื่อสร้างรูปแบบการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายเชิงพุทธบูรณาการ โดยวิธีการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการสัมภาษณ์นักวิชาการและผู้มีประสบการณ์ ผลการวิจัยพบว่า ทางการแพทย์แผนปัจจุบันถือว่า ผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตาย ควรได้รับการดูแลด้วยวิธีการที่หลากหลายเช่น แบบพหุวิชาชีพเพื่อให้การดูแลอย่างทั่วถึงในทุกมิติ ดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม การดูแลประคับประคองมิติด้านจิตใจ เพื่อให้ผู้ป่วยมี“การตายดี” หรือ “การตายอย่างมีความสุข” ในขณะที่พระพุทธศาสนาเถรวาทถือว่า ผู้ที่ทำหน้าที่ดูแลจึงควรมีเมตตากรุณาเป็นพื้นฐาน ช่วยประคับประคองจิตใจของผู้ป่วยให้สะอาด สว่าง สงบ ให้การดูแลทั้งร่างกายและจิตใจ ให้ผู้ป่วยมีสติไม่หลงลืม มีความสำราญแช่มชื่น ไม่ขุ่นมัว เพื่อไปสู่สุคติหลังจากตาย ส่วนหลักที่ถือปฏิบัติในสังคมไทยถือว่า ผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายควรได้รับดูแลด้วยการแพทย์เชิงพหุลักษณ์ครอบคลุมทุกมิติ เช่น ยาสมุนไพร ดูแลแนวมนุษยนิยม ดูแลรักษาแบบองค์รวมครอบคลุมมิติทางกาย มิติทางจิต มิติทางปัญญา มิติทางสังคม วิธีการแบบองค์รวม เช่น การดูแลด้านร่างกายโดยการสร้างบรรยากาศ การดูแลด้านจิตใจ เช่น การสวดมนต์ไหว้พระ ให้ครอบครัวของผู้ป่วยและเครือข่ายสังคมให้เป็นส่วนหนึ่งในทีมดูแลผู้ป่วย โดยมีจุดมุ่งหมายสูงสุดอยู่ที่ “การตายดี” หรือ “การตายอย่างสงบ” เป็นหลักประกันว่า หลังจากตายแล้วจะไปสู่สุคติ หลักการและวิธีการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายเชิงพุทธบูรณาการคือ ผู้ทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วยต้องมีพรหมวิหารธรรมคือเมตตากรุณาเป็นพื้นฐาน โดยส่วนตนผู้ดูแลเองก็มีความเข้าใจโลกและชีวิต รู้เท่าทันชีวิตและความตาย ทำการดูแลอนุวัตตามหลักการแพทย์แผนปัจจุบัน ทำงานดูแลแบบพหุวิชาชีพเพื่อให้การดูแลทั่วถึงทุกมิติ โดยบริหารองค์ประกอบในการดูแลให้อยู่ในสภาพเอื้ออำนวย กล่าวคือ การเอื้ออำนวยให้ผู้ป่วยมีทัศนะท่าทีที่ดีซึ่งทำให้สะดวกในการดูแลรักษา มีศรัทธาในพระรัตนตรัย (และหรือในหลักศาสนาที่ตนนับถือ) รู้เท่าทันธรรมชาติของโลกและชีวิตที่อยู่ภายใต้กฎแห่งไตรลักษณ์ ผู้ดูแล ผู้ดูแลควรมีลักษณะที่พึงประสงค์ มีจิตอาสาพยาบาล มีหลักพรหมวิหาร มีสาราณียธรรม ๖ ญาติมิตร มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันระหว่างผู้ป่วยกับญาติมิตร วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการดูแลรักษา ควรมีทั้งวัสดุอุปกรณ์เชิงนามธรรม เช่น ฌานอภิญญา และวัสดุอุปกรณ์เชิงรูปธรรมเช่น ยาสมุนไพร การรักษาด้วยยาแพทย์แผนปัจจุบันเท่าที่จำเป็น ดูแลให้ครบทุกมิติซึ่งมี ๔ ด้าน คือ (๑)มิติทางกาย-ศีลสิกขา (๒) มิติทางสังคม-ศีลสิกขา (๓) มิติทางจิตใจ-สมาธิสิกขา (๔) มิติทางปัญญา-ปัญญาสิกขา ให้การดูแลด้วยจุดมุ่งหมายที่จะให้ผู้ป่วยมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ ไม่หลงตาย (อสมฺมุฬฺโห กาลํ กโรติ) ทำชีวิตให้มีคุณภาพ สุขภาพ และสมรรถภาพก่อนตาย มีจิตผ่องแผ้วในวาระสุดท้ายก่อนสิ้นชีวิต ไปสู่สุคติหลังตาย ท้ายที่สุดถ้าเป็นไปได้ก็ให้มีสุขอันเกิดจากนิพพานในกรณีที่อุปนิสัยองค์ประกอบพร้อมเช่นกรณีของพระปูติคัตตติสสเถระ นอกจากนี้ ผู้ดูแลควรได้รับประโยชน์คือมีจิตงอกงามพัฒนา และได้โอกาสทำบุญจากการที่มีจิตอาสาดูแลผู้ป่วย ซึ่งในทางปฏิบัติ ควรนำหลักการแพทย์แผนปัจจุบันและหลักการที่ถือปฏิบัติในสังคมไทยเข้ามาเสริม ให้ผู้ป่วยได้รับสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น สิทธิที่จะได้รับการปฏิบัติในฐานะที่เป็นมนุษย์ที่มีชีวิตจิตใจ สิทธิที่จะรับรู้และมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการรักษาพยาบาล สิทธิที่จะแสวงหาความต้องการด้านจิตวิญญาณ สิทธิของครอบครัวที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการดูใจ สิทธิที่จะตายอย่างสงบสมศักดิ์ศรี สิทธิที่คาดหวังว่าร่างกายของตนจะได้รับการปฏิบัติด้วยดี

Abstract: The objectives of this thesis are divided into three as follow: (1)to study the concept and method of the end-of-life care according to modern medicine and the Buddhist Doctrine (2)to study the problematic situations in Thai society (3)to create the model of Buddhist Integrated End-of-life care by means of studying the documents, related research works, in-depth-interview with the scholars and expertise. The result of research is as follow: According to modern medicine, the patients who are in the final state of life should be cared in several ways such as multi-professionals caring covering every dimension of life, holistic care, palliative care of mental dimension so that the patients will have a good dying or happily dying. According to Theravada Buddhism, the patients who are in the final state of life should be cared like this; the person who are in charge of this matter should be qualified with loving-kindness and compassion. They should try to brighten and pacifying the spirit of their patients to gain, the mindfulness and clear-comprehension and filled with joyfulness and happiness. Having these good factors, those patients will be reborn in a good place afterdeath. According to the practices in Thai society, the patients who are the final state of life should be cared like this; . the care of those patients should be multi - disciplinary covering every dimension such as herbal medicine. The humanist care and holistic care should cover physical, mental, intellectual and social dimensions. Holistic care such as creating the atmosphere beneficial to the mind, chanting, family and social network participation in caring. The purpose of this method of caring is good dying or peacefull dying which is conducive to good place afterdeath. The principle and method of Buddhist Integrated is as follows; the persons who are in charge of caring the patients have to keep in mind the holy abidings-Brahmaviahara such as loving-kindness and compassion, individually realizing the world and life, stepping up the life and death. The method of caring is various multi-professionals care so that the care will cover every aspect of life, by organizing the medical factors in sufficial state. Helping the patient to become a good attitude and behavior conducive to easiness in taking care, to have the firm faith in the triple Gem (or in the doctrine of any religion) and realizing the fact of life can be cared easily. The persons who are in charge of caring the patient should be qualified with service-mind, the holy abidings-Brahmaviahara and virtues for fraternal living-saraniyadhamma. The relatives should also keep good relationship with the patient. The medical instruments should be intangible such as ultra-conscious insight-Abhinna, and tangible such as herbs. The curing by modern medication in moderate level, care of four dimensions;(1)physical-silasikkha (2)social-silasikkha (3)mental-cittasikkha (4)wisdom-pannasikkha should be done. The purpose of caring is to fill the patients with complete mindfulness and clear-comprehension, good quality of life, good health and efficiency before their death with purified mind in the last moment of life before death such that they will be reborn in good place or heaven afterdeath. Finally the topmost purpose of this caring is to get the happiness from emancipation(Nibbana) such as the case of Putigattatissathera. Apart from the benefits for the patients, the persons who are in charge of caring also benefit with mental development at the same time, they should have the opportunity to accumulate the merits. In principle, modern medicine and the medical practices in the Thai society should be implemented together so that the patients will get the basic rights such as the rights to get medical practice towards them as a human being, the acknowledgement and participation in medical decision, the seeking of spiritual need, the family’s participation and station closely by the patients bed, peaceful dying, dignified dying and expectation to acquire the proper treatment of their body.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระสุธีธรรมานุวัตร (เทียบ สิริญาโณ)

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: อำนาจ บัวศิริ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พงษ์ วรพงศ์พิเชษฐ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2554

Modified: 2555-07-30

Issued: 2555-07-30

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	662554.pdf	2.96 MB	639	2025-11-25 22:39:29

ใช้เวลา

0.035285 วินาที