ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านโภชนาการที่สัมพันธ์กับโรคเบาหวานของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก

Nutrition Local Wisdom Which Related to Diabetes Mellitus on Austro-Asia tic’s Ethnic Group

Name: วาสนา แก้วหล้า

Address: 185/2 ม.22 ต.นอกเมือง อ.เมือง จ.สุรินทร์ 32000

keyword: โภชนาการ

Classification :.DDC: 613.2

; โรคเบาหวาน

; ภูมิปัญญาท้องถิ่น

Abstract: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านโภชนาหารที่สามารถนำมารักษาโรคเบาหวานของกลุ่มชาติพันธ์ออสโตรเอเชียติกใน 4 ประเทศ ได้แก่ ประเทศไทย ประเทศกัมพูชา สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เพื่อศึกษากรรมวิธีรักษาแบบพึ่งตนเองที่สามารถรักษาเบาหวานด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านโภชนาหาร ด้วยการนำพืชอาหารให้ยามาบำบัดรักษาเบาหวาน และเพื่อนำเสนอรายการโภชนาหารที่เป็นคุณประโยชน์ต่อการส่งเสริม การป้องกันและบำบัดรักษาและฟื้นฟูสุขภาพให้ปลอดจากโรคเบาหวานบนฐานวัฒนธรรมเดิม ผู้วิจัยได้ศึกษาบริบทวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านโภชนาหารและศึกษากรรมวิธีรักษาแบบพึ่งตนเองของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกในการเก็บข้อมูลมีการยืนยันข้อมูลในระหว่างการออกภาคสนามเพื่อสรุปประเด็นสาระในการจัดทำฐานข้อมูลพืชสมุนไพรให้ยา ดำเนินการวิจัย โดยใช้การศึกษาเชิงประวัติศาสตร์แบบสืบย้อนอดีตในแง่ของ ภูมิปัญญาโภชนาหาร ศึกษาภาพจำลักจากอโรคยาศาลา และใช้การศึกษาวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณา โดยทำ การศึกษากรรมวิธีการปรุงอาหารบนเชิงกรานซึ่งยังมีสืบทอดมาจนทุกวันนี้ ใช้การสัมภาษณ์แบบเจาะลึกคือ กรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเองของผู้ป่วยเบาหวาน โดยบูรณาการข้อมูล ระหว่างประเทศไทย และสปป.ลาว ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมโดยผู้เชี่ยวชาญไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม เพื่อตรวจสอบสรุปประเด็นรายการอาหารบนฐานวัฒนธรรมเดิม เพื่อนำไปสู่ขั้นพัฒนาสำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลใช้การตรวจสอบสามเส้า ด้านบุคคล เวลา สถานที่แล้วยืนยันข้อมูล การสัมภาษณ์ซ้ำ และสรุปสังเคราะห์ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญ โดยจัดประชุมกลุ่มย่อย ทำการเปรียบเทียบเคมีวิเคราะห์คุณค่าทางอาหารเพื่อจัดรายการอาหารที่เน้นคุณค่าพลังงานสารอาหารสำหรับการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค บำบัดรักษาและฟื้นฟูสุขภาพให้ปลอดจากโรคเบาหวานของประชาชนไทย ขอบเขตของเนื้อหาการวิจัย ประกอบด้วยเนื้อหาด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านโภชนาหารที่สัมพันธ์กับโรคเบาหวานใน 4 ประเทศ เนื้อหาด้านกรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเอง กรณีศึกษาประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เนื้อหาด้านรายการโภชนาหารที่ให้คุณประโยชน์ต่อการส่งเสริม ป้องกัน บำบัดรักษาและฟื้นฟูสุขภาพให้ปลอดจากเบาหวานของประชาชนไทย ผู้วิจัยได้ทบทวนเอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เช่นองค์ความรู้ด้านโรคเบาหวาน แนวคิดนิเวศวิทยาวัฒนธรรม ของจูเลี่ยนสจ๊วต แนวคิดการตีความทางวัฒนธรรม ของคลิฟฟอร์ดเกียร์ แนวคิดระบบโครงสร้างทางวัฒนธรรมของคว๊อต เลวี่ สเตราส์ แนวคิดความเชื่อด้านสุขภาพของเบค และคณะ และงานวิจัยเกี่ยวข้องทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ ขอบเขตพื้นที่การวิจัย ในประเทศไทย ศึกษาในเขตอีสานใต้ ใช้พื้นที่ในจังหวัดสุรินทร์ ในกัมพูชา ศึกษาในกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก ซึ่งปูพรมอยู่ทั่วประเทศ ใน สปป.ลาว ศึกษาในเขตลาวใต้ ที่แขวงอัตตะปือ และในเวียดนาม ศึกษาในเผ่าเวียด เผ่าเขมร และญวน ในเวียดนามกลางและเวียดนามใต้ ผลการวิจัย ผู้วิจัยนำเสนอดังนี้ บริบทวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก ได้นำเสนอถึง ค่านิยมวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ใน 4 ประเทศ บริบทวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกใน สปป. ลาว จากพื้นที่ในการวิจัย พบว่า ค่านิยม และวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกใน สปป.ลาว มีวิถีชีวิตพึ่งพาธรรมชาติ ส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่ตามแนวเชิงภูดอย และบริเวณแหล่งน้ำ มีวัตถุดิบในการปรุงอาหารที่พึ่งพาอาศัยธรรมชาติ กายสรีระพบว่ามีหุ่นผอมบาง แข็งแรง อายุยืน และมีสภาวะโรคเบาหวานน้อย บริบทวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกในกัมพูชา จากการออกภาคสนาม พบว่า กลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกในกัมพูชามีปูพรมอยู่ทั่วไปในทุกจังหวัด พบว่าชาวกัมพูชารับประทานอาหารข้าวเป็นหลัก 2 มื้อ และมีสำหรับอาหารผักเป็นหลัก มีการรับประทานอาหารเช้า คือ นมปันจก หรือข้าวปุ้น สภาพกายสรีระหุ่นไม่อ้วนและมีการดื่มน้ำมะพร้าว ที่ไม่กินเนื้อมะพร้าว และยังมีภูมิปัญญาในกรรมวิธีการปรุงอาหารที่คล้ายคลึงกันในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้าน บริบทวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกในเวียดนาม กลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติกในเวียดนามกลาง พบเผ่ากำหมุ หรือขมุ และเผ่าเขมรในเวียดนามใต้ที่ติดชายแดนกัมพูชา มีวิถีชีวิตการดำรงอยู่ที่พึ่งพาอาหาร จากธรรมชาติ มีความเชื่อในการดูแลสุขภาพบนปรัชญาเล่าจื้อ ขงจื้อ และยังมีวัฒนธรรมกินน้ำชา ซึ่งได้จัดการแพร่กระจายทางวัฒนธรรมของจีนในสมัยที่เวียดนามอยู่ในการปกครองของราชวงศ์จีน และนิยมรับประทานเฝอ หรือก๋วยเตี๋ยว ข้าวต้ม และวี่บุ้น เช่น อาหารมื้อเช้า บริบทวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก ในประเทศไทย ในเขตอีสานใต้ โดยเฉพาะจังหวัดสุรินทร์ มีการรับประทานอาหารที่สอดคล้องตามฤดูกาล และอาหารประจำบุญประเพณี 12 เดือน มีการแบ่งปันอาหารและมีกรรมวิธีการปรุงอาหารสด และใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติ โดยสรุปข้อค้นพบจากภูมิปัญญาอาหารใน 4 ประเภท พบว่า ยังสืบทอดความเชื่อข้อห้ามมีกรรมวิธีการเลือกบริโภคอาหารที่สอดคล้องกับคำคมที่ว่า กินปลาหลัก กินผักเป็นยา กล้วยน้ำหว้าบำรุงร่างกาย และค้นพบเพิ่มเติม ก็คือ เครื่องเทศ เป็นวัฒนธรรมที่มีความหลากหลายต่อกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก สำหรับข้อค้นพบกรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเองที่มีการนำพืชสมุนไพรมาเป็นยาใช้ในการบำบัดรักษาอาการโรคเบาหวาน เช่น พืชแฮ่ม พบว่ามีการวางขายอยู่ตามแนวชายแดนระหว่างประเทศไทยราชอาณาจักรกัมพูชา และชายแดนของไทยและสปป.ลาว การใช้พืชสมุนไพร พบว่า วิถีชีวิตของผู้คนในตลาดมีการนำพืชแห้งมาวางขายเป็นยารักษาโรคเบาหวาน โดยการนำไปต้มดื่ม นอกจากยังพบกรรมวิธีการสกัดพืชให้ยาที่เป็นอัตลักษณ์ของรสชาติจากพืช กล่าวคือนำรสขม เปรี้ยวและฝาด มาเป็นหลักในการบำบัด เช่นใช้เปลือกต้นสะเดา เปลือกต้นแดง ทุกส่วนของต้น คัดลิ้น หรือสะเด๊าสะดวล ดอกจาน หรือดอกตะแบก และดอกแพงพวยทั้ง 5 ส่วน คือ ดอก ใบ ลำ ต้น กิ่ง และราก ตากแห้งแล้วนำมาต้มดื่ม นำใบสะเดาที่มดแดงมาทำรัง และนำผลของต้นลำเจียกมาตากแห้งต้มดื่ม สำหรับกรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเองยังพบว่ามีพิธีกรรมการรักษาแบบพึ่งตนเอง เช่น พิธีกรรมรำแกลมอมาประกอบพิธีเสี่ยงทาย และส่องดูอาการเจ็บไข้ได้ป่วยซึ่งถือว่าเป็นวิธีการตรวจหาสาเหตุของโรคเบื้องต้น นอกจากนี้กรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเอง ยังได้มีการนำข้อห้ามอาหารที่มีผลต่อโรคเบาหวานในสปป.ลาว เรียกว่า ขะลำ ข้อห้ามในกัมพูชา เรียกว่า เตื้อะและตอม ข้อห้ามอาหารที่ผิดต่อโรคของเวียดนาม เรียกว่า เกียงอัง ส่วนคำที่ใช้เรียกข้อห้ามของประเทศไทยในกลุ่มชาติพันธุ์กูยเรียกว่า “ กราย” เช่น ออนกรายมานจา แปลว่าให้ขะลำของกิน ส่วนภาษาไทยภาคกลางใช้คำว่าของแสลง สำหรับข้อค้นพบด้านโภชนาการที่สัมพันธ์กับภูมิปัญญาท้องถิ่นและธรรมชาตินั้น พบว่า ในบางสภาวะยา และเครื่องเทศมีความหมายเท่าเทียมกัน ซึ่งพบอัตลักษณ์ทางการบำบัดที่ใช้เครื่องเทศรสเผ็ดร้อนและนำอาหารสำรับผักสด ซึ่งเป็นอาหารที่ให้ธาตุเย็นมาเป็นเครื่องกินแนมของสำรับอาหารในท้องถิ่น ข้อค้นพบการสกัดโรคเบื้องต้นในกัมพูชา พบว่า มีการขูดพิษโดยการใช้ฝาตลับขี้ผึ้งหรือใช้ขอบเหรียญ เรียกว่า เก๊าะขยอล คือการขูดไล่ลมสำหรับการเจ็บป่วย ไม่สบาย หากทำการขูดพิษแล้วก็จะเป็นการระงับโรคบรรเทาโรคไปได้ระดับหนึ่งและมีการใช้ถ้วยสุญญากาศดูดพิษนับเป็นการสกัดโรคทางกายเบื้องต้น นอกจากนี้หากมีเรื่องไม่สบายทางด้านจิตใจยังสามารถไปเล่าระบายความวิตกกังวลให้กับพระที่วัดและมีวิธีการตรวจดูดวงชะตา สะเดาะห์เคราะห์รดน้ำมนต์ เรียกว่า สร๊อจตึก เป็นการรดน้ำมนต์ ควบคู่กับการจ่มคาถา โดยพระได้ทำหน้าที่เป็นนักบำบัดจิตนับว่าเป็นการสกัดโรคทางจิตเบื้องต้นเช่นเดียวกัน ข้อค้นพบด้านเภสัชกรพื้นบ้าน มีพื้นที่ในการพบปะแลกเปลี่ยนหารือให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการใช้พืชเพื่อบำบัดรักษา ที่ตลาดโอระไซร์ในเมืองพนมเปญ พบว่า พืชสมุนไพรต่างๆยังมีความอุดมสมบูรณ์ และยังมีการพึ่งพาเภสัชกรพื้นบ้านอยู่เป็นอันดับต้นๆ ถ้าหากการรักษาไม่ดีขึ้น ก็จะมีการมารับการรักษากับกรูแขมร์ ที่มีบทบาทเป็นแหล่งพึ่งพิงในการรักษาของผู้ป่วยด้วยอัธยาศัยที่ใกล้ชิดเป็นกันเอง มีการสัมผัส การกด การนวดและท่องคาถา ทำให้ผู้ป่วยมีความสุขใจ และมีความเป็นอยู่รักษาที่เรียบง่ายรวมทั้งมีการรักษาโดยใช้สมุนไพรต้มเป็นหลัก กรรมวิธีสกัดโรคเบื้องต้นในลาว พบว่า มีกรรมวิธีการรักษาควบคู่ไปกับการมีวิถีชีวิตทั่วไปในตลาด จะมีการบีบนวด และมีการใช้เหรียญขูดพิษ ผลศึกษาจากการพัฒนารายการอาหารจากภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ 4 ประเทศ พบว่า การพัฒนารายการอาหารที่เป็นคุณประโยชน์ต่อการส่งเสริม ป้องกัน บำบัดรักษาและฟื้นฟูสุขภาพให้ปลอดจากเบาหวานของกลุ่มชาติพันธุ์ออสโตรเอเชียติก ได้รายการอาหารพื้นบ้านเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันเบาหวาน 45 รายการ ได้แก่ รายการอาหารจาก สปป.ลาว 7 รายการ เวียดนาม 10 รายการ กัมพูชา 7 รายการ และจากประเทศไทย จำนวน 21 รายการส่วนกรรมวิธีการรักษาเบาหวานมีสูตรสมุนไพรสด ชุดยาต้ม ในการบำบัดรักษารวมถึงการฟื้นฟูสุขภาพด้วยยาสมุนไพรในท้องถิ่น จำนวน 16 ตำรับ มีกรรมวิธีการรักษาแบบพึ่งตนเองในการรักษาตามอาการของโรคที่ปรากฏและใช้วิธีปรุงยาสมุนไพร ด้วยการต้ม การแช่ การใช้สมุนไพรสด สมุนไพรแห้ง ความเชื่อของการเกิดโรคและอาการเจ็บป่วยของคนป่วยในชุมชนต่อโรคเบาหวานเชื่อถือในการตรวจและ การวินิจฉัยโรคมีหลักเกณฑ์ที่บ่งบอกถึงองค์ความรู้ในการดูแลรักษาเป็นเภสัชศาสตร์ชาติพันธุ์ ตามระบบนิเวศที่หมอพื้นบ้านได้สืบทอดไว้และยังคงมีบทบาทในการดูแลรักษาช่วยเหลือในชุมชน เป็นที่พึ่งทั้งในด้านการรักษาและการส่งเสริมสุขภาพของกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีรากฐานความศรัทธาที่ใกล้ชิดชุมชนมากที่สุด แม้จะมีองค์ความรู้การแพทย์ตะวันตกเข้ามากดทับ การแพทย์พื้นบ้านที่เป็นมรดกทางภูมิปัญญาท้องถิ่น ดังนั้นกรรมวิธีการรักษาแบบดั้งเดิมจึงมีความล้ำสมัยและดำรงไว้อยู่ได้ในชุมชนเพื่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนชาวไทย

Abstract: This study aims to study about nutrition local wisdom which can be used in healing diabetes mellitus on Austro-Asiatic’s ethnic group in 4 countries which are the Kingdom of Thailand, the Kingdom of Cambodia, the Lao People’s Democratic Republic and the Socialist Republic of Vietnam.To study about self –access healing methods. This can heal diabetes using medicine from edible plants which are nutrition local wisdom. And to develop the old culture of nutrition program which is useful in health promotion, health prevention and health restoration from diabetes. The researcher has been studied about culture and local wisdom in nutrition and self-access healing method of Austro-Asiatic’s ethnic group.The conclusion in making herb database was from the data collection which was confirmed during field study. Using historical study in nutrition local wisdom to be a process of this research to study the image from Ahokhaya Sala place (Nursing House) and using ethnographic research such as studying about how to cook on a stove using wood fuel which is still using nowadays, using deeply interview asking about self-access healing method of diabetes patients which is integrated from the data between Thailand and Lao People’s Democratic Republic, using the cooperation between the experts from Thailand, the Lao People’s Democratic Republic, the Kingdom of Cambodia and the Socialist Republic of Vietnam to examine food menu base on old culture for reaching the step of development. Data analysis using 3 things which are man, time and place to examine and then insisted data, interview again and summarize the ideas of the experts by arranging a small group meeting, comparing the food chemical analysis and arrange food menu which is focus on nutrient in foods. This is for health promotion, health protection, and healing and health restoration so that Thai people will be without diabetes mellitus. Research Overview Areas it consists of nutrition local wisdom which related to diabetes mellitus in 4 countries, self- access healing method a case study of Thailand and Lao People’s Democratic Republic, nutrition program which is useful in health promotion , health promotion, healing and health restoration so that Thai people will be without diabetes mellitus. The researcher had viewed all the papers and related study such as Diabetes Knowledge, Cultural Ecology by Julian Steward (1976), the Interpretation of Culture by Clifford Geertz(1973), Cultural Structure system by Levi – Strauss (1966), Health Beliefs by Bake and all and including related study in Thailand and from different countries. Research Areas in Thailand studying in the southern Isarn area which is Surin Province. In Cambodia studying in the Austro-Asiatic’s ethnic group who live everywhere in Cambodia. In Lao PDR studying in the southern Lao which is Attapue Province and In Vietnam studying in Viet tribe, Khmer tribe and Yuan in southern and northern Vietnam. Research Result Cultural context of Austro-Asiatic’s ethnic group presented the way of life of the ethnic group in 4 countries. Cultural context of Austro-Asiatic’s ethnic group in Lao PDR from the research area was found that values and the way of life of the Austro-Asiatic’s ethnic in Lao PDR was depended on nature. Most of them live nearby the edge of a mountain and river area. They used natural raw materials to cook. It was found that their figures are skinny but strength. They have a long lived and less diabetes. Cultural context of Austro-Asiatic’s ethnic group in Cambodia. It was found that the Austro-Asiatic’s ethnic group is in every provinces of Cambodia. Cambodians have 2 main meals a day. Vegetable is their main food. Their breakfast is Nom Panjok ( a kind of food) or know-pun(rice noodle). Their figures are not fat. Cambodians drink just coconut juice not the meat inside. The local wisdom in cooking is similar to other countries around there. Cultural context of Austro-Asiatic’s ethnic group in Vietnam. The Austro-Asiatic’s ethnic group in central Vietnam and southern Vietnam near the Cambodia border are Kam Mu tribe or Kha Mu tribe and Khmer tribe in order. The way of life is depend on nature and believe in philosophy of philosophy of Khong Jue or Confucius and Lao Jao jue or Lao Zi for their health care. They have been drinking tea which is a culture of China. Vietnam got this culture when Vietnam was under the control of Chinese dynasty. They also like to eat Phor or noodle, boiled rice soup and Wee Bun as their breakfast. Cultural context of Austro-Asiatic’s ethnic group in Thailand. It was found in southern Isarn especially Surin province. They eat food according to season and 12 months food tradition. They will share their foods and cook some fresh food using the natural raw materials. In summary the food wisdom in 4 countries, they are still continuing their beliefs in choosing food following these phrases “mainly eat fish” , “eat vegetable as a medicine” , “banana nourish your body’’ and in addition it was found that spices is a various culture toward Austro-Asiatic’s ethnic group. The herbs which were found to be medicines for self-access diabetes healing methods such as Ham were found selling at Thai-Cambodia border and Thai-Lao border. Selling Ham for healing diabetes is their way of life in the market. They will boil and drink it. Beside of that they distilled medical plants and remain the favor of them like bitter, sour and acidulous and use them as the main thing in healing body. For example using Sa-dao or neem tree’s bark and leaf that used to have anthill on it, Daeng tree’s bark, every parts of Kat-Lin tree or Sa-doa Sa-dual, Chaan flower or Ta-Bak flower and 5 parts of Peang-Puay flower which are flower, leaf, trunk, branch and root, and the fruit of Lam-jiak tree. They dry everything and then boil and drink. Beside of this it was found that there are other ways in Self-access healing method such ass Ram Kal Mo (Spitital dance). This ceremony to estimate and to examine the cause of the sickness. In Lao PDR they have a forbiddance called “ Kha-Lam”. In Cambodia Teu and Tom are food that are not good for diabetes. A forbiddance in Vietnam called “Kiang Ang” . In Kui’s ethnic group in Thailand will call the forbidden, “Kraay’’ like On-kraay-maan-ja means forbiddance to eat. In the central of Thailand will call the forbiddance, “Khong Saleang” or toxic food. The discovery of the relationship between nutrition with local wisdom and nature was found that in some condition medicine and spices are the same. Eating hot spices with vegetable is an identity of healing because vegetable is a cold element. The discovery of healing sickness in Cambodia was found that they will use a lid of a round box of beeswax or a coin to scrap the venom which is called “Koa – Khayal” It’s the first way to heal sickness and then they will use vacuum cup to counteract the venom. Beside of this there’s a way to intercept mental sickness by fortune telling and Sa-doa-Kroa, Rot Nam Mon which is called Satroj Tuek. It’s an anoint with holy water along with monks’prayer. The discovery of local pharmacist, O-ra-sai market in Phnom Penh is a place to meet and exchange the knowledge of using herbs for sickness healing. It was found that the herbs are still plentiful and the people still depend on local pharmacist. If using herbs doesn’t help, they will go to Kru- Khmer who has a role in healing sick people. Kru-Khmer( Local Healer) has a good disposition. Touching, pressing, massage and prayer, all of these made the patients feel good. Kru-Khmer also heal people by using boiled herbs as the main thing. The method of sickness interception in Lao PDR was found that the method in healing is going along with their way of life in the market. They will have a massage and also use coin to counteract the venom. The results of the food menu development from local wisdom in 4 countries was found that they are 45 local food menus which is useful in health promotion, health prevention, healing and health restoration for Austro-Asiatic’s ethnic group to be without diabetes. 7 menus from Lao PDR, 10 menus from Vietnam, 7 menus from Cambodia and 21 menus from Thailand. In the part of healing diabetes method, there is fresh herb recipe, boiled medicine in the healing including health restoration by using 16 local herb’s prescriptions. They heal themselves and preparing their medical herb by boiling , soaking, using fresh herbs and dry herbs. The belief of the patients in the community toward having diabetes. They trusted in the examination of the racial pharmacy which has principles that show the knowledge in healing and taking care. This was inherited by local doctor and still has a role in helping and taking care in the community. Healing and health promotion of ethnic groups, both of them are depended on local doctors. Even though western medicine came in to be over the local medicine which is a local wisdom legacy. So the ordinary healing method is still remaining in the community for the good quality of life of Thai people.

surindra rajabhat university

Address: SURIN

Email: library.srru.ac.th

Name: กระแส ชนะวงษ์

Role: ที่ปรึกษา

Name: สมศักดิ์ ศรีสันติสุข

Role: ที่ปรึกษา

Name: มาลินี อุทธิเสน

Role: ที่ปรึกษา

Created: 2552

Modified: 2554-10-05

Issued: 2554-10-05

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: 613.2 ว228ภ

tha

DegreeName: ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

Level: ปริญญาเอก

Descipline: ยุทธศาสตร์การพัฒนาภูิมิภาค

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Title.PDF	1.66 MB	463	2026-08-23 15:39:03
2	Abstract.PDF	2.66 MB	496	2026-07-31 10:19:24
3	Content.PDF	4.98 MB	322	2026-05-26 18:16:01
4	Chapter 1.PDF	2.99 MB	514	2026-09-03 09:28:42
5	Chapter 2.PDF	15.26 MB	701	2026-05-26 18:16:01
6	Chapter 3.PDF	4.65 MB	398	2026-05-26 18:16:01
7	Chapter 4.PDF	25.21 MB	380	2026-05-26 18:16:01
8	Chapter 5.PDF	19.57 MB	343	2026-05-26 18:16:01
9	Chapter 6.PDF	26.54 MB	343	2026-05-26 18:16:01
10	Chapter 7.PDF	20.9 MB	322	2026-05-26 18:16:01
11	Chapter 8.PDF	24.18 MB	306	2026-05-26 18:16:01
12	Chapter 9.PDF	6.64 MB	310	2026-05-26 18:16:01
13	Bibliography.PDF	5.64 MB	305	2026-05-26 18:16:01
14	Appendix.PDF	11.07 MB	382	2026-05-26 18:16:01
15	Biodata.PDF	343.96 KB	266	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.065055 วินาที