ลิเกเขมร

Likey Khmer

Name: ชรัตพร เสริมทรัพย์

Address: 452 หมู่ 21 ต.ท่าสว่าง อ.เมือง จ.สุรินทร์ 32000

keyword: ลิเก

Classification :.DDC: 791.1

; เขมร

Abstract: การวิจัยเรื่องลิเกเขมร ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและองค์ประกอบของลิเกเขมร เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบ บทบาทหน้าที่ของลิเกเขมรที่มีต่อสังคมและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการแสดงลิเกเขมรและเสนอแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาลิเกเขมรให้มีความยั่งยืน ของเขตของพื้นที่ศึกษา ประกอบด้วยผู้แสดงลิเกเขมร คณะญาณฏศิลป์ บ้านโคกกะดวด อำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งประกอบด้วยหัวหน้าคณะผู้แสดง นักดนตรี จำนวน 23 คน และผู้ชมลิเกเขมร จำนวน 45 คน โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ และนำเสนอในเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัย พบว่า ลิเกเขมรคณะญาณฏศิลป์ บ้านโคกกะดวด อำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์ เป็นการแสดงพื้นบ้านที่เกิดขึ้นประมาณปี พ.ศ. 2516 โดยนายญาณ จันทเขต เป็นหัวหน้าคณะได้ศึกษาเล่าเรียนการแสดงลิเกเขมรจากครูเปรม รัตนภักดี ที่บ้านดงเค็ง ตำบลเมืองลีง อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์ ผู้แสดงลิเกเขมรระยะแรกผู้หญิงแต่งตัวเป็นชาย ต่อมาจึงให้ผู้ชายแสดงเครื่องแต่งกายใช้แบบเรียบง่าย ผู้ชายนุ่งกางเกงขายาว สามเสื้อแขนยาว ส่วนผู้หญิงนุ่งกระโปรงสั้นบานๆ สวมเสื้อหลากสีและพัฬนาไปตามสมัยนิยม เครื่องดนตรีประกอบด้วย ปี่สะไล (ปี่ไน) กลองรำมะนา ซอ ฉิ่งฉาบ ในระยะหลังได้นำเครื่องดนตรีสากลมาผสมให้มีความสนุกสนาน เร้าใจ เรื่องที่แสดงคือ ท้าวพรหมทัต และจันทกุมาร ปัจจุบันแสดงเรื่อง น้ำตาลูกเลี้ยง และกรรมสนองกรรม บทเพลงในการแสดง ได้แก่ เพลงสาธุการ เพลงโหมโรง เพลงจังก็วงขะยมลูด เพลงเล่นน้ำ เพลงสกาแกว และเพลง ปะเปียบปะรัย ภาษาที่ใช้เป็นภาษาเขมรท้องถิ่น สำหนับท่ารำเป็นแบบแผนที่กำหนดตายตัว คือ ท่ารำจังก็วงขะยมลูด และท่ารำทยอย แสงประกอบ การแสดง เดิมใช้แสงสว่างจากขี้ไต้ ต่อมาเป็นตะเกียงเจ้าพายุ และใช้ไฟฟ้าตามลำดับ เสียงร้อยแต่เดิมร้องสดๆ ต่อมาจึงมีเครื่องปั่นไฟ จนกระทั่งมีไฟฟ้าจึงได้ใช้ไมโครโฟน ฉากแต่เดิมทำจากใบมะพร้าว ต่อมาเป็นผ้าขาวไม่มีลวดลาย จนกระทั่งพัฒนาเป็นฉากที่มีภาพน้ำตก ภาพต้นไม้ ภาพภูเขา สำหรับเวที แต่เดิมตั้งอยู่บนพื้นดิน 4 เสา มีบันไดสำหรับขึ้นลง 2 ด้าน นำใบมะพร้าวมาปิดกั้นเป็นหลังเวที และมีขี้ใต้จุดที่เสาทั้ง 4จุด ปัจจุบันเวทีมีให้เลือกคือ การเช่าโดยเจ้าภาพหรือคณะลิเกเขมรแล้วแต่จะ ตกลงกัน กับ เวทีที่ทำขึ้นเองด้วยใช้ไม้เนื้อแข็งมาปูพท้นแล้วตรึงด้วยตะปูให้แน่น มีบันไดขึ้นลงข้างเวทีทั้งสองข้าง โอกาสที่แสดง ลิเกเขมรแสดงในงานมงคล และงานอวมงคล ขั้นตอนการแสดงแบ่งเป็น 6 ขั้นได้แก่การไหว้ครู โหมโรง การรำเบิกโรง การรำทยอย การออกแขก การดำเนินเรื่อง ค่าตอบแทนในการแสดง ในยุคแรกๆ ครั้งละประมาณ 2-5 บาท ต่อคน ต่อมาเริ่มเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสเศรษฐกิจและได้รับความนิยม ค่าตอบแทนเฉลี่ยต่อคนต่อเดือนประมาณ 2000 บาท ลิเกเขมรได้รับความนิยมสูงสุดช่วง ปี พ.ศ. 2520-2528 โดยมีการแสดงประมาณ 20 งานต่อเดือน แต่หลังจากนั้นก็เริ่มเสื่อมความนิยมเนื่องจากมีการแสดงประเภทอื่นให้เลือกชมได้อย่างมากมาย ลิเกเขมรมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และสังคม ในด้านการศึกษาที่ควรค่าแก่การศึกษา และจดบันทึกไว้เป็นหลักฐาน ศิลปะการร่ายรำที่อ่อนช้อยสวยงาม การใช้ภาษาเขมรในการแสดงเป็นการส่งเสริมการใช้ภาษาถิ่น ทางด้านสังคม ลิเกเขมรทำให้เกิดความสามัคคี และผู้แสดงลิเกเขมรก็เป็นเครือญาติกัน ด้านเศรษฐกิจลิเกเขมรสามารถสร้างรายได้แก่ตนเอง และเศรษฐกิจในชุมชนที่ลิเกเขมรไปทำการแสดง นอกจากนี้เนื้อเรื่องที่แสดงเกี่ยวกับความดี ความชั่ว เป็นการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมแก่ผู้ชม ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อลิเกเขมร ด้านสังคมการอพยพแรงงานไปต่างถิ่น การเป็นครอบครัวสมัยใหม่นิยมบริโภคความทันสมัย ด้านเศรษฐกิจรายจ่ายเพิ่มขึ้นไม่สัมพันธ์กับรายได้ เนื่องจากไม่มีอาชีพเสริมควรมีแนวทางการอนุรักษ์ส่งเสริม โดยจัดเวทีให้ลิเกเขมรได้แสดงในโอกาสต่างๆ เป็นประจำอย่างต่อเนื่อง และจำทำเป็นหลักสูตรท้องถิ่น

Abstract: The objectives of this research were to study the history and background of Likey Khmer and its elements to analyse the elements and the role of Likey Khmer towasds society and human development, to study the factors effecting performances, and to propose guidelines for a sustainable conservation and development of Likey Khme. The research scope consisted of actors and actresses of Yannatasilp Band Ban Khoak Gaduad of Lumduan district Surin province. These were the band leader, actors and actresses, and musicians, a total of 32 persons. The Audience consisted of 45 persons. The study was qualitatively attempted and a descriptive analysis was used in its proposal. Research findings were as follows: The Yannatasilp Likey Khmer Likey Khmer of Ban Khoak Gaduad is a local folklore originated in 1973. Mr. Yan Janthakhet, the band leader, studied the local from Mr. Prem Ratanaptkdee of Ban Dongkheng MuangLing Community, Chompra district, Surin province. Prem’s band was known as Prempreedeesamukkeesilp. Consequently, Mr. Yand Chanthakhet developed his own band. The elements of Likey Khmer consisted of actors, who at its early stage were actually woman dressing as men. Later, actual men have really been used. Plain clothing are used in this local folklore where men dress in slacks and long sleeves shirts and woman dress in wide short skirts like those of students’ and different colours of blouses according to the development of fashion popularity. Musical instruments included Pee Salai (Salai flute), Glong Lumana (Lumana drum), fidals, and cymbals. Later , musical instruments of modern time were included to add more arousing rythms to the performances. The stories played were Paopromtat and Janthakumarn. At present, Namta Looklieng (Tears of Step- sons and Daughters) and Kharm sanong Kharm (Present Existance of Ours Depends on Past Deeds) were used to perform. The sings employed were Plaeng Sathukarn, Plaeng Hoamrong, Plaeng JungkwongKayomlood, Plaeng Lennam, Plaeng Sakakaew and Plaeng Papiebparai. The language used was the local Khmer and the dancing styles were conventional ones which possessed fixed patterns. Techniques used were firstly Kee Tai and consequently Chowpayu Lamp and electricity. Sounds were at first taking place without microphones and cocout leaves were used as curtains. Later , white clothes were used without any designs, which were then developed into the ones with pictures of water falls, palaces, and castles. The stage was first built using only 4 posts with ladders at 2 sides. Coconut leaves were used to make walls and Kee Tai lights were lit at the 4 posts. The stage could be rented by the host or the Likey band depending on mutual agreements. The stage floor was made from soled wood fixed by nails. Opportunity of performances are both on auspicious and unauspicious occasions. There are six steps in performancing which are waikru, Homerong, Rum Buergrong, Rum Tayoy, Karn orkkaeg and story procedures. An income of the performances was only about 2-5 baht at the first period. According to Socioal and economical changes and popularity, an income per head per month is now about 2000 baht. Likey Khmer was very popular in 1977-1985, with 20 performances per month, Later, its popularity decreased since there have been so many performances for audiences to choose from. The Liker Khmer plays and important role in human development. In terms of education, this is needed to be recorded no matter if it is the soft and beautiful dancing arts 0 the language used of local dialect. In terms of society, unity can be built among actors and actresses who are actually relatives. In terms of economy, income can be made directly for them and for the community as a whole. The story employed always tells about good and bad deeds which help enhance moral disciplines and ethics of audiences. The factors effecting the Likey Khmer are labour migration, modern family with materialitic consumption. Income does not meet with expenditure since supportive careers do not exist. It is advised that a conservative guideline for Khmer Likey in different occasions regularly and local curriculum development should take place.

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

Address: สุรินทร์

Email: library.srru.ac.th

Name: บุญยัง หมั่นดี

Role: ที่ปรึกษา

Name: เครือจิต ศรีบุญนาค

Role: ที่ปรึกษา

Created: 2550

Modified: 2552-08-06

Issued: 2009-08-06

Issued: 2552-08-06

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

CallNumber: 791.1 ช212ล

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: การวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	titlepage.pdf	196.89 KB	208	2025-05-21 13:13:41
2	abstract.pdf	294.73 KB	210	2025-05-21 13:14:09
3	content.pdf	279.09 KB	173	2025-05-21 13:15:36
4	chapter1.pdf	459.24 KB	253	2025-05-21 13:16:17
5	chapter2.pdf	2.49 MB	321	2025-02-15 14:48:19
6	chapter3.pdf	295.87 KB	185	2025-12-17 20:27:48
7	chapter4.pdf	411.61 KB	213	2025-05-21 13:25:02
8	chapter5.pdf	2.2 MB	306	2025-02-15 14:48:44
9	bibliography.pdf	321.71 KB	161	2025-02-15 14:48:50
10	appendix.pdf	2.65 MB	207	2025-02-15 14:48:57
11	biodata.pdf	144.18 KB	141	2025-02-15 14:49:02

ใช้เวลา

0.044436 วินาที