แนวทางการประยุกต์ใช้หลักอธิกรณสมถะสำหรับพนักงานสอบสวน จังหวัดนครสวรรค์

Name: พันตำรวจโทสุธีระ ชาญสมร

keyword: หลักอธิกรณสมถะ

; พนักงานสอบสวน

; จังหวัดนครสวรรค์

Abstract: ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง “แนวทางการประยุกต์ใช้หลักอธิกรณสมถะสำหรับพนักงานสอบสวน จังหวัดนครสวรรค์” เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) แบบวิจัยภาคสนาม (Field Research) มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1 เพื่อศึกษาหลักการและวิธีการสอบสวนตามหลักนิติศาสตร์ 2 เพื่อศึกษาหลักการและวิธีการของการระงับอธิกรณ์ตามหลักอธิกรณสมถะ 3 เพื่อเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอธิกรณสมถะสำหรับพนักงานสอบสวนจังหวัดนครสวรรค์ ประชากรหรือผู้ให้ข้อมูลสำคัญ รวมจำนวนทั้งหมด 16 รูป/คน ผลการศึกษาพบว่า 1) การสอบสวน หมายความถึง การรวบรวมพยานหลักฐาน และการดำเนินการทั้งหลายอื่นตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พุทธศักราช 2477 ซึ่งพนักงานสอบสวนได้แก่ เจ้าพนักงานซึ่งกฎหมายให้มีอำนาจและหน้าที่ทำการสอบสวน ถ้าเป็นพื้นที่จังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี พนักงานสอบสวน หมายถึง ข้าราชการตำรวจที่มียศตั้งแต่ร้อยตำรวจตรี หรือเทียบเท่านายร้อยตำรวจตรีขึ้นไป หากเป็นพื้นที่ต่างจังหวัดได้ให้อำนาจแก่พนักงานฝ่ายปกครอง หรือ ตำรวจชั้นผู้ใหญ่ และปลัดอำเภอ สอบสวนได้ ซึ่งการสอบสวนมีการรวบรวมทั้งพยานเอกสารและพยานบุคคลรวมทั้งมิติทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องเป็นธรรมแก่คู่กรณีทั้งสองฝ่าย การสอบสวนต้องรวดเร็วต่อเนื่องและเป็นธรรมตาม ป.วิ.อาญา มาตรา 130 การดำเนินคดีในชั้นสอบสวนของไทยนั้นเป็นความลับ สถานที่และเวลาทำการสอบสวนพนักงานสอบสวนจะทำการสอบสวน ณ ที่ใดเวลาใดแล้วแต่จะเห็นสมควร เป็นดุลพินิจของพนักงานสอบสวน ต่างกับในชั้นพิจารณาคดีโดยศาล ที่จะต้องกระทำโดยเปิดเผยต่อหน้าจำเลย 2) อธิกรณสมถะ หมายถึง กระบวนการในการแก้ปัญหาในพระพุทธศาสนา มาจากคำ 2 คำ คือ “อธิกรณ์” หมายถึง ปัญหา เหตุ หรือ คดีความ ส่วนคำว่า “สมถะ” หมายถึง การระงับ หรือ ทำให้สงบ ปรากฏในคัมภีร์มหาวรรคแห่งพระวินัยปิฎก อธิกรณ์ หรือ ปัญหามี 4 ชนิด คือ (1) วิวาทาธิกรณ์ (2) อนุวาทาธิกรณ์ (3) อาปัตตาธิกรณ์ การทำผิดระเบียบหรือการต้องอาบัติด้วยตนเองและ (4) กิจจาธิกรณ์ ส่วนอธิกรณสมถะมี 7 วิธี ได้แก่ (1) สัมมุขาวินัย วิธีระงับต่อหน้าใช้ได้ทั้ง 4 อธิกรณ์ (2) สติวินัยวิธีระงับโดยถือสติเป็นใหญ่ (3) อมูฬหวินัยวิธีระงับสำหรับผู้หายจากบ้า (4) ตัสสปาปิยสิกา วิธีตัดสินลงโทษแก่ผู้ผิดที่ไม่รับ ทั้ง 3 วิธีนี้ใช้สำหรับอนุวาทาธิกรณ์หรือการโจทฟ้องกันเท่านั้น (5) เยภุยยสิกาวิธีตัดสินตามเสียงข้างมาก วิธีนี้ใช้เฉพาะวิวาทาธิกรณ์การโต้แย้งในเรื่องกฎระเบียบ ส่วน (6) ปฏิญญาตกรณะการทำตามที่รับ และ (7) ติณวัตถารกวินัย วิธีดุจกลบไว้ด้วยหญ้าหรือวิธีประนีประนอมนั้น ให้นำมาใช้เฉพาะอาปัตตาธิกรณ์ การทำผิดศีลหรือผิดกฎระเบียบเท่านั้น 3) แนวทางการประยุกต์ใช้หลักอธิกรณสมถะสำหรับพนักงานสอบสวนจังหวัดนครสวรรค์ผู้วิจัยนำหลักอธิกรณสมถะ 7 มาประยุกต์ใช้ 5 หลักการคือ 1. สัมมุขาวินัย หมายถึง ระเบียบอันพึงทำในที่พร้อมหน้าในส่วนของพนักงานสอบสวนได้นำรูปแบบสอบสวนพิจารณาโดยพร้อมหน้าบุคคล ซึ่งอาจทำให้คดีจบง่ายและเกิดความยุติธรรมรวดเร็วมากขึ้น 2. อมูฬหวินัย หมายถึง วิธีระงับอนุวาทาธิกรณ์ โดยยกประโยชน์ให้แก่ภิกษุที่หายเป็นบ้าแล้วในส่วนของพนักงานสอบสวนได้นำไปใช้เมื่อทำการไต่สวนแล้วปรากฏว่าผู้ต้องหามีอาการวิกลจริตโดยการรับรองจากโรงพยาบาลจิตเวชว่ามีอาการผิดปกติทางจิตต้องเข้ารับการรักษาในเบื้องต้น 3. ปฏิญญาตกรณะ หมายถึง วิธีการระงับโดยการปรับอาบัติตามคำรับสารภาพของภิกษุผู้ต้องอาบัติ (จำเลย) ส่วนพนักงานสอบสวนได้นำไปใช้ถ้าผู้ต้องหาสอบสวนแล้วมีความผิดให้การรับสารภาพก็จะส่งเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตัดสินของศาลโดยมีการลดโทษตามความผิด 4. ตัสสปาปิยสิกา หมายถึง วิธีการตัดสินลงโทษผู้กระทำผิด (ที่ไม่รับผิด) ในส่วนพนักงานสอบสวนได้นำไปใช้ถ้าผู้ต้องหาสอบสวนแล้วมีความผิดให้การปฏิเสธไม่รับสารภาพก็จะส่งเข้าสู่กระบวนการพิจารณาตัดสินของศาลโดยไม่มีการลดโทษ 5. ติณวัตถารกวินัย หมายถึง วิธีการระงับโดยการให้ทั้ง 2 ฝ่ายประนีประนอมกันส่วนพนักงานสอบสวนได้นำไปใช้ได้การไกล่เกลี่ยของผู้เสียหายและผู้ต้องหาภาพพอใจตกลงกันได้ก็ให้คดีอาญาระงับไป

Abstract: The dissertation on “The Guidelines for the Application of of Adhikaranasamatha for Inquiry Officials in Nakhon Sawan Province” was the Qualitative Research with the Field Research and had the objectives: 1) to study the principles and methods of investigation according to the principles of Law, 2) to study the principles and methods of Adhikaranasamatha (settling of the case), and 3) to present the guidelines for the application of Adhikaranasamatha for the inquiry officials in Nakhon Sawan Province. The key informants were 16 people. The research results were as follow: 1) The inquiry meant collecting the evidence and all actions under the provisions of the Criminal Procedure Code, B.E. 2477. The inquiry officials meant the officials to be vested by the law with the power and duty to conduct the inquiry. In Phra Nakhon and Thonburi province, the inquiry officials was the police officers that had the rank from Police Sub-Lieutenant or the equivalent of Police Sub-Lieutenant. In the other province, the authority in the inquiry had been given to the administrative officials or senior police officers and the assistant district officers. The inquiry consisted of collecting the evidence in all documents and people for the scientist dimension to get the correct and fair information for both parties. The inquiry might be speedy, continuous and fair according to the Section 130 of the Criminal Procedure Code. The prosecution in Thai inquiry proceedings was the secret. The place and time of inquiry depended on the discretion of the inquiry officials. However, the trial must do openly to the accused. 2) The Adhikaranasamatha means the process of solving problems in Buddhism that came from two words: the Adhikarana meant the problem, the cause, or the case. The word "Samatha" meant restraining or calming appeared in the Vinayapitaka. The Adhikarana or problem, consisted of 4 types: (1) the Vivadadhikarana (legal questions concerning disputes, (2) the Anuvadadhikarana (legal questions concerning accusation), (3) the Apattadhikarana (legal questions concerning offences), and (4) the Kiccadhikarana (legal questions concerning obligations). Moreover, the Adhikarana had 7 methods of disciplinary action: (1) the Sammukha- vinaya that was restraining with face to face in 4 cases, (2) the Sativinaya that was restraining with the consciousness, (3) the Amulhavinaya that was restraining for the past insanity people, (4) the Tassapapiyasika that was the penalty on the people who were at fault. these 3 methods were used for the Anuvadadhikarana. (5) The Yebhuyyasika was the method of the decision according to the majority. This was used for the Vivadadhikarana in the agreement of the regulations. (6) The Patinnatakarana was doing according to what was admitted, and (7) the Tinavattharakavinaya was the method of reconciliation. This was used for the Apattadhikarana. 3) The guidelines for the application of Adhikaranasamatha for the inquiry officials in Nakhon Sawan Province was that the application of the 7 methods of the Adhikarana for the 5 principles: (1) ) the Sammukhavinaya was the regulations for doing with face to face. The inquiry officials must inquire in face to face of both parties. It made the problems ended, (2) the Amulhavinaya was the method of restraining the Anuvadadhikarana. The inquiry officials must apply the Amulhavinaya for the inquiry if the alleged offender accused was insane with certified from the Psychiatric Hospitals, (3) the Patinnatakarana was the method of restraining with punishing the monks breaking the religious discipline in their confession. The inquiry officials must apply the Patinnatakarana if the alleged offender confessed and lead to the tail process with decreasing the penalty, (4) the Tassapapiyasika was the method of punishing the fault people. The inquiry officials must apply the Tassapapiyasika if the alleged offender denied for confessing and lead to the tail process without decreasing the penalty, and (5) the Tinavattharakavinaya was the method of restraining with the reconciliation of both parties. The inquiry officials must apply the Tinavattharakavinaya for the reconciliation of the injured person and the alleged offender in the agreement for ending the criminal case.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, หอสมุดกลาง

Address: พระนครศรีอยุธยา

Email: library@mcu.ac.th

Name: ศิริโรจน์ นามเสนา

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Name: สามารถ สุขุประการ

Role: อาจารย์ที่ปรึกษา

Created: 2565

Modified: 2567-06-28

Issued: 2567-06-27

วิทยานิพนธ์/Thesis

application/pdf

tha

DegreeName: Doctor of Philosophy

Level: Doctorale Degree

Descipline: Buddhist Studies

Grantor: Mahachulalongkornrajavidyalaya University

©copyrights มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ลำดับที่.	ชื่อแฟ้มข้อมูล	ขนาดแฟ้มข้อมูล	จำนวนเข้าถึง	วัน-เวลาเข้าถึงล่าสุด
1	พันตำรวจโทสุธีระ ชาญสมร.pdf	1.86 MB

ใช้เวลา

0.030643 วินาที