ฤทธิ์ต้านไวรัสก่อโรคเริมและต้านการอักเสบ ของเปปไทด์พิษผึ้งสังเคราะห์

Anti-herpes simplex virus and anti-inflammatory activities of synthetic bee venom peptide

Name: พิเชษฐ์ ประภาวิลัย

ThaSH: เริมผิวหนัง -- การติดเชื้อ

ThaSH: ผิวหนัง -- การติดเชื้อ

ThaSH: โรคเกิดจากไวรัส

ThaSH: เพปไทด์

ThaSH: ผึ้ง

Abstract: เชื้อไวรัสก่อโรคเริม (Herpes simplex virus, HSV) เป็นเชื้อไวรัสที่ก่อโรคบริเวณผิวหนัง และสามารถติดเชื้อแบบแฝงในปมประสาทก่อให้เกิดการติดเชื้อซ้ำได้ นอกจากนี้แล้วการติดเชื้อก่อให้เกิดการอักเสบได้ การป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อจึงเป็นไปยาก และการรักษาที่มีประสิทธิภาพยังเป็นสิ่งที่ท้าทาย ดังนั้นการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสารต้านไวรัสและต้านการอักเสบชนิดใหม่จึงมีความจำเป็น เปปไทด์ melittin จากพิษผึ้งเป็นเปปไทด์ที่มีปริมาณมากที่สุดที่พบในพิษผึ้ง และมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ในงานวิจัยนี้จึงได้ทำการศึกษาฤทธิ์การต้านไวรัสของเปปไทด์ melittin จากผึ้งสายพันธุ์ Apis mellifera (MEL-AM) และ Apis florea (MEL-AF) ในขั้นตอนการเพิ่มจำนวนของเชื้อไวรัสก่อโรคเริมชนิดที่ 1 และ 2 ในเซลล์เพาะเลี้ยง เพื่อการอธิบายถึงกลไกในการออกฤทธิ์ต้านไวรัสของเปปไทด์โดย plaque reduction และ virucidal assay จากผลการวิจัยพบว่า เปปไทด์ MEL-AM และ MEL-AF ที่ความเข้มข้น 5 µg/ml สามารถยับยั้งการติดเชื้อโดยทำลายอนุภาคไวรัสโดยตรงได้ 100% นอกจากนี้ผลการวิจัยยังชี้ให้เห็นว่าเปปไทด์สามารถที่จะรบกวนกระบวนการเกาะติดของไวรัสก่อโรคเริมกับเซลล์เพาะเลี้ยง โดย MEL-AM มีค่า 50% EC50 ที่ 4.90±0.15 และ 4.39±0.20 µg/ml ส่วน MEL-AF มีค่า EC50 ที่ 4.47±0.21 และ 3.95±0.61 µg/ml เมื่อทดสอบกับเชื้อก่อโรคเริมชนิดที่ 1 และ ชนิดที่ 2 ตามลำดับ อย่างไรก็ตามเปปไทด์ที่ความเข้มข้นไม่เป็นพิษจะไม่มีฤทธิ์ในการป้องกันการติดเชื้อไวรัสก่อโรคเริมในเซลล์เพาะเลี้ยง จากงานวิจัยพบว่าเปปไทด์มีฤทธิ์ในการยับยั้งที่ค่อนข้างต่ำหลังจากที่ไวรัสเกาะติดกับเซลล์เพาะเลี้ยง โดยพบว่าเปปไทด์สามารถพบ การลดขนาด plaque ของ HSV-2 เมื่อทดสอบด้วย MEL-AM และ MEL-AF ที่ความเข้มข้น 5 µg/ml เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม นอกจากนี้เปปไทด์ MEL-AM ยังสามารถรบกวนกระบวนการเพิ่มจำนวนของเชื้อไวรัสก่อโรคเริมได้ โดยพบการลดลงของปริมาณไวรัสในชั่วโมงที่ 18 และ 24 หลังจากการติดเชื้อในเซลล์เพาะเลี้ยง โดยเปรียบเทียบกับชุดควบคุบไวรัส ด้วยวิธี yield reduction assay และยังพบว่า เปปไทด์ มีฤทธิ์ในการต้านการอักเสบในเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด RAW264.7 โดยพบว่า MEL-AM and MEL-AF ที่ความเข้มข้น 10 µg/ml มีการยับยั้งการหลั่ง nitric oxide สูงสุดที่ 31.65±6.52 % and 61.48±6.86 % ตามลำดับ และเปปไทด์ยังสามารถกดการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบ ได้แก่ iNOS, COX-2 และ IL-6 เปปไทด์ melittin จึงมีศักยภาพสูงในการนำมาประยุกต์ใช้ในการรักษาการติดเชื้อไวรัส และการอักเสบ หรือการนำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ

Abstract: Herpes simplex virus (HSV) can cause infectious skin disease, which develops latency in neuron and recurrent infections. Moreover, the infection also cause inflammation. These infections are difficult to control and effective treatment of the disease remains a challenge. Thus, the search for new antiviral and anti-inflammatory agents is necessary. Melittin is a major peptide that is present in the venom of the honeybee, which contains many pharmacological properties that is useful for human health. In this study, the effects of melittin from Apis mellifera (MEL-AM) and Apis florea (MEL-AF) against herpes simplex virus types 1 and 2 were evaluated at different stages during the viral multiplication cycle in cell culture in order to explain the mode of antiviral action by plaque reduction and virucidal assays. The results revealed melittin at amounts of 5 µg/ml demonstrated the highest inhibitory effect on HSV by direct inactivation of viral particles by 100%. Moreover, melittin was also observed to interfere with the process of attachment to the host cells of HSV. MEL-AM exhibited EC 50 values of 4.90±0.15 and 4.39±0.20 µg/ml, while MEL-AF 4.47±0.21 and 3.95±0.61 µg/ml against HSV-1 and HSV-2 respectively. However, non-cytotoxic concentrations of both type of melittin unable to protect the cell from HSV infection. Melittin exhibited slightly degree of HSV-1 and HSV-2 inhibition after viral attachment. MEL-AM and MEL-AF at 5 µg/ml were able to reduce the plaque size of HSV-2 when compared with untreated group. Furthermore, MEL-AM could impede the HSV multiplication and the total yield of viruses were reduced in 18 to 24-hour post infection when compared with untreated group by yield reduction assay. In addition, melittin also exhibited anti-inflammatory activity via the inhibition of nitric oxide production in LPS-stimulated RAW264.7 macrophage cells. The highest inhibition was 31.65±6.52 % and 61.48±6.86 % when treated with 10 µg/ml MEL-AM and MEL-AF respectively and it were also found to down-regulate the expressions of iNOS, COX-2 and IL-6 genes. Therefore, the melittin peptide displayed strong potential to be used as an alternative treatment for HSV infection and inflammatory diseases and was used for development of healthy product.

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. สำนักหอสมุด

Address: เชียงใหม่

Email: cmulibref@cmu.ac.th

Name: ยิ่งมณี ตระกูลพัว

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2564

Modified: 2568-01-18

Issued: 2025-01-18

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต

Level: ปริญญาโท

Descipline: จุลชีววิทยาประยุกต์

Grantor: Chiang Mai University

©copyrights มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	600531115.pdf	3.72 MB	16	2026-05-26 18:16:01

ใช้เวลา

0.031824 วินาที