การพัฒนาหลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครูเพื่อเสริมสร้างทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกสำหรับนิสิตครู
Teacher ehancement activities curriculum development to forster positive psychologyical capital for pre-service teachers
Abstract:
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัย คือ 1) เพื่อศึกษาทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกส าหรับนิสิตครู
ของสถาบันผลิตครูในเขตภาคเหนือตอนล่าง และแนวทางหลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครู
2) เพื่อออกแบบ สร้าง และตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครูเพื่อเสริมสร้าง
ทุนจิตวิทยาเชิงบวกส าหรับนิสิตครู 3) เพื่อทดลองใช้และศึกษาผลการใช้หลักสูตรฯ 4) เพื่อประเมิน
การใช้หลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครูฯ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นิสิตครูระดับปริญญาตรีชั้นปีที่ 1-4
จ านวน 370 คน จาก 6 สถาบันผลิตครูในเขตภาคเหนือตอนล่าง และนิสิตครูปี 1 วิชาเอกปฐมวัย
มหาวิทยาลัยนเรศวร จ านวน 26 คนเครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบวัดทุนจิตวิทยาเชิงบวก (-2424 ข้อ มาตราส่วน 6 ระดับ แบบสัมภาษณ์แนวทางของหลักสูตร
แบบประเมินความเหมาะสมฯ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ แบบสอบถามความพึงพอใจ แบบสะท้อนการเรียนรู้
ตนเอง (และแบบประเมินผลกระทบเชิงบวกการวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติ
เชิงพรรณนา (ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) การวิเคราะห์เชิงอ้างอิง (และวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ (จากการสัมภาษณ์และ Psychological
Capital Questionnaire: PCQ) Reflection Journal) t-test, Effect size)
Content analysis) reflection
ผลการวิจัย พบว่า
1. ผลการศึกษาทุนจิตวิทยาเชิงบวกของนิสิต พบว่า นิสิตครูมีทุนจิตวิทยาเชิงบวก
(อยู่ในระดับปานกลาง โดยเฉพาะด้านความหวัง (การเชื่อมั่นในตนเอง (และการมองโลกในแง่ดี (มีสัดส่วนในกลุ่มสูงค่อนข้างน้อย ขณะที่มิติของ
การฟื้นพลัง (มีคะแนนเหนือกว่าองค์ประกอบอื่นเล็กน้อย และแนวทางหลักสูตร
กิจกรรมเสริมความเป็นครูเพื่อเสริมสร้างทุนจิตวิทยาเชิงบวกของนิสิตครู ที่พบว่า หลักสูตรกิจกรรม
เสริมความเป็นครูเพื่อเสริมสร้างทุนจิตวิทยาเชิงบวกส าหรับนิสิตครูนี้ พัฒนาบน 4 หลักส าคัญ ได้แก่
การเสริมสร้างจิตใจและคุณธรรม กระบวนการประสบการณ์ตรงและสะท้อนคิด พัฒนาทุนจิตวิทยาPsyCap) Hope) Self-
efficacy) Optimism) Resilience)
ค
เชิงบวก (ด้วยกิจกรรม 3 ประเภท ได้แก่ กิจกรรม
จรรยาบรรณ กิจกรรมจิตอาสา และกิจกรรมทักษะชีวิต ภายใต้แนวคิดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์
สะท้อนคิด และการเรียนรู้ร่วมกัน การประเมินผลเน้นทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพอย่างต่อเนื่อง
เพื่อส่งเสริมศักยภาพและความเป็นมืออาชีพของนิสิตครูอย่างยั่งยืน
Hope, Self-efficacy, Resilience, Optimism)
2. ผลการออกแบบ สร้าง และตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครู
เพื่อเสริมสร้างทุนจิตวิทยาเชิงบวกส าหรับนิสิตครู พบว่า 2.1) หลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครู
เป็นหลักสูตรเสริมประสบการณ์(ยึดหลักการให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและ
บูรณาการจิตวิทยาเชิงบวกเข้ากับมาตรฐานวิชาชีพครูผ่านกิจกรรมเสริมความเป็นครู 3 กิจกรรม
ประกอบด้วย ความส าคัญ หลักการ จุดมุ่งหมาย เนื้อหา แนวทางการจัดกิจกรรม และการวัดและ
ประเมินผล และ 2.2) เอกสารประกอบการใช้หลักสูตร มีองค์ประกอบ 3 ส่วน ซึ่งมีความเหมาะสม
อยู่ในระดับมากที่สุด ทั้งภาพรวมและรายองค์ประกอบย่อย และ 2.3) ผลการทดลองน าร่องการใช้
หลักสูตร พบว่า มีค่าดัชนีประสิทธิผลหลักสูตร () ภาพรวมมีค่าเท่ากับ 0.81 และเมื่อจ าแนกเป็น
รายองค์ประกอบย่อยของ มีค่า อยู่ระหว่าง 0.67-0.99
Enrichment Curriculum) EIPsyCap EI
3. ผลการทดลองใช้หลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครูเพื่อเสริมสร้างทุนจิตวิทยา
เชิงบวกกับนิสิตครู พบว่า 3.1) นิสิตครูมีระดับทุนจิตวิทยาเชิงบวกหลังการใช้หลักสูตรสูงกว่า
ก่อนการใช้หลักสูตรอย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ภาพรวมและจ าแนกตามรายองค์ประกอบ
ของ 3.2) ผลการศึกษาทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกของนิสิตครูจ าแนกตามองค์ประกอบ
ของ พบว่า นิสิตครูสามารถตั้งเป้าหมายย่อย วางแผนรายวัน มีความต่อเนื่องในการพัฒนา
ตนเอง มีความมั่นใจ กล้าทดลองสิ่งใหม่ รับผิดชอบงาน สามารถฟื้นตัวจากอารมณ์ลบ เปิดใจ
ขอความช่วยเหลือ และสามารถปรับมุมมองต่อปัญหา เห็นโอกาสในอุปสรรค 3.3ผลการประเมิน
ปฏิกิริยา (ความพึงพอใจต่อการเข้าร่วมใช้หลักสูตรกิจกรรมเสริมความเป็นครู พบว่า
ภาพรวม นิสิตครูมีความพึงพอใจต่อการจัดกิจกรรมของหลักสูตรเสริมกิจกรรมความเป็นครูในระดับ
มากที่สุด และ 3.4) ผลการประเมินการเรียนรู้ () โดยการประเมินจากค่าขนาดอิทธิพล
(: พบว่า ภาพรวมของขนาดอิทธิพลของ มีค่า 31และมีค่าอยู่ระหว่าง
2.44-2.92 เมื่อจ าแนกตามองค์ประกอบของ ซึ่งมีผลกระทบสูง
PsyCap PsyCap ) Reaction) LearningEffect SizeES) PsyCap = 3.PsyCap
4. ผลการประเมินหลักการใช้สูตร พบว่า 4.1) ผลการประเมินพฤติกรรม (หลังใช้หลักสูตร 1 เดือน พบว่า นิสิตครูแสดงพฤติกรรมสะท้อนการคงอยู่และการเปลี่ยนแปลง
ชัดเจนองค์ประกอบของ ที่ชัดเจน โดยสามารถตั้งเป้าหมายชัดเจนและวางแผนระยะยาว
มีความเชื่อมั่นในศักยภาพและกล้าลองสิ่งใหม่ ฟื้นตัวจากความผิดหวังได้เร็วขึ้น มองปัญหาเป็นโอกาส
เติบโต และ 4.2) ผลประเมินด้านผลลัพธ์(พบว่า นิสิตครูเห็นประโยชน์ของหลักสูตรในระดับ
มากที่สุด ทั้งภาพรวมและจ าแนกตามมิติย่อยBehavior)
PsyCap
NARESUAN UNIVERSITY. NARESUAN UNIVERSITY LIBRARY
Role:
ประธานกรรมการที่ปรึกษา
©copyrights มหาวิทยาลัยนเรศวร