การศึกษาคติธรรมเกี่ยวกับต้นไม้ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา

The Study of the Doctrinal Consummation Regarding the trees in Buddhist texts.

Name: นางสาวสายสุนีย์ สว่างยิ่ง

keyword: คติธรรม

Abstract: งานวิจัยนี้ มุ่งศึกษาคติธรรมเกี่ยวกับต้นไม้ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา โดยมีวัตถุประสงค์ ๓ ประการคือ (๑)เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องต้นไม้ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา (๒)เพื่อศึกษาคติธรรมเกี่ยวกับต้นไม้ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา (๓)เพื่อศึกษาอิทธิพลและคุณค่าอันเกิดจากคติธรรมเกี่ยวกับต้นไม้ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา ผลการวิจัยพบว่า ต้นไม้มีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาทั้งนี้เพราะพระพุทธศาสนาได้อุบัติขึ้นในท่ามกลางธรรมชาติ คือการตรัสรู้ใต้ต้นไม้ซึ่งมิใช่เฉพาะพระสมณโคดมพุทธเจ้าเท่านั้น แม้แต้พระพุทธเจ้าในอดีตมีพระกัสสปพุทธเจ้า หรือพระวิปัสสีพุทธเจ้า เป็นต้นก็ตรัสรู้ธรรมภายใต้ต้นไม้ นอกจากนั้น ต้นไม้ยังมีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาในเรื่องของประโยชน์ใช้สอย พระพุทธองค์ได้ทรงบัญญัติพระวินัยที่เกี่ยวข้องกับต้นไม้ โดยการห้ามเหล่าสาวกทำลายต้นไม้สิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ใครทำลายต้นไม้เหมือนทำลายมิตร ควรเอื้ออาทรต่อธรรมชาติ โดยถือว่ามนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ หรือแสดงหลักการดำเนินชีวิตของพระสงฆ์ว่าจะเป็นต้องมีความเกี่ยวข้องกับต้นไม้ ดังนั้น ต้นไม้จึงมีความสำคัญต่อพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง พระพุทธศาสนาได้นำเอาต้นไม้มาเป็นสื่อในการสอนคติธรรมเพื่อให้สาวกได้รู้ถึงธรรมชาติว่ามีความเกี่ยวพันกับชีวิตมนุษย์ในทุกกิจกรรม ตัวอย่างการนำต้นไม้มาเป็นกรอบในการสอนธรรมก็คือการนำส่วนประกอบของต้นไม้คือ ราก แก่น กระพี้ เปลือก มาเปรียบเทียบกับหลักธรรมในเรื่องพรหมจรรย์ ศีล สมาธิ และปัญญา หรือการนำมาเปรียบเทียบกับประเภทของบุคคล เป็นต้น คติธรรมเหล่านี้ถือได้ว่ามีส่วนสำคัญที่จะทำให้เหล่าสาวกสามารถพิจารณาเห็นธรรมตามสมควรแก่ธรรมได้ คติธรรมที่ได้จากต้นไม้นั้นได้ให้คุณค่าแก่มนุษย์ในด้านต่างๆ เช่น คุณค่าด้านคำสอนด้านความเชื่อ ด้านการอนุรักษ์ป่าไม้ หรือคุณค่าด้านการพัฒนาชีวิตทางกาย วาจา และจิตใจ กรอบแนวคิดเรื่องคุณค่าที่เกิดจากการศึกษาเรื่องต้นไม้นั้นได้มีทั้งในสมัยพุทธกาลและในสมัยปัจจุบัน โดยเฉพาะในสมัยปัจจุบันที่สภาพสังคมเกิดปัญหาการตัดต้นไม้ทำลายป่า ก็สามารถที่จะนำเอาคติธรรมที่ได้จากต้นไม้และคำสอนของพระพุทธศาสนามาประยุกต์เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้ ทั้งนี้เพราะมนุษย์กับธรรมชาติจำต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน จึงไม่มีเหตุผลใดที่จะต้องเบียดเบียนทำลายกัน

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพมหานคร

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระเทพปริยัติเมธี, ผศ. ดร.

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ดร.อธิเทพ ผาทา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ดร.แสวง นิลนามะ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2553

Modified: 2553-11-02

Issued: 2553-11-02

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาพระพุทธศาสนา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	2552736.pdf	4.39 MB	225	2026-06-25 15:28:07

ใช้เวลา

0.041793 วินาที