สถานะและบทบาททางกฎหมายของสภาเขตใน หลักการกระจายอำนาจของกรุงเทพมหานคร
Legal Status and Role of District Councils in Relation to Principle of Distribution of Power in Bangkok Metropolition
Abstract:
ตามหลักการกระจายอำนาจปกครอง คือการกระจายอำนาจจากส่วนกลางลงไปสู่ส่วนล่าง เพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครองตนเองตามหลักประชาธิปไตย ในรูปการปกครองส่วนท้องถิ่น โดยให้มีองค์การทางการปกครองตนเองขึ้นมา สามารถตราข้อบังคับโดยออกกฎระเบียบข้อบังคับอนุมัติ ปฏิบัติการใดๆ มีรายได้เป็นของตนเองและมีฐานะเป็นนิติบุคคลมีการบริหารและการให้บริการสาธารณะแก่ประชาชน โดยอิสระจากการบังคับบัญชาของส่วนราชการส่วนกลาง แต่ราชการส่วนกลางสงวนไว้ซึ่งอำนาจบางประการ ในการกำกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
การบริหารราชการกรุงเทพมหานครเป็นการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น กรุงเทพมหานครมีฐานะเป็นนิติบุคคลโดยจัดระเบียบบริหาราชการออกเป็น 2 ส่วน คือ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเป็นผู้บริหารงาน และสภากรุงเทพมหานครเป็นฝ่ายนิติบัญญัติ ซึ่งทั้งสองฝ่ายต่างก็มีการเลือกตั้งของประชาชนในกรุงเทพมหานคร เนื่องจากกรุงเทพมหานครมีอาณาเขตกว้างใหญ่ และมีประชาชนอาศัยอยู่จำนวนมาก รัฐจึงได้กำหนดให้มีการแบ่งเขตในการบริหารงาน และให้การบริการสาธาณะแก่ประชาชน ได้แบ่งออกเป็น 36 เขต โดยเรียกว่าเขต ซึ่งมีสำนักงานเขต (ผู้อำนวยการเขต) เป็นผู้รับผิดชอบ
เพื่อให้ประชาชนในเขตได้มีส่วนร่วมในการบริหารงานและให้บริการสาธารณะแก่ตนเอง รัฐจึงได้ให้มีสภาเขตซึ่งสมาชิกสภาเขตมาจากการเลือกตั้ง สภาเขตมีอำนาจหน้าที่พอสรุปได้คือ เป็นที่ปรึกษาผู้อำนวยการเขต ให้ข้อสังเกต ข้อเสนอแนะและสอดส่องการปฏิบัติงานของสำนักงานเขต
การปกครองกรุงเทพมหานคร ถึงแม้ว่าจะเป็นการปกครองส่วนท้องถิ่นก็ตาม แต่เป็นการปกครองแบบรวมอำนาจไว้ส่วนกลาง คือสำนักงานเขตต้องปฏิบัติตามนโยบายของกรุงเทพมหานคร และโดยผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุด
จากหลักการดังกล่าวนี้ ประกอบกับสภาเขตในฐานะเป็นตัวแทนของประชาชนในท้องถิ่นระดับเขต ปฏิบัติตามเพียงที่มีอำนาจหน้าที่กฎหมายระบุเอาไว้ ทำให้ผู้เขียนมีความตั้งใจจะทำการศึกษาวิจัยว่า สภาเขตมีสถานะภาพและบทบาททางกฎหมายในการแก้ไขปัญหาต่างๆ และความเดือดร้อนของประชาชน ซึ่งสาเหตุมาจากการให้บริการที่สำนักงานเขตบางแห่งได้ให้บริการสาธารณะ, ล่าช้า, บกพร่อง และไม่มีประสิทธิภาพได้หรือไม่
จากการศึกษาวิจัยพบว่า สภาเขตไม่สามารถแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้เนื่องจากสภาเขตไม่มีสถานะในการที่จะตราข้อกำหนด พิจารณางบประมาณและไม่สามารถควบคุมผู้อำนวยการเขตได้ และข้อสำคัญเขตไม่มีรายได้เป็นของตนเอง และท้ายที่สุดเขตไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล
ตามที่กล่าวมาข้างต้น เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุดต่อสาธารณชน และเป็นการให้บริการที่มีประสิทธิภาพในท้องถิ่นระดับเขต ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะว่าต้องให้สภาเขตมีอำนาจควบคุมฝ่ายบริหารของเขตและผู้อำนวยการเขตต้องมาจากการเลือกตั้ง และให้สำนักงานเขตโดยสภาเขตมีอำนาจตราข้อกำหนด, พิจารณาอนุมัติงบประมาณ สำนักงานเขตโดยผู้อำนวยการเขตมีอำนาจปฏิบัติการจัดเก็บภาษี, ให้บริการและงานลงนามทำนิติกรรมต่างๆ อาทิ จ้างทำสะพานลอยคนข้าม, ซ่อมสะพานฯลฯ
มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์. ศูนย์สนเทศและหอสมุด
©copyrights มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์