เรื่องเล่าของชีวิตในสภาวะยกเว้นของคนกะเหรี่ยงบางกลอย : การรับรู้ ตอบโต้ และปรับตัวท่ามกลางสนามอำนาจของวาทกรรมอนุรักษ์ของรัฐไทย

Life’s narratives of Bang Kloi Karen people in a State of exception: perception, response, and Adaptation amidst the Contested field of conservational discourse of the Thai state

Name: จาริก กรอบทอง

ThaSH: กะเหรี่ยง -- ไทย -- แก่งกระจาน (เพชรบุรี)

ThaSH: กะเหรี่ยง -- ความเป็นอยู่และประเพณี

ThaSH: ชาติพันธุ์วิทยา -- เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ThaSH: กะเหรี่ยงสะกอ -- ไทย -- แก่งกระจาน (เพชรบุรี)

Abstract: งานศึกษาชิ้นนี้มุ่งสะท้อนเรื่องเล่าส่วนหนึ่งของชีวิตของคนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่บางกลอย หรือ โป่งลึก-บางกลอย ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี ที่ตั้งชุมชนในปัจจุบัน ที่มีการรับรู้ ปรับตัว หรือตอบโต้ต่อการทำงานของวาทกรรมการอนุรักษ์ การพัฒนา และความมั่นคง ที่ให้อำนาจความชอบธรรมกับมาตรการของรัฐในการอพยพคนออกจากป่า ภายหลังจากที่ชุมชนบาง กลอย ผ่านประวัติศาสตร์ของการได้รับผลกระทบจากการบังคับอพยพถิ่นฐานของชุมชนออกจากเขต ป่าอนุรักษ์แก่งกระจาน ที่ประกาศซ้อนทับกับพื้นที่ที่บรรพบุรุษเคยตั้งถิ่นฐานอยู่แต่เดิมก่อนจะมีการ ประกาศเขตอนุรักษ์ (Protected Area) ดังกล่าว นับตั้งแต่ปีพ.ศ. 2539 มาอย่างน้อย 3 ระลอก งานศึกษานี้ เน้นสะท้อนเรื่องเล่าของคนในชุมชนที่ปรากฏภายหลังจากการถูกอพยพในครั้งที่ 3 ในปี พ.ศ.2564 ซึ่งเป็นปฎิบัติการของรัฐในนามยุทธการพิทักษ์ป่าต้นน้ำเพชร จากการที่มีคนในชุมชนจำนวนหนึ่งตัดสินใจกลับไปใช้ชีวิตที่พื้นที่ที่บรรพบุรุษเคยอาศัยอยู่ ซึ่งนำไปสู่ความขัดแย้งของชุมชนกับเจ้าหน้าที่รัฐ คือเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ทาให้คนบางกลอยถูกทาให้เสมือนตกอยู่ในสภาวะยกเว้น (State of Exception) ภายใต้สนามอา นาจ และวาทกรรม การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวคิดวิเคราะห์การทำงานของวาทกรรม (Discourse Analysis) ผ่านตัวบทที่ปรากฏในต่างพื้นที่ และตัวแสดง ผู้วิจัยใช้วิธีการเชิงชาติพันธุ์วรรณา/ชาติพันธุ์ นิพนธ์ (Ethnography) ในการศึกษาและนำเสนอเรื่องราวชีวิตของคนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ บ้านบาง กลอย โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลในชุมชนบางกลอย ช่วงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2564 เดือนพฤศจิกายน ปี พ.ศ.2565 และกรกฏาคม ปี พ.ศ.2566 จากการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม รวมถึงแหล่งข้อมูลชั้นรองอื่นๆ ภายหลังจากยุทธการฯ ที่จุดประเด็นการต่อสู้ของคนบางกลอยให้เป็นที่ประจักษ์ในสังคมขึ้นในช่วงเวลาดังกล่าว ผ่านแฮชแท็ก #saveบางกลอย ปรากฏบนสื่อ สังคมออนไลน์ ในช่วงเดียวกันกับกระแสการตื่นตัวทางการเมืองในไทยช่วงปลายปี พ.ศ. 2562-2565 เพื่อศึกษาว่าภายหลังจากเหตุการณ์นี้ พวกเขารับรู้และตีความวาทกรรมต่างๆอย่างไร พวกเขามีชีวิต อย่างไร มีทางเลือกอะไรในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการเลือกตอบโต้ โดยการเข้าร่วมกับขบวนการเครือข่าย ภาคประชาสังคมเพื่อต่อสู้ทวงคืนสิทธิ์ สร้างอำนาจต่อรอง และเพื่อให้ได้กลับคืนแผ่นดินบ้านเกิดของ บรรพบุรุษ หรือเลือกที่จะปรับตัว หรือเปลี่ยนวิถีชีวิตอย่างไรท่ามกลางสนามของอา นาจวาทกรรมการ อนุรักษ์ของรัฐไทย ผลการศึกษาพบว่าในช่วง 3 -4 ปี ของการต่อสู้ของฅนบางกลอยนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2564 พวก เขาต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงที่ทาให้ชีวิตของพวกเขามีความไม่มั่นคง จากการที่คนในชุมชน กว่า 20 คน ถูกดา เนินคดีจากการต่อสู้เพื่อเรียกร้องสิทธ์ิ ส่วนสมาชิกคนอื่นในชุมชนต่างก็ได้รับผล สะเทือนจากการคัดง้างกับวาทกรรมการอนุรักษ์ของรัฐไทยแตกต่างกันไป ทั้งเจ็บป่วย เสียชีวิต หรือ ประสบความยากลำบากในการดำรงชีวิต เพราะข้อจำกัดของที่ดินที่ไม่เพียงพอ และไม่เหมาะสมใน การเพาะปลูก มีชีวิตที่ตกอยู่ในสภาวะเสี่ยงอันตราย (Precarity) นอกจากนี้ คนบางกลอยจำนวนมาก ต้องเผชิญกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจ และสังคม นำไปสู่การที่สมาชิกในครอบครัวของพวกเขาต้อง ปรับตัว ด้วยการย้ายถิ่นฐานเข้าไปทางานในเมืองใหญ่ และเผชิญกับการถูกตีตราจากวาทกรรมความ เป็นอื่นที่ทา งานสอดประสานกับวาทกรรมการอนุรักษ์ ต่อตัวพวกเขา ทำให้พวกเขาทั้งถูกเลือกปฎิบัติ ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินทำกิน โอกาส และมีชีวิตที่ดีในสังคมได้ แม้ว่าวาทกรรมการอนุรักษ์ของรัฐไทย มักกล่าวอ้างถึงการรักษาป่าไว้เพื่อเป็นคุณูปการของทุกคนในสังคมก็ตาม

Abstract: This research aims to present parts of the life narratives of ethnic Karen people (Pga K'nyau) of Bang Kloi community, currently resettled in part of Pong Luek – Bang Kloi community, Huay Mae Prieng sub-district, Kaeng Krachan district, Phetchaburi Province, that reflect their perceptions, adaptations, or responses toward the machination of conservational, development, and national security discourses, that legitimize the Thai state’s forced evictions of people who live in the forests. This community, established before the declaration of the Protected Area, has been historically affected by at least 3 evictions, since 1996 from their ancestral homeland known as “Jai Paen Din" (the heart of the land), which was declared a protected area in the name of Kaeng Krachan National Park. By investigating primarily through the narratives which appeared after the third state’s eviction in 2021, known as Operation Tonnampetch Watershed Defense, after some of the Bang Kloi Karen decided to return to their former homeland, Jai Paen Din/Bang Kloi Bon (upper’ Bang Kloi). This state operation created constraints between the people and authorities, mainly Kaeng Krachan National Park officers. The State’s conservational discursive practices create a likely State of Exception within a contested field of power and discourses, for the lives of Bang Kloi people. This qualitative, ethnographic study, has adopted the discourse analysis to scrutinize the discursive conservational policy and its contestants, to understand how the discourses manifested through texts, or spoken words among various spaces and actors, and employed the methods of indepth interview, participant observation, and secondary data study to investigate and illuminate the lives stories of Bang Kloi people after the emergence of the #SaveBang Kloi campaign in the social media amidst the political uprising in 2019-2022. The research investigates Bang Kloi Karen’s perceptions, adaptive strategies, life choices, and their responses to reclaim their rights in their contestation against the Thai State’s conservational discourse. Data collection covered the periods of March 2021, and follow-up research in November 2022 and July 2023. Key findings demonstrate that Bang Kloi people have lived in precarity in the past three-fouryear struggles against the authority’s discursive conservation policy. About dozens of people faced lawsuits while others have been differently affected – some succumbed to illness and died, others live in precarious circumstances due to a shortage of land, or the land allocated not appropriate for agriculture. Moreover, many families depend on young members who have moved to work in big cities. These young Karen migrants also faced double difficulties – from the discourse of otherness that resonates with the Thai State’s conservation discourse. Despite the claim of such discourse for the common good of all Thais, the opposite is true for the ethnic Karen people of Bang Kloi, who have been prevented from accessing their ancestral homeland while facing the deprivation of life opportunities and well-being in this society.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: มุกดาวรรณ ศักดิ์บุญ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: ประสิทธิ์ ลีปรีชา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2568

Modified: 2568-10-08

Issued: 2568-10-08

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

Spatial: แก่งกระจาน (เพชรบุรี)

Spatial: ไทย

DegreeName: ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: สังคมศาสตร์

Grantor: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	630431012.pdf	5.06 MB

ใช้เวลา

0.029969 วินาที