การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน บ้านซะซอม หมู่ที่ 7 ตำบลนาโพธิ์กลาง อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี

Community-based tourism : a focus on Sa-Som village, Naphoe-Klang Sub-distict, Khongchiam distrct, Ubon Ratchathani province

Name: ประเวส หอมชื่น

keyword: การท่องเที่ยว

ThaSH: ชุมชน

Classification :.DDC: 307.334

ThaSH: การพัฒนาชุมชน

Abstract: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์สองประการคือ (1) เพื่อศึกษาศักยภาพของชุมชนในการจัดการการท่องเที่ยว โดยศึกษาจากโครงสร้างการบริหารจัดการองค์กร รูปแบบ/กิจกรรมการท่องเที่ยวและการมีส่วนร่วมของชุมชน (2) เพื่อศึกษาผลของการจัดการท่องเที่ยวที่มีต่อ เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการศึกษาครั้งนี้คือ กรรมการและสมาชิกกลุ่มกินข้าวเซาเฮือน จำนวน 10 คน ผู้นำชุมชน จำนวน 5 คน ชาวบ้านทั่วไป จำนวน 5 คน และนักพัฒนาในพื้นที่จำนวน 5 คน รวมทั้งสิ้น 25 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบการสัมภาษณ์เจาะลึกแบบมีโครงสร้าง และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การวิเคราะห์ข้อมูลควบคู่กับบริบท โดยใช้สถิติเชิงพรรณนาเทียบค่าร้อยละประกอบ ผลการวิจัยพบว่า 1. โครงสร้าง การบริหารจัดการองค์กร รูปแบบ/กิจกรรมการท่องเที่ยว การมีส่วนร่วมชุมชน มีความสัมพันธ์กันศักยภาพของชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ดังนี้ โครงสร้าง การบริหารจัดการองค์กร ซึ่งคณะกรรมการบริหารมาจากการเลือกของชาวบ้านที่เป็นสมาชิกกลุ่มทำให้เกิดการยอมรับการกำหนดมีการประชุมทั้งก่อนและหลังการรับคณะนักท่องเที่ยวทำให้สมาชิกรับรู้การดำเนินงานอย่างทั่วถึง และโปร่งใส โดยคณะกรรมการทุกคนทำงานลักษณะจิตอาสาไม่มีค่าตอบแทน รูปแบบ/กิจกรรมการท่องเที่ยวมีการนำเอาวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ เพื่อให้เกิดการสืบทอดและคนในชุมชนได้ตระหนักในคุณค่าขณะเดียวกันก็เป็นการถ่ายทอดความ ความภูมิใจในอัตลักษณ์ของชุมชนต่อนักท่องเที่ยวและสร้างมูลค่าเพิ่มทางการท่องเที่ยวให้กับชุมชนไปพร้อมกันโดยในภาคของการท่องเที่ยวของชุมชนอย่างเท่าเทียมกันโดยไม่มีข้อจำกัดเพียงแต่ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่ชุมชนกำหนดเท่านั้น 2. การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนมีผลต่อ เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ดังนี้ ด้านเศรษฐกิจพบว่า รายได้จากการท่องเที่ยวแม้ไม่ใช่รายได้หลักของชุมชนแต่ก็เป็นรายได้ที่ไม่กระจุกตัวคือมีการกระจายทั่วทุกภาคส่วนของหมู่บ้าน ซึ่งมีส่วนในการกระตุ้นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนเป็นอย่างดี ด้านสังคม วัฒนธรรมพบว่า การเปิดเป็นหมู่บ้านจัดการท่องเที่ยวแบบโฮมสเตย์ทำให้ชาวบ้านเกิดการตื่นตัวในการพัฒนาตนเองและชุมชน เกิดความร่วมมือร่วมใจในการพัฒนาหมู่บ้านเพื่อรองรับการท่องเที่ยว ในขณะเดียวจากกระบวนการจัดการท่องเที่ยวการศึกษาดูงาน และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักท่องเที่ยวก็ทำให้คนในชุมชนได้รับความรู้ข้อมูลข่าวสาร ทักษะในการบริหารจัดการ และการปรับตัวอย่างเท่าทันการเปลี่ยนแปลง โดยมีมาตรการป้องกันทางสังคม วัฒนธรรมเป็นภูมิคุ้มกันการคุกคามจากภายนอก ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมพบว่า การอนุรักษ์ป่าชุมชนเป็นจุดเริ่มต้นที่ชาวบ้านซะซอมได้เรียนรู้การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยชุมชน จากผลสำเร็จในการจัดการป่าชุมชนทำให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีความอุดมสมบูรณ์ จึงขยายผลสู่การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ซึ่งอาศัยฐานทรัพยากรแหล่งท่องเที่ยวสำคัญสองส่วน ประกอบด้วยทรัพยากรแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ และทรัพยากรแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ซึ่งในการนำเที่ยวโดยมัคคุเทศก์ท้องถิ่นนั้น การสร้างจิตสำนึกในเรื่องของการอนุรักษ์เป็นสิ่งที่มีการถ่ายทอดสู่นักท่องเที่ยวให้เกิดความตระหนักในคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการนำเที่ยวแบบเดินป่าศึกษาธรรมชาติ เพื่อรักษาความสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยืน The purposes of this research were twofold 1) to study the community potential in performance of community-based tourism and 2) to investigate the effects of community-based tourism on economy, society, and natural conservation and environment of the community. A total of 25 purposively selected key informants including 10 committee and patrons of the ‘Gin-Kao-Sao-Huan-Homestay Group,’ 5 community leaders, 5 general villagers, and 5 community developers was used as the sample of the study. The research instrument consisted of a structural depth interview and a participatory observation. Statistics, that is, percentage, as well as a qualitative analysis, that is, content analysis were employed to analyze the data colleted. The research findings were as follows: 1. In terns of the potential of community in performing community-based tourism, it appeared that tourism has been administered through the tourism committee whose positions were gained by the election of the patrons. The committee elected voluntarily functioned on behalf of “Gin-Kao-Sao-Huan Group.” They often kept the patrons informative before and after the tourists’ visits. Transparency and honesty in management could be inspected whenever the patrons would like to. In relation to the tourism type, home-stay has been practiced for several years. In doing so, local unique culture expressed through various activities for tourists have been proudly sustained. This has brought together every single unit of the community to participate into the group. 2. With regard to tourism’s effect on the community economy, society, cultural aspect, and natural and environmental preservation, it appeared that tourism, has been, although having no substantial influence on the overall income generation of the community, not only an economy booster but also a distributor of the income generation thoroughly distributed to all sectors of the community. For the effect on the social aspect, as an opened community, the villagers have actively leveled up themselves through both self-and community-improvement in all respect. They cooperatively developed their community’s ‘physical’ appearance, take the study tours, be informative, train themselves in management and adjustment to the changes brought by tourists and visitors. However, they have established certain preventions believed to be effective, from the side effects of which tourism might deliver. In order to preserve the natural resources and environment, there has been a particular practice to conserve the community forest. Indeed, the natural resource was the origin of their home-stay community-based tourism. Besides the immediate cultural activity, trekking through and study the bountiful community forest is of course the other key ‘tourism product’ of the community. They, therefore, to every walk of life in the community, have realized the importance of the forest in sustaining their community-based tourism activity.

มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

Address: อุบลราชธานี

Email: info.lib@ubru.ac.th

Name: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชมพูนุท โมราชาติ

Role: ประธานกรรมการที่ปรึกษา

Created: 2551

Modified: 2553-08-22

Issued: 2553-06-28

Issued: 2553-06-28

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: เศรษฐศาสตร์การเมือง

Grantor: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

©copyrights มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	titlepage.pdf	192.44 KB	726	2025-10-20 20:22:59
2	abstract.pdf	338.07 KB	703	2025-10-20 20:23:28
3	content.pdf	210.74 KB	457	2025-10-20 20:23:38
4	chapter 1.pdf	560.54 KB	988	2025-11-21 13:51:44
5	chapter 2.pdf	1.91 MB	1707	2025-10-20 18:32:16
6	chapter 3.pdf	197.43 KB	640	2025-08-04 14:32:20
7	chapter 4.pdf	995.13 KB	678	2025-03-03 13:41:18
8	chapter 5.pdf	668.67 KB	627	2025-03-03 13:41:28
9	bibliography.pdf	235.5 KB	521	2024-11-07 11:19:19
10	appendix.pdf	4.32 MB	684	2024-11-07 11:06:52
11	biodata.pdf	144.08 KB	339	2024-09-14 08:45:38

ใช้เวลา

0.037383 วินาที