Farming system development base on conservation of traditional rice varieties in takeo province, the kingdom of cambodia

การพัฒนาระบบเกษตรกรรมบนพื้นฐานการอนุรักษ์ข้าวพันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดตาแก้ว พระราชอาณาจักรกัมพูชา

Name: Sokunthea, San

Address: Cambodia

keyword: Farming System Development

Classification :.DDC: 630.0596

; Traditional Rice

; Cambodia

Abstract: การวิจัยเรื่อง การพัฒนาระบบเกษตรกรรมบนพื้นฐานการอนุรักษ์ข้าวพันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดตาแก้ว พระราชอาณาจักรกัมพูชา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษายุทธศาสตร์ในการพัฒนาด้านเกษตรและปรับปรุงเมล็ดพันธุ์เพื่อให้บริการแก่เกษตรกร ศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างพันธุ์ข้าวพื้นเมืองกับระบบนิเวศวิทยา และเศรษฐกิจของครอบครัว เพื่อที่จะศึกษาข้อจำกัดและโอกาสที่จะเกิดขึ้นในกระบวนการผลิตข้าว โดยเฉพาะการใช้พันธุ์พื้นเมือง และเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ของการเพิ่มผลผลิตของข้าวพันธุ์พื้นเมือง ประชากรที่ศึกษามีจำนวน 155,030 ครัวเรือน โดยการสุ่มเลือกประชากรมาทั้งสิ้น 297 ครัวเรือน โดยวิธีการสุ่มตัวอย่างเป็น 2 แบบ คือ การสุ่ม (Random Sampling) ใช้สำหรับคัดเลือก ตำบล หมู่บ้าน และเกษตรกร เพื่อนำมาทำการวิจัย และการสุ่มโดยมีเป้าหมาย (Purposive sampling) ใช้สำหรับคัดเลือกอำเภอเพื่อทำการวิจัย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ (Frequency) ร้อยละ (Percentage) มัชฌิมเลขคณิต (Arithmetic mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ โปรแกรมสำเร็จรูปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ (SPSS For Windows) ผลการศึกษา พบว่า 1. ข้อมูลพื้นฐานของครอบครัวเกษตรกร พบว่า หัวหน้าครอบครัวส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 83.50 โดยทั่วไปแล้วมีอายุระหว่าง 40 - 49 ปี คิดเป็นร้อยละ 35.00 และประมาณร้อยละ 51.40 สำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษา 2. สถานภาพของเกษตรกรรมในจังหวัดตาแก้ว พบว่า จังหวัดตาแก้ว มีสมาชิกครอบครัวโดยเฉลี่ย 6.01 คน ค่าเฉลี่ยของเกษตรกรที่อยู่ในวัยทำงานเป็น 3.37 คน มีพื้นที่การผลิตเฉลี่ยทั้งสิ้น 1.34 เฮกตาร์ พื้นที่ทำการผลิตข้าวพันธุ์พื้นเมืองโดยเฉลี่ย 1.08 เฮกตาร์ ส่วนเกษตรกรที่ทำนาข้าวพันธุ์ใหม่มีพื้นที่การปลูกเพียง 0.48 เฮกตาร์เท่านั้น เกษตรกรส่วนใหญ่ร้อยละ 90.10 ทำนาข้าวพันธุ์พื้นเมืองและข้าวพันธุ์ใหม่มี เกษตรกรร้อยละ 9.90 ทำนาข้าวพันธุ์พื้นเมืองเท่านั้น เกษตรกรส่วนใหญ่ ร้อยละ 81.90 มีการจ้างแรงงานในการทำนา ส่วนที่ใช้สัตว์เลี้ยงของตนเอง มีสูงถึงร้อยละ 96.30 เกษตรกรส่วนใหญ่มีที่ทำนาเป็นของตนเอง ร้อยละ 92.20 มีการใช้พันธุ์ข้าวของตนเองสำหรับปักดำ ร้อยละ 81.50 การจ้างเครื่องสูบน้ำสำหรับการทำนามีถึง ร้อยละ 87.70 และการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชมีถึง ร้อยละ 60.90 3. การมีส่วนร่วมของเกษตรกรในการอนุรักษ์ข้าวพันธุ์พื้นเมือง พบว่า เกษตรกรได้ขอเสนอความช่วยเหลือจากรัฐบาลกัมพูชา และหน่วยงานจากสถาบันอื่น ๆ เพื่อเพิ่มผลผลิตของข้าวพันธุ์พื้นเมืองและการปรับปรุงพันธุ์ข้าวให้ได้สายพันธุ์บริสุทธิ์ การทำนาโดยใช้ข้าวพันธุ์พื้นเมืองพบว่า ทำให้เกษตรกรลดค่าใช้จ่าย และทำให้เพิ่มรายได้ ทำให้ได้รับผลกำไรมากกว่าการทำนาโดยใช้พันธุ์ใหม่ ทั้งนี้เพราะข้าวพันธุ์พื้นเมืองมักมีลักษณะที่ได้เปรียบกว่าจึงทำให้เกษตรกรต้องอนุรักษ์พันธุ์ข้าวพื้นเมือง เพื่อที่จะพัฒนาระบบการเกษตรในประเทศกัมพูชา เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในอนาคต จากการศึกษาพบว่า ข้าวพันธุ์พื้นเมืองมีลักษณะดีเด่นหลายประการ และได้เปรียบทำให้เกษตรกรมีความต้องการที่จะอนุรักษ์ และมีความต้องการพันธุ์ข้าวเพิ่มขึ้น เพราะมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของครอบครัว แม้ว่าเป็นพันธุ์ข้าวที่ให้ผลผลิตน้อยแต่รสชาติอร่อย คุณภาพดีและมีราคาสูง แต่อย่างไรก็ตาม เกษตรกรยังมีความต้องการที่จะปลูกพันธุ์ข้าวพื้นเมืองต่อไป ถึงแม้ว่าจะเริ่มมีการปลูกข้าวพันธุ์ใหม่แล้วก็ตาม 4. โอกาสในการผลิตข้าว พบว่า ในจังหวัดตาแก้วมีหน่วยงานที่ให้บริการและช่วยเหลือเกี่ยวกับเมล็ดพันธุ์ข้าว คือ AQIP ซึ่งหน่วยงานนี้ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2543 โดยดำเนินการใน 4 อำเภอ คือ บาตี โดนแก้ว สำโรง และตรัง จากการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่ ร้อยละ 54.70 มีงบประมาณเพียงพอสำหรับการดำเนินการ ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องไปกู้ยืมเงินจากแหล่งงบประมาณอื่น ๆ เกษตรกรประมาณ ร้อยละ 82.30 มีประมาณข้าวเพียงพอสำหรับบริโภคในครอบครัว ไม่มีความจำเป็นจะต้องไปยืมข้าวจากผู้อื่น เกษตรกรโดยทั่วไปหลังจากปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง ร้อยละ 83.10 มีความเป็นอยู่ที่ดีกว่าเดิม ในขณะที่ปลูกข้าวพันธุ์ใหม่จะมีความเป็นอยู่ที่ดีกว่าเดิม ร้อยละ 74.10 และจากการศึกษาพบว่า เกษตรกร ร้อยละ 91.80 ระบุว่า ข้าวพันธุ์พื้นเมืองมีความต้องการสูงในท้องตลาด เกษตรกรได้ส่งผลผลิตไปยังตลาดโดยใช้วิธีการใช้รถบรรทุก มอเตอร์ไซด์ เกวียน มอเตอร์ไซด์รับจ้าง จักรยาน และอื่น ๆ แหล่งน้ำที่ได้จากสระ บ่อน้ำ บึง ห้วย และอื่น ๆ ส่วนแหล่งน้ำที่ใช้ในการชลประทาน คือ คลอง บึง สระน้ำ ห้วย บ่อน้ำ และอื่น ๆ 5. ปัจจัยที่ถือว่าเป็นข้อจำกัดในการทำนา คือ ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ขาดแคลนน้ำ ขาดแคลนดินสำหรับเพาะปลูก ขาดแคลนแรงงานในการเพาะปลูก ขาดแคลนตลาดและนโยบายในการกำหนดราคาข้าว ขาดแคลนการช่วยเหลือ ให้ขวัญและกำลังใจจากรัฐบาล ขาดแคลนสถาบันการวิจัยข้าว สมาคมการเกษตร นอกจากนี้ยังขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐาน เช่น ถนน แหล่งน้ำ การชลประทาน และอื่น ๆ ตลอดทั้งเกษตรกรต้องประสบกับภัยธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม และสภาพแห้งแล้ง และยังต้องประสบกับราคาผลผลิตข้าวตกต่ำ ราคาน้ำมันสูง ตลอดทั้งปุ๋ยเคมีก็ราคาสูงอีกด้วย 6. นโยบายในการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำ จากการศึกษาพบว่า เกษตรกรมีวิธีการแก้ปัญหา การขาดแคลนน้ำ 2 วิธี คือ เกษตรกรจะสูบน้ำจาก บ่อน้ำ สระน้ำ บึง ห้วย คลอง และแหล่งน้ำอื่น ๆ เพื่อใช้สำหรับอุปโภคบริโภคในครัวเรือน และเพื่อการชลประทาน (เพื่อใช้สำหรับอุปโภคบริโภคในครัวเรือนซึ่งไม่ได้สูบจากคลอง) และอีกวิธีหนึ่งก็คือ ได้ขอความช่วยเหลือจากภาครัฐบาล โดยมีการสูบน้ำจากบึง และแหล่งน้ำจากที่ต่าง ๆ ไปสู่ลำคลองใหญ่ เพื่อให้เกษตรกรได้สูบน้ำต่อจากคลองใหญ่ไปยังที่นาของตน

Abstract: The objectives of this research. Were to indicate the existing agricultural development strategies and improved seed support services, to study the interaction of traditional rice varieties towards the relationship between eco-nature system and farm household economy, to study the constraints and opportunities in rice production especially the traditional rice varieties, and to study the possibilities for increasing the agricultural productivities through cultivating traditional rice varieties. The sample size of 297 farm households was determined and selected from population of 155,030 households by using both random and purposive sampling technique. Purposive sampling technique was used for district selection. Random sampling technique was used for communal, village, and household selection. The collected data were analyzed by using frequency, percentage, arithmetic mean, and standard deviation. The SPSS/FW program was used for the date evaluation processes. The Study results showed that: 1. Background information of farm households indicated that male household heads accounted for 83.50 percent; they are generally (35.00%) at the age of 40 to 49. About 51.40 percent of them were educated at the elementary school. 2. General status of Takeo Agriculture. The average of total family members in Takeo province is 6.01 persons. The average of active labor force is 3.37 persons. The average of total production land area is 1.34 hectares. The average of traditional rice land area is 1.08 hectares. The average of modern rice land area is 0.48 hectares. The farmers mostly (90.10%) grew traditional and modern rice varieties. Only 9.90 percent grew traditional rice varieties only. The farmers mostly (81.90%) hired additional man labor for their rice production. They mostly (96.30%) used their own draft animal for plowing and harrowing their rice fields; they do not hire draft animal for their working. They mostly (92.20%) used their own land for their rice production; they did not hire additional land for their rice production. They mostly (81.50%) used their own seed for their own seed for their rice production; they do not buy the seed for using in their rice production. They mostly (87.70%) hired machine to pump water for their rice production. They mostly (60.90%) used pesticide in their rice production. 3. Farmers, participation in the conservation of traditional rice varieties The farmers in the study area do want to request support from RGC and some institution to increase their rice production, especially the yields of the traditional rice varieties and re-purified seed as well. In rice production, traditional rice varieties do reduce expenditures and incomes of the farmers. It means that if the farmers grow traditional rice varieties they can get higher profit than the modern rice varieties. The farmers confirmed that the traditional rice varieties are much more advantageous than the modern rice varieties so they participated in the conservation of traditional rice varieties because they realized that it is one of the factors that can be shared in farming system development in the Kingdom of Cambodia in order to sustain farming system for the future. Due to high advantages of traditional rice varieties, the farmers in the study area do want to grow more traditional rice varieties, they still need more traditional rice varieties, and they said that the traditional rice varieties are the most important for their farm household economy. They were strongly determined to participate in the conservation of traditional rice varieties even though it produced low yield; it has delicious taste, good quality, and high price so they still continue to grow it forever even if they grow modern rice varieties. 4. Opportunities in Rice Production Takeo province there is only one seed support service called AQIP that was established in 2000. AQIP has provided service in 4 districts; namely, Bati, Daun Keo. Sam Roang, and Treang. The farmers in the study area mostly (54.70%) have Sufficient cash to operate their farm so they do not need to borrow money for their family consumption so they do not need to borrow rice for their family requirement. They mostly (83.10%) have better living standard after growing traditional rice varieties. They generally (74.10%) have better living standard after growing modern rice varieties. They generally (91.80%) said that the traditional rice varieties have higher demand in the market. The farmers deliver their products to the market by various transports such as truck, motorcycle, cart, motor taxi or motor trailer, and bike. Water sources for home consumption can be obtained from pond, well, lake, natural pond, and other sources. Water sources for irrigation can be obtained from canal, lake, pond, natural pond, well, and other sources. 5. Constraints in Rice Production Factors considered to be constraints in rice production are low soil fertility, lack of water, lack of land for cultivation, lack of manpower for cultivation, lack of marketing and price policy of rice products, lack of assistance and incentives from RGC to the farmers, lack of rice research station, lack of farmers, association, lack of agricultural extension activity, lack of infrastructure (roads, water supply, irrigation systems, and and so on), frequent natural disasters (flood and drought), low rice price, and higher price of fuel oil and chemical fertilizer. 6. Ways to Solve the Water Shortage Problem When farmers had no enough water for their rice production, they had two ways to solve the problems. First way, they pumped water from well, pond, lake, natural pond, canal, and so on by themselves for their home consumption and irrigation (for home consumption, they did not pump water from canal). Second way, they requested RGC to pump water from lake, or other water sources to the main canal for them after that they pumped water from the main canal to their rice field by themselves.

Surindra Rajabhat University

Address: Surin

Name: Thawatchai Chinnawong

Role: Thesis Advisors

Name: Achara Phanurat

Role: Thesis Advisors

Created: 2004

Issued: 2548-09-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

ISBN: 974-448-372-5

CallNumber: 630.0596 S683F

eng

DegreeName: Master of arts

Level: ปริญญาโท

Descipline: Community Resarch and Development

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

©copyrights surindra rajabhat university

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	Bibliography.pdf	282.29 KB	119	2026-01-03 20:11:28
2	Chapter 5.pdf	1.2 MB	81	2021-09-02 11:29:03
3	Chapter 4.pdf	2.1 MB	93	2021-09-02 11:29:22
4	Chapter 3.pdf	536.57 KB	72	2022-03-30 09:26:28
5	Content.pdf	339.87 KB	59	2021-09-02 11:29:53
6	Abstract.pdf	503.37 KB	97	2025-06-23 15:39:57
7	Chapter 2.pdf	1.63 MB	113	2022-08-28 13:45:15
8	Chapter 1.pdf	515.83 KB	144	2025-06-24 11:55:18
9	Tirle page.pdf	137.76 KB	86	2021-09-02 11:31:04
10	Appendix.pdf	1.29 MB	106	2022-03-30 03:01:50
11	Biodata.pdf	178.85 KB	49	2021-09-02 11:31:32

ใช้เวลา

0.056131 วินาที