การเปรียบเทียบเชิงวิเคราะห์อัชฌัตติกญาณนิยมของ อองรีแบร์กซอง กับ วิปัสสนาญาณของพุทธปรัชญาเถรวาท

Name: พระมหายงยุทธ กนฺตาโภ (เสริมจันทร์)

keyword: อัชฌัตติกญาณนิยม

Abstract: วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการคือ (๑) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ทฤษฎีอัชฌัตติกญาณนิยม ของอองรี แบร์กซอง (๒)เพื่อศึกษาวิปัสสนาญาณ ของพุทธปรัชญาเถรวาท (๓) เพื่อเปรียบเทียบอัชฌัตติกญาณนิยมของอองรีแบร์กซองกับวิปัสสนาญาณในพุทธปรัชญาเถรวาท จากการศึกษาพบว่า ความรู้แบบอัชฌัตติกญาณของอองรีแบร์กซอง มีแหล่งกำเนิดออกจากภายในจิต ที่สัมผัสถึงความจริงแท้คือพลังชีวิต กาล หรือระยะเวลา เป็นสิ่งที่นำมาอธิบายถึงพลังชีวิตที่สร้างสรรค์ เลื่อนไหลไม่มีช่องว่าง ไม่หยุดนิ่ง อัชฌัตติกญาณเป็นชีวิตที่เผชิญความจริงแท้ด้วยตัวเองโดยตรง มีความเปลี่ยนแปลงที่สร้างสรรค์ตัวเองอย่างอิสระจากอำนาจสิ่งภายนอก ซึ่งเป็นการรับรู้โดยตรงและเป็นประสบการณ์ของการเลื่อนไหลอย่างต่อเนื่องตลอดไปของความจริงแท้ โดยปราศจากการใช้ความคิดและเหตุผลทางปัญญาใด ๆ เป็นลักษณะการสำนึกรู้โดยตรงของจิตเองอย่างแจ้งชัด ด้วยวิธีการเฝ้าสังเกตลักษณะอาการความเปลี่ยนแปลง เลื่อนไหล ของพลังชีวิตที่แนบชิดไปกับกาล หรือระยะเวลาด้วยจิตที่สงบจึงเข้าถึงความจริงปรมัตถ์ วิปัสสนาญาณในพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นญาณที่เกิดขึ้นรู้เห็นลักษณะอาการของสิ่งต่าง ๆ รวมเรียกว่ารูปนามโดยความเป็นไตรลักษณ์ เป็นความรู้อันเกิดจากประสบการณ์โดยตรงและเฉพาะตัว รู้ความเป็นจริงสูงสุดจากประสบการณ์ภายใน รู้เห็นสิ่งเป็นจริง (ยถาภูตญาณทัสสนะ) คือรู้ตามสภาวะที่สิ่งนั้นเป็น เป็นความรู้จากจิตที่เข้าถึงความจริง โดยวิธีการเจริญสติปัฏฐาน ๔ อย่างต่อเนื่อง มีรูปนามปัจจุบันเป็นอารมณ์ จนเกิดวิปัสสนาญาณขึ้นตามลำดับจนถึงมรรคญาณผลญาณ จุดหมายสูงสุดของการเจริญวิปัสสนาคือรู้เห็นอริยสัจ ๔ และหลุดพ้นจากทุกข์ จากการเปรียบเทียบพบว่า อัชฌัตติกญาณ เป็นความรู้จากภายในที่รู้ถึงความเปลี่ยนแปลงของพลังชีวิต ที่มีอยู่อย่างเป็นกระแสต่อเนื่องไม่มีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุด ความจริงแท้คือพลังชีวิตที่มีความเปลี่ยนแปลงนี้ตรงกับลักษณะของอนิจจัง ความไม่เที่ยง ทุกขัง ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ แต่แบร์กซองอธิบายความเปลี่ยนแปลงในลักษณะความต่อเนื่องโดยความเป็นกระแสที่ก่อให้เกิดสิ่งใหม่ ๆภายหลังการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง ไม่มีจุดเริ่มต้นและสิ้นสุด ในพุทธปรัชญาเถรวาทเรียกว่าสันตติ อันเป็นตัวปิดบังลักษณะของอนิจจัง จึงยังไม่เห็นลักษณะความเกิดและความดับ เห็นแต่ความมีอยู่อย่างเป็นกระแสต่อเนื่อง จึงเข้าไม่ถึงความเป็นอนัตตาที่จะทำให้สิ้นทุกข์ได้ แต่วิปัสสนาญาณ เป็นการรู้เห็นลักษณะอาการแห่งไตรลักษณ์ของรูปนามโดยลักษณะทั้ง ๓ คือเกิดขึ้น(อุปปาทะ) ตั้งอยู่ (ฐิตี) และดับไป (ภังคะ) เป็นปัญญาที่รู้เห็นความเกิดขึ้น เสื่อมไปสิ้นไปเป็นธรรมดาของสิ่งทั้งปวง ไม่มีอะไรที่ควรยึดมั่นถือมั่นอีกต่อไป เป็นความรู้ที่สามารถทำลายความเห็นที่คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง(วิปัลลาส) และนำเข้าถึงความเป็นจริงคืออริยสัจ ๔ การรู้เห็นอนัตตาของสิ่งทั้งปวง เป็นลักษณะเฉพาะแห่งพุทธปรัชญา ถือเป็นปัญญาขั้นสูงสุดที่นำไปสู่การดับทุกข์ได้อย่างสิ้นเชิง

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ, ผศ., ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พระมหาบุญเลิศ ธมฺมทสฺสี

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ผศ.บุญมี แท่นแก้ว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2553

Modified: 2553-11-09

Issued: 2553-11-09

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2552651.pdf	2.93 MB	182	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.039254 วินาที