การศึกษาการวางยารักษาไข้พิษไข้กาฬตามพระคัมภีร์ตักกะศิลา

The Use of Medicine for Exanthematous Fever in Taxila Scriptures

Name: มัชฌิมา ตุตะพะ

Organization : นักศึกษาหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์

Name: ศุภะลักษณ์ ฟักคำ

Organization : มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

keyword: ไข้พิษไข้กาฬ กระทุ้งพิษ พระคัมภีร์ตักกะศิลา ยาห้าราก

ThaSH: Exanthematous fever, Kratungpid, Taksila Scripture, Yaharak

Abstract: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ยา และเพื่ออธิบายผลของการใช้ยารักษาไข้พิษไข้กาฬตามทฤษฎีทางการแพทย์แผนไทย เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เนื้อหาจากเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มศึกษาผู้เชี่ยวชาญ 3 กลุ่ม รวม 7 คน ได้แก่แพทย์แผนไทย หมอพื้นบ้าน และบุคลากรทางการแพทย์แผนปัจจุบัน ผลการวิจัย พบว่า ตำรับยาที่ใช้รักษาไข้พิษไข้กาฬตามตำราหลักทางการแพทย์แผนไทย มีจำนวน 7 ขนาน ได้แก่ กลุ่มยากระทุ้งพิษไข้ มี 1 ขนาน คือ ยากระทุ้งแก้วห้าดวง หรือยาห้าราก กลุ่มยาแปรไข้ มี 5 ขนาน คือ ยาแปรไข้ ยาประสะกระทุ้งผิวภายนอก 2 ขนาน ยาพ่นแปรผิวภายนอก และยาทั้งกินทั้งพ่น กลุ่มยาครอบไข้ มี 1 ขนาน คือ ยาครอบไข้ตักกะศิลา ในส่วนผู้เชี่ยวชาญ 7 คน มีประสบการณ์ในการใช้ยารักษาผู้ป่วยอาการไข้พิษไข้กาฬ จำนวน 25 ขนาน ได้แก่กลุ่มยากระทุ้งพิษไข้ มีจำนวน 5 ขนาน คือ ฟ้าทะลายโจร ยาห้าราก ยาเขียวหอม ยาฝนตัดไข้ และยาทั่งพิษ กลุ่มยาแปรไข้ มี 11 ขนาน คือ ยาจันทลีลา ยาประสะจันทร์แดง ยาประสะเปราะใหญ่ ยาทา ยาถ่าย ยาพ่น ยาผิว ยาอัมฤควาที ยาประสะมะแว้ง มะนาวน้ำผึ้งเกลือ และน้ำขิง กลุ่มยาครอบไข้ มีจำนวน 9 ขนาน เป็นกลุ่มยารสสุขุมเย็น และสุขุมร้อน คือ ยาจันทฤทัย ยากล่อมนางนอน ยาปรับธาตุ ยาหอมนวโกฐ ยาหอมทิพโอสถ ยาหอมอินทจักร์ ยาธาตุบรรจบ ยาหอมเทพจิตร และยาตรีผลา ซึ่งระยะเวลาในการรักษานั้นขึ้นอยู่กับระยะการดำเนินโรค หากอยู่ในช่วงแรกที่แสดงอาการไม่เกิน 3-7 วัน อาจจะใช้เวลารักษา 7-14 วัน แต่หากอาการลุกลามหรือดำเนินไปนานกว่า 7-14 วัน อาจจะต้องใช้เวลารักษาไม่น้อยกว่า 30 วัน และจากหลักการ”กระทุ้งพิษให้สิ้น” ทำให้เกิดความชัดเจนของรูปแบบการรักษาไข้พิษไข้กาฬ 4 ระดับ คือ (1) กระทุ้งพิษสิ้นในช่วงปิตตะสมุฏฐาน (2) กระทุ้งพิษสิ้นในช่วงวาตะสมุฏฐาน หรือเสมหะสมุฏฐาน (3) กระทุ้งพิษสิ้นในช่วงปฐวีสมุฏฐาน และ (4) กระทุ้งพิษไม่สิ้นในช่วงปฐวีสมุฏฐาน การศึกษานี้จะเป็นประโยชน์ต่อความเข้าใจ การถ่ายทอดความรู้ และการประยุกต์ใช้ในการวางแผนรักษาผู้ป่วยที่มีอาการไข้พิษไข้กาฬต่อไป

Abstract: The purpose of this research is to study the medicines used to treat exanthematous fever and to explain the results of using medicine according to the theory of traditional Thai medicine. This is a qualitative research study. By studying documents and conducting in-depth interviews with 7 experts: Thai medicine, folk healers, and modern medical personnel. The results of the research found that there are seven medicines used to treat exanthematous fever that appear in the main textbooks of Thai traditional medicine, consisting of the Kratungpid group: Yaharak, the Preakai group: Yapreakai, and the fourth of external skin medicine, the Krobkai group: Yakrobkaitaksila. As for the 7 experts, they have used 25 medicines to treat patients: Andrographis paniculata, Yaharak, Yakhieaw Hom, Yafon, Yatangpid, Chanthalila, Prasachandaene, Prasaphrua Yai, apply medicine, laxative medicine, spray medicine, Amrukawatee, Prasamawaeng, Lemon mixed with honey and salt, ginger juice, Chantaharuthai, Kromnangnon, element-adjusting medicine, Yahom Nawakoth, Yahom Thiposot, Yahom Inthachak, Yatatbanchob, Yahomthepchit, and Triphala. The duration of treatment depends on the progression of the disease. If symptoms are initially showing for no more than 3–7 days, it may take 7–14 days for treatment. But if symptoms continue for longer than 7–14 days, it may take no less than 30 days. And from the principle “Kratungpid Hai Sin” causes the clarity of the treatment pattern at 4 levels: 1. Kratungpid Sin during the Pitta Samutthana; 2. Kratungpid Sin during the Vata Samuddhana or Semha Samuddhana 3. Kratungpid Sin during the Pattavee Samuddhana; and 4. cannot Kratungpid Sin during the Pattavee Samuddhana. This study will be useful for understanding, knowledge transfer, and further application in treating patients.

มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย. สำนักหอสมุดกลาง

Address: ปทุมธานี

Email: libraryservice@eau.ac.th

Created: 2567

Modified: 2567-09-06

Issued: 2567-09-06

บทความ/Article

application/pdf

tha

©copyrights มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	B8_The Use of Medicine for Exanthematous Fever in Taxila Scriptures.pdf	3.26 MB	7	2025-04-01 18:35:42

ใช้เวลา

0.257268 วินาที