การศึกษาเปรียบเทียบปรัชญาการศึกษาของพุทธทาสภิกขุ และพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต)

The Comparative Study of Buddhadasa Bhikkhu's and Phrabrahmagunabhorn's (P.A. Payutto) Philosophies of Education

Name: พระณรงค์ กิตฺติธโร (เด่นประเสริฐ)

keyword: ไตรสิกขา

; การศึกษาทางพุทธศาสนา

; ชีวิตทางศาสนา พุทธศาสนา

; พระพรหมคุณาภรณ์ ปรัชญา

Abstract: การวิจัยนี้ เป็นการศึกษาเปรียบเทียบปรัชญาการศึกษาของพุทธทาสภิกขุและพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาแนวความคิดปรัชญาการศึกษาของพุทธทาสภิกขุและพระพรหมคุณาภรณ์ ศึกษาเปรียบเทียบปรัชญาการศึกษา และวิเคราะห์เปรียบเทียบให้เหตุผลเชิงสนับสนุน และโต้แย้งแนวความคิดทางการศึกษาของพุทธทาสภิกขุและพระพรหมคุณาภรณ์ ผลการศึกษาพบว่า ความหมายการศึกษาของพุทธทาสภิกขุ คือ สิกขา เป็นการศึกษาปฏิบัติทำให้สิ้นราคะ โทสะ และโมหะ จุดมุ่งหมายของการศึกษาก็เพื่อมวลมนุษยชาติ มุ่งเน้นส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมแก่สังคม องค์ประกอบของการศึกษามี 4 ประเภทคือ หลักสูตรการศึกษา ตัวผู้สอน สถานที่ และตัวผู้เรียน การจัดการศึกษาเพื่อทำให้คนมีความรอบรู้ตามหลักศีล สมาธิ และปัญญา และการปฏิรูปการศึกษามี 4 ประเภท คือ การปฏิรูปแบบสาธิต การปฏิรูปแบบแนวคิด การปฏิบัติเพื่อให้รู้จักบุญคุณ และการปฏิรูปเพื่อพัฒนาจิต ผลการศึกษาพบว่า ความหมายการศึกษาของพระพรหมคุณาภรณ์ คือการศึกษาเพื่อพัฒนาคน ศึกษาแบบไตรสิกขาเพื่อให้ผู้เรียนมีศีล สมาธิ ปัญญา และศึกษาแบบภาวนา เพื่อพัฒนาผู้เรียนทางกาย วาจา ใจ และปํญญา จุดมุ่งหมายการศึกษามี 5 แนวทาง คือ ต้องทำให้ชีวิตพึงได้รับและเกิดประโยชน์ ต้องทำให้เกิดภาวะเพื่อตนเอง ต้องทำให้รู้จักสร้างเสริมปัญญา ต้องทำให้ผู้เรียนเป็นพหุสูตร และทำให้ผู้เรียนรู้จักเคารพครูอาจารย์ องค์ประกอบของการศึกษามี 2 ประเภท คือ องค์ประกอบภายนอก มีบุคคลทำให้เกิดการเรียนรู้ "สัตบุรุษ" มีสถานที่รวมทั้งสังคมชุมชน และองค์ประกอบภายใน เกิดจากแนวคิดแบบโยนิโสมนสิการที่มีเหตุผลสัมพันธ์กัน การจัดการศึกษามี 2 แนวทาง คือ การศึกษาแบบทั่วไป มาจากความเชื่อว่ามนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐสามารถฝึกได้ และการศึกษาแบบไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาคนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ และการปฏิรูปการศึกษาก็เพื่อประโยชน์สังคมปัจจุบัน ทำให้คนรู้จักวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ถูกต้อง รู้จักการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม และรู้จักประชาธิปไตยและธรรมาธิปไตยที่ถูกต้อง ผลการเปรียบเทียบความหมายการศึกษา พบว่า มีความเหมือนกันมาจากหลักสิกขา 3 คือ อธิศีลสิกขา อธิจิตสิกขา และอธิปัญญาสิกขา มีข้อโต้แย้งกับบัญญัติศัพท์ ถ้าเปรียบเทียบสังคมปัจจุบันไม่ครอบคลุมการเปลี่ยนแปลงทางสังคม จุดมุ่งหมายการศึกษา มีความเหมือนกันอยู่ 2 ประการ คือ การศึกษาเพื่อพัฒนาคนในปัจจุบันให้มีคุณภาพและการศึกษาเพื่อพัฒนาคนในอนาคตที่จิตวิญญาณและสร้างปัญญา มีข้อโต้แย้งกันในรายละเอียด แต่สังคมปัจจุบันให้คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนาทุกอย่าง องค์ประกอบของการศึกษามีความเหมือนกันอยู่ 2 ประการ คือ องค์ประกอบภายนอก และองค์ประกอบภายในมีความแตกต่างกันเพียงแค่ลักษณะการใช้ศัพท์ แต่สังคมปัจจุบันองค์ประกอบการศึกษาต้องสัมพันธ์กับระดับชาติ และนานาชาติ การจัดการศึกษามีความเหมือนกันอยู่ 2 ประการ คือ เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคม เพื่อพัฒนาคน มีความแตกต่างกันโดยศัพท์แต่เป้าหมายเหมือนกัน แต่สังคมปัจจุบันการศึกษาทั้งสองท่านยังไม่สามารถสนองตอบทางเศรษฐกิจได้ และการปฏิรูปการศึกษามีความเหมือนกันอยู่ 4 ประเภท คือ แนวคิดผู้เรียน สังคม สถานศึกษา และเทคโนโลยี มีความแตกต่างกันโดยศัพท์ แต่สังคมปัจจุบันการศึกษาทั้งสองท่านมองข้ามการพัฒนาคนเป็นผู้นำ แนวทางบูรณาการแนวคิดการศึกษาทั้งสองท่านมาเอใช้รักษาสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจและสังคมที่ว่า "ความจนเป็นเรื่องใหม่ ครั้งโบราณคนไทยไม่จน" และการประยุกต์ใช้จัดทำหลักสูตร และเพื่อพัฒนาครูให้มีคุณธรรม

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สำนักหอสมุดและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: กรุงเทพฯ

Email: library@mcu.ac.th

Name: พระมหากฤษณะ ตรุโณ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สุรพล สุยะพรหม

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: พิชัย ผกาทอง

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2549

Issued: 2552-08-12

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: พุทธศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สาขาวิชาปรัชญา

Grantor: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ใช้เวลา

0.026958 วินาที